Home Narcisme De verborgen tirannie van de stille narcist

De verborgen tirannie van de stille narcist

Door Wendy Gillissen
stille narcist

De meeste mensen kennen het prototype van de narcist wel: de persoon met het grote ego en de arrogante houding die altijd in het middelpunt van de belangstelling moet staan en over lijken gaat om aandacht te krijgen. Maar er is een nog gevaarlijker soort narcist wiens sluipende en destructieve gedrag veel langer verborgen kan blijven: de verborgen of sensitieve narcist.

Misverstand

Het grote misverstand bij narcisme is vaak dat men denkt dat de narcist bovenmatig veel of alléén maar van zichzelf houdt. De echte narcist is echter niet in staat tot liefde, ook niet voor zichzelf. Een persoon met een daadwerkelijke narcistische persoonlijkheidsstoornis is in de vroege jeugd psychologisch en emotioneel zo beschadigd, dat hij of zij geen contact kan en wil maken met zijn of haar eigen innerlijke wezen.

In wezen is hij of zij doodsbang voor zijn of haar eigen diep verborgen gevoelens van schaamte, schuld, waardeloosheid, minderwaardigheid en doodsangst. Daarom creëert hij/zij een valse persoonlijkheid waarmee hij/zij probeert energie en aandacht aan de buitenwereld te ontlokken en de enorme leegte in zichzelf op te vullen: de blaaskaak, de spirituele goeroe, de macho, de opschepster, de perfecte vrouw, etc. Ondertussen gaat er onder dat laklaagje van bluf een kwetsbare, beschadigde en zeer manipulatieve persoon schuil.

Leegte

De echte narcist is alleen maar bezig zijn of haar eigen leegte op te vullen met de energie van anderen, tot zijn of haar eigen kinderen aan toe, zonder enig oog voor hun welzijn. Mensen die een intieme relatie met een echte narcist of een narcistische ouder hebben (gehad), weten maar al te goed dat een verbinding met een echte narcist een doodlopende en destructieve weg is: je krijgt nooit de authentieke, onbaatzuchtige liefde die je als partner, kind, vriend of vriendin verdient. Geliefden, partners, kinderen en vrienden zijn voor de narcist slechts bronnen van ‘voeding’: aandacht en energie die zij gebruikt om haar leegte op te vullen en zich belangrijk te voelen.

Charme

De narcist gebruikt vaak charme en overredingskracht om zijn/haar zin te krijgen, maar wanneer de echte narcist zich bedreigd voelt in zijn/haar overlevingsstrategie wordt diens oorspronkelijke psychologische ‘narcistische wond’ aangeraakt. Dan kan hij of zij verbaal of fysiek zeer agressief en zelfs gewelddadig worden.

De stille narcist

Naast de bekende extraverte, openlijke narcist, die vaak maar al te duidelijk te herkennen is ondanks diens charme en overredingskracht, is er een veel minder bekende type narcist. Deze kan juist vanwege diens stiekeme gedrag nog veel gevaarlijker zijn omdat zijn/haar ware aard lang verborgen kan blijven: de introverte, verborgen narcist.

Hij is zo’n goede man… hij is alleen een beetje stil

De verborgen of sensitieve narcist is net zo beschadigd als de extraverte, openlijke narcist. Ook zij zijn in de vroege jeugd vaak extreem verwaarloosd en psychologisch, emotioneel, fysiek en/ of seksueel mishandeld en niet in staat geweest een innerlijk gevoel van zelf- en eigenwaarde op te bouwen. (NB: niet iedereen die dergelijke mishandeling en verwaarlozing heeft doorstaan ontwikkelt een narcistische persoonlijkheidsstoornis!). De sensitieve narcist is dus ook niet in staat tot liefde voor zichzelf of anderen.

Het verschil tussen de openlijke narcist en de verborgen narcist

Het grote verschil met de openlijke narcist is dat waar de openlijke narcist extravert is, het liefst op het podium springt en een olifantshuid lijkt te hebben, de verborgen narcist juist introvert is en hypergevoelig voor alles wat diens imago en valse zelfbeeld kan bedreigen of beschadigen: kritiek, doorvragen, een andere mening hebben, blootleggen van leugens en aankaarten van stiekem, oneerlijk of verborgen gedrag.

Zielig

Sensitieve narcisten hebben de slachtofferrol tot kunstvorm verheven en gebruiken alles wat er maar voor kan zorgen dat anderen hen aandacht, zorg en energie geven: tot echte delen van hun eigenlijke traumatische verleden aan toe. Ze zullen echter nooit de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen genezing en zijn niet geïnteresseerd in het aannemen van echte hulp of therapie.

Wanneer hun partners hen toch naar een therapeut slepen, doen ze veelal slechts mee voor de vorm, om te voorkomen dat het tot een scheiding komt en ze hun voedingsbron verliezen. Introverte narcisten blijven liever teren op de onbegrensde aandacht en zorg van partners, kinderen, kleinkinderen, kennissen etc.

Voedingsbronnen

Omdat ze niet in staat zijn tot echte relaties en vriendschappen verzamelen ze mensen om zich heen die blind zijn voor de val en hen soms vanuit daadwerkelijk altruïstische motieven gaan voeden: hun narcistische voedingsbronnen.

Wanneer die hen, soms na jaren van ellende en psychologische mishandeling, eindelijk dreigen los te laten, kunnen ze net als de extraverte narcist overgaan op ernstig manipulatief en agressief gedrag, in het ernstigste geval uitmondend in: dreigen met zelfmoord, moord, brandstichting, ontslag, laster, financiële ruïnering, etc.

De tragische prins(es)

Stille narcisten werken in het verborgene en komen op de buitenwereld vaak over als bescheiden, gevoelig, melancholisch, tragisch, zielig, en oefenen vaak een vreemde, hypnotische aantrekkingskracht uit. Deze is anders dan die van de extraverte narcist, die openlijk opschept en bralt.

De stille narcist kan vooral een magnetische aantrekkingskracht uitoefenen op mensen die het vanuit hun eigen oude psychologische beschadiging nodig hebben anderen te ‘redden’ en vallen voor de charmes van de ‘nobele maar beschadigde prins of prinses’ die gered moet worden van diens tragische lot en verleden.

Dat deze prins of prinses totaal geen verantwoordelijkheid neemt voor diens eigen leven en welzijn, geen introspectie heeft en de schuld voor alles wat mis gaat in diens leven afschuift op anderen of de buitenwereld, wordt soms pas na jaren helder. De stille narcist is vaak een meester in toneelspel, vals sentiment en het gebruik van krokodillentranen.

Geen daden maar woorden

Sensitieve narcisten kunnen tevens hoogstaande idealen of normen en waarden propageren, maar als je ze beter kent, zul je ontdekken dat deze vooral uit een front bestaan. Ze zetten hun woorden zelden om in daden en leven hun hoogstaande idealen niet in de praktijk.

Achter de coulissen

Achter de schermen, in hun eigen omgeving, waar de buitenwereld hen niet ziet, kunnen sensitieve narcisten een ware terreur op hun gezin en geliefden loslaten. Net als de extraverte, arrogante narcist zal de sensitieve, introverte narcist alle oude pijn en schaduwdelen van zichzelf die in diens jeugd ontstaan zijn, gaan projecteren en afreageren op geliefden of gezinsleden.

Hij of zij zal hen gaan afblaffen, bestoken met kritiek, beschamen, bedriegen, schrik aanjagen met steeds erger wordende woede-uitbarstingen en geweld, en hen zoveel liefde en aandacht onthouden dat ze zijn schaduwprojecties voor hem gaan dragen. Zij gaan gaandeweg geloven dat zij degenen zijn die slecht zijn, minderwaardig, lelijk en dom – en wat de narcist nog meer kwijt wil van zijn eigen ongewenste, beschadigde innerlijke kinddelen.

Uitverkoren kinderen en schaduwkinderen

Daarbij kan de narcist een zelfde of soms wisselend gezinslid, veelal een kind, uitkiezen om de rol van ‘het perfecte kind’ te spelen: deze moet presteren en uitblinken om het ego van de narcist te voeden. Publiekelijk zal de narcist het kind prijzen – maar niet om het kind zelf, en vaak niet eens in het bijzijn van het kind.

Naast dit ‘uitverkoren kind’ kiest de narcist tevens vaak een ‘schaduwkind’ of zondebok die zijn/haar ergste schaduwprojecties moet dragen. Deze wordt het meest afgeblaft, mishandeld en aandacht en zorg onthouden. Maar het ‘uitverkoren kind’ krijgt ook geen echte liefde: die dient slechts als uithangbord en voelt diep van binnen maar al te goed dat de aandacht die het krijgt niet onvoorwaardelijk is. Er wordt niet van hem of haar gehouden voor wie hij/zij werkelijk is. In ernstige gevallen lopen zowel het uitverkoren kind als het schaduwkind tevens kans om seksueel misbruikt te worden.

Dynamiek

Wanneer de narcist geen ouder is maar een leraar(es), begeleider, coach of spiritueel leider, kan deze hetzelfde spelletje spelen met leerlingen, klanten, cursisten, volgelingen, etc. De dynamiek is hetzelfde en het gevaar eveneens.

Vrienden en kennissen

In hun vrienden- en kennissenkring kunnen verborgen narcisten jarenlang wegkomen met het imago van de nobele, lijdende ziel – totdat iets of iemand hun zorgvuldig geconstrueerde wereldje dreigt te verstoren. Dan kunnen ze plots ontploffen en uitbarsten in (verbaal) geweld of juist koud venijn – maar alleen bij degene die hun wereld bedreigt, en zelden in het openbaar, met getuigen erbij.

Voorbij het narcisme

Herken jij deze situatie en wil je weten wat je kunt doen om jezelf te beschermen tegen narcistisch misbruik? Bestel dan Voorbij het narcisme van Mjon van Oers in onze webshop Boekenwereld.com voor € 18,50.

 

 

Lees ook deze artikelen:

3 comments

Avatar
carine 2 augustus 2020 - 06:52

Dit artikel over de stille narcist is zó spot on, zó pijnlijk herkenbaar. Het is eye opening en een verklaring voor de hel waarin ik geleefd heb. Dank u.

Reply
Avatar
Dirk van Kleef 2 augustus 2020 - 12:47

Er wordt altijd/vaak gesproken over narcisme en degenen die hier onder lijden.
Ik hoor of lees nooit iets over hoe een stille narcist zichzelf kan proberen te “genezen” en/of welke therapievormen beschikbaar zijn in dit verband.
Zodra er bewustzijn komt over het eigen narcistische karakter en de pijn die dit met zich meebrengt naar buiten maar ook zeker naar binnen zou daar ook eens over geschreven kunnen worden!

Reply
Avatar
Annechien Boerema 3 augustus 2020 - 10:50

Dirk van Kleef; Een stille narcist wil l niet aan zichzelf werken. Hij gaat uit van het standpunt dat hij volmaakt is.
Alle andere mensen en dieren deugen niet, meent hij. Dit standpunt heeft hij vóór zijn 6e jaar ingenomen. Hij zal nooit van dat standpunt afwijken. Zijn basisgevoelens zijn “HAAT” en “ZELFMEDELIJDEN.” Hierdoor zal hij emotioneel niet groeien. Verantwoordelijkheidsgevoel, schuldgevoel, liefde, empathie, vertrouwen en andere gevoelens; deze gevoelens ontwikkelen zich niet. Dit maakt dat het onmogelijk is om met hem een relatie te beginnen en te onderhouden, daar een relatie deze emoties nodig heeft. Vooral als hij kinderen krijgt, is dat een onmogelijke positie, daar hij geen vader -emoties kent of toelaat.
Ik spreek alleen maar over de stille narcist, daar ik de “normale”bekende narcist niet bestudeerd heb.
U kunt mij vinden op e-mail
Annechien Boerema
Als er belangstelling voor is, schrijf ik graag meer over mijn onderzoek. Ik weet echter niet waar ik dat kan plaatsen onder mijn eigen naam. Kan dat hier?

Reply

Leave a Comment