Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn
Door John E. Sarno
Rugpijn, nekpijn, schouderpijn, fibromyalgie, hernia en gerelateerde klachten zijn ontzettend vervelend en vaak lastig om écht op te lossen. Dokter John E. Sarno, auteur van Heel je rug bestudeerd deze klachten al sinds de jaren ’70, zag duidelijke overeenkomsten én heeft ontelbaar veel mensen helpen helen. In dit artikel legt hij uit hoe je het overkoepelende syndroom tms kunt herkennen.
tms kan zich op verschillende plekken manifesteren en verplaatst zich vaak, vooral als er iets wordt gedaan om de aandoening te verhelpen.
Onverklaarbare (rug)pijnklachten
Vanwege mijn medische specialisatie op het gebied van revalidatiegeneeskunde en als directeur van de poliklinische dienst van het Rusk Institute of Rehabilitation Medicine, behandelde ik in 1965 al een bovengemiddeld aantal patiënten met pijnklachten, waarvan de meerderheid last had van rugpijn. Ik vond het behandelen van rugpijn frustrerend en deprimerend, omdat ik nooit kon voorspellen wat de behandeling zou opleveren.
Als arts die veel waarde hecht aan een nauwkeurige diagnose en behandeling, raakte ik in de loop der jaren steeds meer verontrust door het feit dat het pijnpatroon van patiënten en de bevindingen van lichamelijk onderzoek vaak niet overeenkwamen met de veronderstelde pathologie. De pijn kon bijvoorbeeld worden toegeschreven aan degeneratieve artritis van de gewrichten van de onderste lendenwervels die door middel van röntgenonderzoek aan het licht kwam. Maar de patiënt had vaak pijn op plaatsen die niets met deze gewrichten te maken hadden.
Tijdens mijn klassieke medische opleiding had ik geleerd om rugpijn vooral te zien als het gevolg van structurele afwijkingen van de wervelkolom – meestal artritis of aandoeningen van de tussenwervelschijven – of als het gevolg van een slechte houding, beknelde zenuwen of te weinig beweging. Ik behandelde patiënten gewoon volgens de traditionele medische inzichten.
Nieuwe inzichten over rugpijn
In het begin van de jaren zeventig begon het me op te vallen dat de behandelresultaten van patiënten met dezelfde lichamelijke klachten meer leken af te hangen van de mate van hun vertrouwen in mij als hun arts, dan van de fysieke behandeling die ik gaf. Daardoor kwam de gedachte in me op dat rugpijn psychosomatisch was, vooral omdat de meeste van mijn patiënten al eerder last hadden gehad van psychosomatische klachten.
Ik ontwikkelde een nieuwe theorie over de oorzaak van de pijnstoornis en noemde deze tms, Tension Myoneural Syndrome.
De theorie dat een duidelijk fysieke aandoening zoals rugpijn psychosomatisch zou kunnen zijn, strookte totaal niet met de gangbare denkwijze en mijn medische opleiding. Maar door mijn eigen medische verleden en persoonlijkheid, mijn observaties van duizenden patiënten met pijnklachten en mijn negen jaar ervaring als huisarts vond ik dit idee zo gek nog niet. Ik testte de theorie door mijn behandelprotocollen aan te passen en de nadruk te leggen op de rol die emoties spelen bij het ontstaan van pijn, en dit leidde tot veel betere behandelresultaten.
De onderliggende oorzaak van tms
Daarnaast bestaat er bij de conventionele geneeskunde het vooroordeel dat emoties geen fysiologische veranderingen veroorzaken. De ervaring met tms spreekt beide vooringenomenheden tegen. De aandoening is een goedaardige (maar pijnlijke) fysiologische afwijking van het zachte weefsel (niet van de wervelkolom) en wordt veroorzaakt door een emotioneel proces. Pijnsyndromen zien er zo ‘fysiek’ uit dat het voor artsen bijzonder moeilijk is om rekening te houden met de mogelijkheid dat ze door psychologische factoren worden veroorzaakt. Dus houden ze vast aan de structurele verklaring.
Ik heb gemerkt dat de meeste van deze pijnsyndromen het gevolg zijn van een aandoening in de spieren, zenuwen, pezen en ligamenten die wordt veroorzaakt door spanning. De juistheid van mijn diagnose is bewezen door het hoge succespercentage van mijn behandelprogramma dat eenvoudig, snel en grondig is.
Hoe kun je tms herkennen?
tms kan zich op verschillende plekken manifesteren en verplaatst zich vaak, vooral als er iets wordt gedaan om de aandoening te verhelpen. Patiënten melden vaak pijn op een nieuwe plek als het op de oude plek beter gaat. Het is alsof de hersenen deze handige strategie om de aandacht af te leiden van emoties niet willen opgeven. Daarom is het heel belangrijk dat patiënten weten op welke plekken ze pijn kunnen krijgen. Mijn patiënten krijgen standaard de instructie dat ze me moeten bellen als ze ergens anders pijn krijgen, zodat we kunnen kijken of die pijn bij tms hoort.
Spieren
Het belangrijkste weefsel dat bij tms betrokken is, is spierweefsel. De enige spieren in het lichaam die vatbaar zijn voor tms zijn die in de nek, de hele rug en de billen, die samen houdingsspieren worden genoemd. Ze worden zo genoemd omdat ze de juiste houding van het hoofd en de romp in stand houden en bijdragen aan een effectief gebruik van de armen.
Statistisch gezien zijn de onderrug en bilstreek de meest voorkomende locaties van tms. Op de tweede plaats komen de nek- en schouderspieren. De pijn zit meestal aan de zijkant van de nek en boven op de schouder, in de bovenste trapezius. tms kan overal in de rug voorkomen, maar komt op andere plaatsen veel minder vaak voor dan in de twee genoemde gebieden.
Meestal klaagt een patiënt over pijn in een van deze meest getroffen gebieden, bijvoorbeeld in de linkerbil of de rechterschouder, maar bij lichamelijk onderzoek komt er iets anders naar voren dat zeer interessant en belangrijk is.
Zenuwen
Het tweede type weefsel dat bij dit syndroom een rol speelt, is zenuwweefsel, met name de zogenaamde perifere zenuwen. Dat zijn zenuwen die betrokken zijn bij voelen en bewegen. De zenuwen die het vaakst worden aangetast, bevinden zich, zoals te verwachten valt, in de nabijheid van de spieren die het vaakst bij tms betrokken zijn.
Wanneer spieren en/of zenuwen worden aangetast, kunnen diverse soorten pijn ontstaan. Deze pijn kan scherp, zeurend, branderig, of als schokjes of druk aanvoelen. Naast pijn kan de betrokkenheid van zenuwen ook leiden tot prikkelingen, tintelingen en/of gevoelloosheid veroorzaken, en soms een gevoel van zwakte in de benen of armen.
In sommige gevallen is er sprake van meetbare spierzwakte. Bij conventionele diagnoses wordt pijn in de benen toegeschreven aan een hernia en pijn in de armen aan een ‘beknelde zenuw’. tms kan alle zenuwen in de nek, schouders, rug en billen aantasten, wat soms tot ongebruikelijke pijnpatronen leidt. Een van de beangstigendste symptomen is pijn op de borst. Bij pijn op de borst denken mensen meteen aan het hart, en het is inderdaad altijd belangrijk om te controleren of er niets aan dat orgaan mankeert. Onthoud: maak altijd een afspraak met de huisarts, zodat ernstige aandoeningen kunnen worden uitgesloten.
Pezen en ligamenten
Zoals bekend is tenniselleboog een van de meest voorkomende voorbeelden van wat een peesontsteking wordt genoemd. Over het algemeen wordt aangenomen dat deze pijnlijke pezen ontstoken zijn, vermoedelijk door overmatige activiteit. De standaardbehandeling bestaat uit ontstekingsremmende medicijnen en het inperken van activiteit waarbij de betreffende pezen worden gebruikt.
Toen ik me bewust werd van de mogelijkheid dat deze pijnlijke pezen deel zouden kunnen uitmaken van tms, legde ik patiënten het idee voor dat hun peesontsteking ook zou kunnen verdwijnen als ze er op dezelfde manier naar zouden kijken als naar rugpijn. De resultaten waren bemoedigend en na verloop van tijd groeide mijn vertrouwen in de diagnose.
Ik durf nu te stellen dat pijn aan pezen en ligamenten vaak bij tms hoort en in sommige gevallen zelfs het belangrijkste symptoom is. Het is inmiddels ook duidelijk geworden dat de elleboog niet de meest voorkomende plek is voor deze pijn. In mijn ervaring is dat de knie. Voorbeelden van veelvoorkomende diagnoses in het geval van kniepijn zijn chondromalacie, een instabiele knieschijf en trauma. Uit onderzoek blijkt echter dat er sprake is van gevoeligheid van een of meer pezen en ligamenten rond het kniegewricht, en dat de pijn meestal samen met de
rugpijn verdwijnt.
Andere veelvoorkomende plekken zijn de voet en enkel: de boven- of onderkant van de voet, of de achillespees. De schouder is ook een plek waar tms-pijn van pezen en ligamenten kan optreden; de gebruikelijke structurele diagnose is slijmbeursontsteking of een aandoening van de rotatorenmanchet. Polspezen zijn niet vaak bij tms betrokken.
Wie heeft een grotere kans op tms?
Je zou bijna zeggen dat tms een aandoening is die je van de wieg tot het graf kunt hebben, omdat het ook bij kinderen voorkomt, hoewel waarschijnlijk pas vanaf het vijfde of zesde levensjaar.
tms is een aandoening die meestal geen fysieke sporen achterlaat. Er vindt een tijdelijke vernauwing van de bloedvaten plaats, waardoor de symptomen optreden, en daarna keert alles weer terug naar normaal. De emotionele prikkel voor de aanval bij kinderen verschilt niet van die bij volwassenen: spanning. Je zou kunnen zeggen dat het een besluit van de geest is om een fysieke reactie te veroorzaken in plaats van een pijnlijke emotie te laten ervaren.
Zolang iemand emoties kan ervaren, is hij vatbaar voor de aandoening. De volgende vraag is: in welke leeftijdsgroepen komt tms het meest voor? We kwamen erachter dat 77 procent van de patiënten tussen de dertig en zestig jaar oud was, 9 procent was in de twintig en er waren slechts vier tieners bij (2 procent). Aan de andere kant van het spectrum was slechts 7 procent in de zestig en 4 procent in de zeventig.
Deze cijfers laten heel duidelijk zien dat de meeste gevallen van rugpijn door emoties worden veroorzaakt, want de leeftijd tussen de dertig en zestig noem ik de jaren van verantwoordelijkheid. Dat is de periode in je leven waarin je het meest onder druk staat om te slagen, in je levensonderhoud te voorzien en goed te presteren, en het is logisch dat je dan het vaakst last hebt van tms. Bovendien is het zo dat als degeneratieve veranderingen in de wervelkolom (bijvoorbeeld artrose, degeneratie van tussenwervelschijven, hernia, een versleten rug en compressie of ontsteking van een ruggenmergzenuw) een primaire oorzaak van rugpijn zouden zijn, deze statistieken helemaal niet zouden kloppen. In dat geval zou er vanaf dat we in de twintig zijn een geleidelijke toename van het aantal gevallen moeten optreden, met de hoogste incidentie bij de oudste mensen. Dit is natuurlijk slechts indirect bewijs, maar het is wel zeer suggestief.
Fragment uit: Heel je rug
Heel je rug
Baanbrekend boek over rugpijn van de beroemde medicus John E. Sarno die tienduizenden mensen hielp met zijn techniek.
Lees verder:
- Chinese geneeskunde over lage rugpijn: de ‘spier van de ziel’ vraagt om aandacht
- Mentale, emotionele en energetische oorzaken van rugpijn
