Home Bewustzijn Er kan er maar één de leukste zijn: narcistische moeders

Er kan er maar één de leukste zijn: narcistische moeders

Door Wendy Gillissen
narcistische moeder

‘’Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de mooiste van het land?’’ Het sprookje van Sneeuwwitje heeft een personage dat veel overeenkomsten vertoont met de narcistische moeder: de boosaardige koningin. In het sprookje is het de stiefmoeder van Sneeuwwitje, die het niet kan verdragen als iemand mooier of beter is dan zij. Zonder scrupules als ze is, doet ze er alles aan om het meisje uit de weg te ruimen.

Narcistische moeders

Nu is het sprookje natuurlijk wat kort door de bocht, zoals de meeste sprookjes: de meeste narcistische moeders vermoorden hun kinderen niet letterlijk. Psychologisch echter zijn er veel overeenkomsten. Want narcistische moeders willen boven alles de mooiste, leukste, interessantste, of zelfs de zieligste zijn – ten koste van hun eigen kinderen. Als alles maar om hen draait.

Ware gezicht

In de praktijk merk ik dat het voor volwassenen kinderen van narcistische moeders vaak enorm moeilijk is de waarheid van hun jeugd onder ogen te zien. Het kan jaren duren voordat alle schellen van de ogen gevallen zijn en alle kwartjes zijn gevallen. Hier zijn verschillende redenen voor.

Overleven

Allereerst is het voor kinderen zeer bedreigend te moeten erkennen dat hun moeder (hun bron van voeding, veiligheid, en liefde) hun feitelijk niet goed gezind is. Sommige narcistische moeders kunnen, als er niemand kijkt, ontzettend lelijk doen. Sommigen voelen af en toe zelfs zo’n haat voor hun kinderen dat het voor het kind bijna tastbaar is. Dat is voor een kind doodeng.

Geweld

Helaas zijn sommigen niet te beroerd het kind daadwerkelijk psychologisch of fysiek te mishandelen – knijpen, stiekem slaan, hun haar verknippen, aandacht onthouden, expres lelijke kleding voor hen kopen, hobby’s en vriendschappen saboteren, in de kast opsluiten, ’s avonds op straat zetten in de kou, dreigen met het kindertehuis, voedsel onthouden en ernstiger vormen van mishandeling.

Verdringing

Het kind verdringt deze ervaringen vaak om vooral de leuke moeder te blijven zien: dat is veilig. Die nare moeder, die wordt snel weggestopt. Als de nare moeder de overhand heeft, sluit het kind zich vaak af en vlucht hij of zij in de fantasie om het niet te hoeven voelen: dat is de enige vluchtroute. De ervaringen worden vervolgens vergeten – vooralsnog.

Prijs

Maar het kind betaalt hiervoor een hoge prijs – om de narcistische moeder als goed te kunnen blijven zien, moeten ze zichzelf als slecht waarnemen. Er kan immers maar één de leukste zijn. Als moeder de mooie, goede en heilige is, heeft ze gelijk en is het kind de lelijke, minderwaardige, slechte, egoïstische – het kind raakt hierdoor een deel van haar zelfgevoel, identiteit en eigenwaarde kwijt.

Charisma

Narcistische moeders hebben, zoals veel narcisten, soms verbijsterend veel charisma. Ze kunnen als ze willen zeer charmant doen en zijn soms zeer aantrekkelijk. Daardoor is het nog moeilijker te geloven dat onder dat mooie masker een uiterst manipulatieve dame zit zonder enige empathie en zonder mededogen. Een dame die haar kinderen nog liever psychologisch kapot maakt dan dat ze ze ziet slagen, ze boven zich uit ziet stijgen – of uit ziet vliegen.

Infuus, afvalbak en pronkstuk

De kinderen van échte narcistische moeders hebben voor haar maar één echte functie: als bron van bewondering, aandacht en energie, als afvalbak om hun eigen en diep verborgen minderwaardigheidsgevoelens in te dumpen, als boksbal om hun woede op af te reageren en als het zo uitkomt als pronkstuk. Deze tegenstrijdige motieven kunnen zich op één dag achter elkaar afwisselen.

Verwarring

Dat is voor een kind ongelofelijk verwarrend. ‘’Wees mijn bron van voeding, bewonder mij, heb aandacht voor mij.’’ ‘’Je kan ook niks. Met dat kapsel lijk je nog dikker.’’ En: ‘’Doe eens leuk, vertoon je kunstje (oftewel: laat eens zien wat een geslaagde moeder ik ben).’’ De waarheid is dat alles in dienst staat van de moeder – waarbij de waarheid net zo makkelijk wordt verbogen, of juist als wapen wordt gebruikt. Gekmakend? Inderdaad.

Openlijk versus verborgen narcistische moeders

Er is een flink verschil tussen extraverte, openlijk narcistische moeders en introverte, verborgen narcistische moeders. De eersten zijn herkenbaarder omdat ze veel openlijker zijn in hun uitingen van: ‘’Ik ben de leukste,’’ ‘’Kijk naar mij,’’ ‘’Hoe waag je het succesvol te zijn, denk maar niet dat jij iets voorstelt.’’

Verborgen narcistische moeders

Verborgen narcistische moeders zijn moeilijker te herkennen. Hun narcisme uit zich veel vaker in slachtoffergedrag. Ze zijn er meesters in hun zieligheid te gebruiken om te manipuleren en hun kinderen hun leven lang op ongezonde manier aan zich te binden. Niet door liefde en aandacht te geven en te ontvangen, maar door de ander zich schuldig te laten voelen en ze voor hun karretje te spannen.

Schuldgevoel kweken

Verborgen narcistische moeders weigeren simpelweg de verantwoordelijkheid op zich te nemen voor hun eigen welzijn, geluk, gezondheid, zelfs amusement – dat moet de ander doen. Ook al zijn ze tachtig, ze gedragen zich nog steeds als zielige maar veeleisende kinderen. Hun favoriete middel is manipulatie, insinuatie (‘’Je belt ook nooit, ik ben zeker niet belangrijk genoeg voor je.’’) en regeren door de ander een schuldgevoel te bezorgen. Maar als ze niet krijgen wat ze willen, kunnen ze net als de openlijk narcistische moeders in venijnige en onredelijke woede of zelfs razernij ontsteken.

Omgaan met narcistische moeders

Het is van het grootste belang om, als je aan het genezen bent van een jeugd die beheerst werd door een narcistische ouder, hele duidelijke grenzen te stellen en je daar ook aan te houden. Sommige narcistische ouders zijn zo destructief dat hun volwassenen kinderen er voor kiezen ze helemaal uit hun leven te bannen. Soms is het mogelijk een mate van contact te houden, maar met duidelijke voorwaarden en grenzen.

Gevolgen van narcistisch misbruik

Genezen van narcistisch misbruik door een vader of moeder is vaak een lange weg: we zijn onze hele jeugd, pubertijd en zelfs in onze volwassenheid geconditioneerd, gemanipuleerd, en psychologisch bewerkt. We voelen ons angstig of schuldig als we succesvol dreigen te zijn, gelukkig te zijn of te stralen. We hebben de neiging ons op te offeren en narcistische partners en vrienden aan te blijven trekken.

Genezen van narcistisch misbruik

Gelukkig is het, als we zelf geen ernstige stoornis hebben ontwikkeld, mogelijk onszelf van narcistisch misbruik te genezen. Ons innerlijke kind is verbazingwekkend veerkrachtig. Het deel van ons dat authentiek en zonder vrees zichzelf is en vol vreugde is, is soms diep weggestopt maar altijd op te graven. De gekwetste, verwarde en gewonde kinddelen zijn te helpen met verschillende therapievormen, zelfzorg en zelfontwikkeling.

Ware zelf

Het belangrijkste daarbij is om de waarheid van onze jeugd onder ogen te durven zien. De moeder, en daarmee onszelf, te durven zien zoals we werkelijk zijn. Onze gevoelens, angst, pijn en ons lichaam vertellen daarbij het ware verhaal. We zijn misschien in de war gebracht door de tegenstrijdige verhalen van de boze koningin, maar diep van binnen, onder de wonden die geslagen zijn, hebben we een stralend juweel. Dat is onze waarheid en ons ware zelf. Soms moeten we diep graven om haar op te halen, maar ze is er altijd.

Zal ik ooit genoeg goed genoeg zijn?

Veel vrouwen worstelen met de relatie met hun moeder. Karyl McBride pakt deze relatie op een liefdevolle maar effectieve manier aan. Vaak kom je er pas later achter dat je misschien wel een narcistische moeder had, die er niet voor je kon of wilde zijn. Je hebt inmiddels zelf de nodige levenservaring opgedaan, bent zelf moeder geworden, en ziet nu wat onvoorwaardelijke liefde en steun echt inhoudt. Dit boek staat vol herkenbare verhalen en helende inzichten die je helpen te rouwen om de moeder die je zo graag gehad had.

Bestel nu jouw exemplaar in onze betrouwbare webshop Boekenwereld.com voor € 25,- met gratis verzending.

27 comments

Avatar
Lyzander Witkam 22 maart 2019 - 07:21

Erg knap dat je deze ton van emoties zo goed kan verwoorden.
Voelt heel bijzonder..

Reply
Wendy Gillissen
Wendy Gillissen 22 maart 2019 - 21:06

Dankjewel!

Reply
Avatar
Cora Van Leeuwen 31 maart 2019 - 08:52

Beste Wendy,

Al je artikelen lees ik altijd met veel aandacht. Goed en helder geschreven!
Warme groet van
Cora uit Delft

Reply
Avatar
Sacha 31 maart 2019 - 17:17

Noem mij één moeder die niet narcistisch is

Reply
Avatar
Sacha 31 maart 2019 - 18:51

Ps. We kunnen er niet bewust genoeg van zijn. Goed artikel!

Reply
Avatar
Hanny 1 april 2019 - 08:05

je schrijft dat het innerlijke kind zo veerkrachtig is en dat er een weg uit is. Hoe dapper en krachtig een kind van een moeder die geen moeder is moet zijn gaat mijn incasseringsvermogen te boven.
Het is maar goed dat er in je zulke krachten zitten die je kunt gebruiken als je er klaar voor bent.
#poositief

Reply
Avatar
Joke 3 april 2019 - 09:40

Een wat ander geluid… Is het niet iets te makkelijk mensen in hokjes te plaatsen? En kruip je zo niet – net als de moeder in – een slachtofferrol? Het maakt het ms makkelijker om niet/minder naar je zelf te (hoeven) kijken, maar ontslaat je m.i. niet van de verantwoordelijkheid om te kijken naar je eigen rol en de keuzes die je – later i.i.g.. – hebt vwb de houding waarmee je in het leven staat, ook al snap ik dat een kind kwetsbaar is en daardoor bescherming van de moeder verdient en compassie met het kind op zijn plaats is als die ontbreekt.. Wat mij betreft geldt de uitspraak van Byron Katie “Ik ben verantwoordelijk voor alle problemen van mijn kinderen, maar zij zijn verantwoordelijk voor de oplossing ervan…” .
M.i. is een narcistische moeder niets meer of minder dan een mens met een beschadigde, niet geheelde (kinder)ziel die ook compassie verdient, ook zij is als een onbeschreven blad en mooi en heel kind ter wereld gekomen…al is ze – als volwassene – verantwoordelijk voor haar heling t.b.v. van het kwetsbare kind. Maar als haar dat niet lukt…is het niet gevangen zijn in onvermogen? Ook zij deed gewoon haar best…met alle tekortkomingen die haar – net als ieder van ons – mens maken….

Reply
Avatar
Luna 11 augustus 2019 - 08:32

Bedankt voor het belichten van deze kant. Ik zie mijn biologische moeder als een beschadigd persoon en een zoekende ziel. Ik heb haar vergeven dat ze mij letterlijk wilde vermoorden. Maar tegelijkertijd zie ik mezelf als een beschadigd (maar helend) persoon en ik heb geen spijt van mijn beslissing om haar niet meer te zien.

Reply
Avatar
Andrea 26 oktober 2019 - 06:32

Dankjewel Luna. Ik heb dit ook zo gedaan, maar voelde me er toch wel schuldig over. Ik dacht altijd: Vergeven moet ik toch kunnen als ik een echt compassief mens ben. Dat kan ik niet nog een keer. Maar de uitkomst is dan uiteraard dat ik de slechterik ben, Dat ik zelfs dát niet voor haar kan opbrengen…De stap nog niet gezet, want wat ik ook doe, ze valt in hetzelfde gedrag..Door jouw reactie zie ik nu in, dat ik voor mezelf moet kiezen en haar achter me laten..

Reply
Avatar
Sacha 3 april 2019 - 12:02

Het wordt tijd dat de wereld op z’n kop gezet wordt!

Reply
Avatar
Jacqueline 11 augustus 2019 - 19:06

Ik denk dat er heel veel jaar overheen gaat voor je je eigen moeder in het hokje narcistisch plaatst. Niets is nl. zo pijnlijk als erachter komen dat je moeder door haar eigen verleden, geen vermogen tot empathie heeft, en geen vermogen tot liefhebben heeft. Gek genoeg wel een vermogen tot destructie. Dus nee, ik geloof niet dat hier te snel in hokjes wordt geplaatst. Ik denk eerder dat een ieder die hier mee te maken heeft gehad, veel te lang, tegen beter weten in, heeft gehoopt op een happy end.

Reply
Avatar
Sacha 3 april 2019 - 13:31

Ps. Ik ben herstellende van een loeizware depressie en burn-out. Dit is mij gelukt zonder therapie, of gebruik van medicijnen. Het zo matig mogelijk gebruik van genotsmiddelen heeft mij diepe inzichten gegeven, ondermeer dat niemand voor mij kon zorgen zoals ik zelf. Dit was de reden dat ik mijn vuile was zoveel mogelijk binnen hield.
In mijn boek van bescheiden omvang Zie de Maan en Voel de Zon heb ik mijn verleden beschreven..
Er is één man in mijn leven naar wie ik al 9 jaar wanhopig verlang. Zodra hij uit de kast komt hoort u nader van mij.
Ik ben niet van de sociale media. De buitenwereld draag ik een warm hart toe.
Liefs.

Reply
Avatar
Sacha 4 april 2019 - 16:45

Ik snap zelf ook wel dat ik een knettergekke indruk maak dat ik alleen gelukkig meen te kunnen worden als Frank van Amelsfoort mijn leven wil delen. Hekemaal nadat hij enkele jaren geleden via mijn jongste zoon in gebrekkig Nederlands heeft laten weten elders gelukkig te zijn.
Wat hij niet snapte, snap ik ook niet.

Reply
Avatar
Luna 11 augustus 2019 - 08:29

Je kunt jezelf gelukkig maken zonder man, ja ook zonder deze man! Blijf het proberen. Mij is het ook gelukt. Het blijft moeilijk maar niets is onmogelijk als je erin gelooft!!

Reply
Avatar
M. 23 december 2019 - 22:57

Voorgaande reactie van Jacqueline is waar. Het besef vormt pas met jaren en is destructief als de moeder ( of vader) of moeder en vader zelf is naar het kind zelfs tot de dag van vandaag. Dit besef daar waar zij in destructie en onliefde toe in staat zijn en geweest zijn gun je niemand. Het is onnatuurlijk. Zeker als je als kind wel liefde en empathie voelt en hebt gevoeld. Tot op het bot vernietigd te worden met de jaren waarin het narcistisch misbruik alleen maar toeneemt en dan met deze werkelijkheid en het geworden zelf verder moeten.

Reply
Avatar
Esmee 26 juli 2019 - 08:22

Vele informatie gelezen over het (zelf) hebben van een narcistische moeder maar dit stuk is wel een van de betere. Alsof je je autobiografie leest die je niet geschreven hebt, maar hebt meegemaakt. Complimenten!

Reply
Avatar
M. 23 december 2019 - 22:54

Voorgaande reactie is waar. Het besef vormt pas met jaren en is destructief als de moeder ( of vader) of moeder en vader zelf is naar het kind zelfs tot de dag van vandaag. Dit besef daar waar zij in destructie en onliefde toe in staat zijn en geweest zijn gun je niemand. Het is onnatuurlijk. Zeker als je als kind wel liefde en empathie voelt en hebt gevoeld. Tot op het bot vernietigd te worden met de jaren waarin het narcistisch misbruik alleen maar toeneemt en dan met deze werkelijkheid en het geworden zelf verder moeten.

Reply
Avatar
Ria 29 juli 2019 - 15:56

Ben zelf kind van een Narcistische moeder. Ben nu 61 en leef nog met de gevolgen van haar gedrag. Verdeel en heers was haar motto. Had een lieve vader maar hij kon niet tegen haar op.

Reply
Avatar
Sacha 11 augustus 2019 - 17:34

Ook mag Frank zijn eigen associaties bij Volle Maan hebben.
Ik droom er alleen maar van op dat moment samen met hem te zijn

Reply
Avatar
Sacha 11 augustus 2019 - 22:06

Opdat onze energie voelt als een warme deken om de aarde

Reply
Avatar
Sacha 12 augustus 2019 - 12:10

want zonder ijs verzuipen wij met z’n allen!!!!!!!!!!!!

Reply
Avatar
Sacha 12 augustus 2019 - 12:23

OK. Ik ben de leukste. Maar reken maar dat ik dan ook de grootste narcist word.

Reply
Avatar
Joan 26 oktober 2019 - 09:10

Had je moeder vervangen door stiefmoeder en vder, had het verveel zowat één op één geklopt.

En mede dankzij hun manipulatie ben ik een verstoten moeder en zullen mij de genoemde slechte eigenschappen worden toegedicht. Sneaky hebben ze deze gedachten in kinderhoofdjes gekregen.
Jeugdzorg, kinderbescherming, politie en justitie doen niets.

Het is zo jammer dat alleen de moeder hier slecht wordt neergezet, ook vaders kunnen deze slechte dingen doen.
En in ons geval een boze stiefmoeder.

Reply
Avatar
Yvonne Hermans-Willen 6 november 2019 - 10:05

Mijn moeder is nu 87, ik 66 en pas sinds kort weet ik wat ik altijd gevoeld hebt…Ze is nu ook werkelijk te ver gegaan in haar enorm jalouzie op mijn leven en ik zie haar sinds 5 maanden niet meer. Voel me enorm schuldig daarover: zo’n oude vrouw, geen andere kinderen….maar ik KAN het niet meer, het gaat ten koste van mijn eigen gezondheid. Help!!

Reply
Avatar
Maria 7 maart 2020 - 13:12

De mijne is 92 en ik ben 67, ook ik weet nog maar sinds kort dat mijn moeder narcistisch is, ook ik heb met haar moeten breken, het kon zo niet verder, die onveiligheid die je voelt bij dergelijke mensen. Maar we gaan het redden hoor Yvonne, hoewel ik me best vaak schuldig en verdrietig voel. Eigenlijk precies zoals ze willen dat je je voelt, dat moeten we ze niet gunnen! Sterkte, en je gaat het redden hoor! Lieve groet

Reply
Avatar
Day 30 januari 2020 - 23:00

Ik heb nu therapie sinds kort als slachtoffer van verborgen narcisme, en het is een verademing voor mij.
De eerste stap is naar de huisarts te gaan, voor doorverwijzing.
Ik wou dat ik dit 10 jaar geleden allemaal al wist.

Met mijn moeder ga ik zeer oppervlakkig nog om, niet wetende hoe ik hier na de therapie in zal staan.
Het enige wat voor mij nog van belang is, is mijn eigen geluk en mijn eigen weg te volgen.

Ik raadt ieder ander die hiermee te maken heeft, dit ook te doen. Want het moet je systeem uit.

Best wishes for everybody.

Reply
Avatar
Rie 2 maart 2020 - 10:52

Mijn moeder is ook al 87 jaar en ik ben 58.
Ik weet pas sedert december 2019 dat mijn moeder narcistisch is en zelf ben ik hoogsensitief.
Dit was een heftige binnenkomer bij mij.
Ben nu in therapie…..mijn ogen gaan open. Ik kon niet meer.
Ben begin januari nog naar ma gegaan maar gezien ik enkele weken niet geweest was ging ze serieus te keer. Voorlopig ga ik niet meer. Ik kies voor mezelf, mijn man en mijn hond.
Ben herstellende……

Reply

Leave a Comment