Familiewonden en overgeërfd trauma: zo herken je de keten van pijn in je familie

Bijna allemaal dragen we overgeërfde trauma’s met ons mee. Ze laten sporen na binnen onze familie, bijvoorbeeld in de vorm van ziektes. Coach Jacqueline Rietveld stimuleert jou in dit artikel om de keten voorgoed te doorbreken. “Via de genetische lijn heb je ‘iets’ meegekregen dat eigenlijk niet van jou is, maar wel – onbewust – je gedrag bepaalt.”

Allerlei trauma’s kunnen hun stempel drukken op de psychische en lichamelijke gezondheid van een familie.

Wat heb jij meegekregen via de genetische lijn?

Kinderen en kleinkinderen van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in concentratiekampen hebben gezeten, dragen overgeërfd trauma met zich mee. Een ander bekend voorbeeld van intergenerationeel trauma: mensen wier voorouders tot slaaf gemaakt waren en die daar nu, generaties later, nog steeds het effect van merken als het gaat om hun zelfbeeld.

Maar ook traumatische ervaringen op kleinere schaal kunnen generaties lang hun sporen nalaten binnen een familie. Misschien geldt voor de meesten van ons dat we via de genetische lijn ‘iets’ hebben meegekregen dat eigenlijk niet van ons is, maar wel ons gedrag – onbewust – bepaalt. Gelukkig kan deze keten worden doorbroken, zodat het hier, bij jou, stopt.

Sporen van trauma: psychisch en lichamelijk

Wat is trauma nou eigenlijk? In principe zijn het alle nare ervaringen die blijvende sporen achterlaten. Ze kunnen psychisch, maar ook lichamelijk zijn. Zeker bij overgeërfd trauma zijn we ons soms nog niet bewust van de psychische sporen, maar zijn er fysiek wel klachten die bij meerdere mensen binnen een familie voorkomen. Zo kan een genetische aanleg voor bronchitis of astma zomaar verband houden met de angst voor verstikking of gevoelens van gevangenschap die al generaties lang onbewust worden doorgegeven.

Iedere familie kent wel een drama

‘Elk huisje heeft zijn kruisje,’ luidt het spreekwoord. Het zou ook kunnen zijn: iedere familie kent zijn drama. Door de generaties heen hebben in iedere familie wel mensen een traumatische ervaring gehad. Wat we nu mishandeling noemen, was bijvoorbeeld vroeger een ‘normaal’ onderdeel van de opvoeding. Maar voor het onschuldige kind dat mishandeld werd, was het net zo heftig als mishandeling voor kinderen in deze tijd is.

Onbewust heeft dat kind – je overgrootvader of opa bijvoorbeeld – de emotionele opslag van de mishandeling aan zijn kinderen doorgegeven. Dat kan zijn in de vorm van angst voor mannelijke energie (als vader sloeg), maar ook in de vorm van agressie (terugvechten) of emotionele afwezigheid (jezelf onzichtbaar maken). Bij sclerose bijvoorbeeld verharden weefsels. Het kan een manier zijn waarop je een beschermlaag tegen geweld vormt. De aanleg daarvoor kan via de genen worden meegegeven aan het nageslacht.

De pijnlijke gevolgen van een kind afstaan

Ook het (gedwongen) afstaan van een kind is een traumaspoor dat zich diep in families kan nestelen. Verlatingsangst, het gevoel