Waarom je soms niet blij kunt zijn voor een ander (en wat dat betekent)
Door Rianda Nannes
Jaloezie, afgunst en sterke reacties op anderen zijn vaak verborgen boodschappen over iets wat diep in je leeft. “Vaak gaat het eigenlijk niet om die ander, maar om jou,” zegt coach Rianda Nannes. Door dit te onderzoeken wordt niet alleen duidelijk wat er in jou speelt, maar kunnen je reacties in de toekomst ook milder worden.
De gevoelens die we zelf wegdrukken of moeilijk kunnen toelaten, verschuiven we onbewust naar anderen.
Waarom het geluk van een ander soms pijn doet
“What they hate in you, is missing in them.”
Deze zin kwam ik tegen en was de inspiratie voor dit artikel. Omdat deze zin gaat over iets wat we moeilijk vinden om toe te geven: als het geluk, succes of de vrijheid van een ander pijn doet, zegt dat eigenlijk meer over onszelf dan over de ander. Niet omdat we slechte mensen zijn, maar omdat het over iets gaat dat we eigenlijk zelf willen, missen of niet durven voelen.
Je scrolt door social media en ziet de foto’s van een vriendin die met haar gezin een droomreis maakt. Een collega krijgt promotie. Een kennis deelt dat ze zwanger is. Iemand vertelt je dat hij/zij enorm is afgevallen en toont zijn/ haar strakke lijf. Je moeder vertelt vol enthousiasme over de kinderen van je broer. Je zou blij willen zijn, maar diep voel je iets anders: jaloezie, verdriet, misschien zelfs boosheid.
Veel mensen schrikken hiervan. Ze vinden het vreselijk dat ze zich zo voelen en drukken dit gevoel weg. Afgunst, jaloezie, het zijn reacties waar we liever niet mee te koop lopen omdat ze een negatieve lading dragen. Maar toch ligt juist in deze ongemakkelijke gevoelens een belangrijke boodschap die je op weg kan helpen bij het vinden van de juiste koers voor jouw leven. Want vaak gaat het namelijk eigenlijk niet om die ander, maar om jou. Je ziet bij de ander iets dat jij mist of waar jij naar verlangt.
Wat is projectie?
Psychologen noemen dit projectie: de gevoelens die we zelf wegdrukken of moeilijk kunnen toelaten, verschuiven we onbewust naar anderen.
We voelen de pijn of afgunst in onszelf, maar koppelen die onbewust aan de ander:
“Ik zou ook graag de vrijheid willen hebben om met mijn gezin op reis te kunnen gaan”, “Ik voel me onzeker over mijn eigen lichaam”, “Ik zou willen dat mijn moeder ook zo trots over mijn kinderen praat”, “Ik krijg geen promotie en hij wel… wat zegt dat over mij?”.
Projectie is één van de oudste vormen van psychische bescherming die we kennen. Ongemerkt gebruiken we het vaak al vanaf heel jonge leeftijd om lastige emoties een plekje te geven. Want de belangrijkste functie van projectie is: ons beschermen tegen emoties die te pijnlijk, te bedreigend of te verwarrend zijn om rechtstreeks te voelen.
Wanneer een gevoel te intens wordt, heeft ons brein grofweg twee opties:
Het gevoel toelaten (wat vaak te overweldigend is) of het gevoel verplaatsen.
Bij die tweede optie komt projectie in beeld. In plaats van naar binnen te kijken, waar het echt pijn doet, wijst het brein automatisch naar buiten. Dat voelt veiliger. Je hoeft niet stil te staan bij je eigen verdriet, schaamte, verlangen, onzekerheid of rouw maar je projecteert het op iemand anders. Dat is ook de reden waarom psychologen zoals Freud, Adler en later ook Jung projectie zagen als een (zelf)verdedigingsmechanisme: het voorkomt dat je uit het veld wordt geslagen door innerlijke pijn, kwetsbaarheid en overeind kunt blijven als mens.
Denk aan een kind dat zich schaamt en roept: “jij bent gemeen!” terwijl het eigenlijk bedoelt: “ik voel me verdrietig”.
Projectie is dus geen slechte eigenschap, maar een onbewuste manier waarop je jezelf probeert te beschermen tegen de werkelijke pijn. Helaas heeft het alleen maar tijdelijk effect om je de echte emotie niet aankijkt.
Welke emoties worden vaak onderdrukt door projectie?
De emoties die we het moeilijkst vinden of die het pijnlijkst voelen, projecteren we gemakkelijk op anderen. Je kunt denken aan:
Onbereikbaar verlangen: Je ziet bij iemand iets wat je zelf eigenlijk heel graag zou willen. Zoals vrijheid, succes, een gezin of een avontuur. Iets verlangen kan kwetsbaar voelen, zeker als je bang bent dat het voor jou niet haalbaar is.
Schaamte: Misschien over je lichaam, je keuzes, je financiële situatie, je prestaties of je gezin. Schaamte is één van de pijnlijkste emoties, en dus één van de snelst geprojecteerde.
Verdriet en rouw: Het geluk van iemand anders kan jou herinneren aan iets wat jij bent verloren, kwijtgeraakt of misschien nooit hebt gehad. De pijn kan zo groot zijn dat je hiervan weg wilt en om jezelf te beschermen, kiest je brein dan voor projectie.
Onzekerheid: Wanneer je twijfelt aan jezelf, is het makkelijker te geloven dat iemand anders “iets fout doet” dan aan jezelf toe te geven dat je misschien wel onzeker bent.
Onvervulde behoefte: Je zoek onbewust naar verbinding, erkenning en of aandacht. Jij wilt graag gezien worden. En zolang deze behoeften niet wordt vervuld, voelt het alsof een ander jou iets afneemt of jouw spotlight steelt.
Projectie komt voort uit emoties die we nog niet hebben onderzocht. Wanneer we deze emoties wél onder ogen komen, geven ze een duidelijke richting aan ons leven en tonen ze wat we werkelijk nodig hebben.
Hoe herken je projectie?
Aan de intensiteit van je reactie kun je herkennen of je projecteert. Soms word je harder geraakt dan wat je zou verwachten op basis van wat er feitelijk gebeurt. Iets kleins, een foto, een opmerking, een succesverhaal van iemand, het voelt te groot, te veel of komt te intens binnen. Soms merk je meteen dat je jezelf gaat vergelijken of dat je je klein maakt. Soms verandert ook je houding naar de ander: je trekt je terug, wordt afstandelijk of voelt irritatie terwijl je eigenlijk geen duidelijke aanleiding kunt benoemen.
Het belangrijkste signaal is misschien wel dat je, als je echt even bij jezelf incheckt, pijn voelt maar dat je de oorzaak voor die pijn zoekt bij iemand anders. Zodra je opmerkt dat je vindt dat de ander “de oorzaak” is van jouw gevoel, gaat het eigenlijk om een situatie waarin projectie een rol speelt.
Hoe kun je hiermee aan de slag?
Het begint bij bewustwording. Als je dit artikel hebt gelezen, word je je steeds meer bewust van signalen van projectie. En kun je, wanneer je merkt dat je geraakt bent, beginnen met een moment stilstaan bij wat er gebeurt. Stop met waar je mee bezig bent en erken voor jezelf: er gebeurt iets in mij. Zo maak je voor jezelf ruimte om te voelen wat er onder bijvoorbeeld jaloezie of afgunst schuilgaat. Vaak ligt daar verlangen, schaamte, onzekerheid of rouw.
Vervolgens kun je jezelf de vraag stellen: wat raakt mij hier nu eigenlijk echt? En wat zegt dit over mij? Niet om jezelf te veroordelen, maar juist om de echte betekenis te kunnen vinden.
Van hieruit mag je mild zijn naar jezelf en dit jouw gevoel omarmen. Door tegen jezelf te zeggen: Dit hoort bij mij, dit gevoel mag er zijn. Je hoeft niets te forceren. Vaak wordt alles vanzelf zachter als je erkent dat er een diepere laag is. En vanuit hier kun je gaan onderzoeken welke hele kleine stappen je kunt zetten in de richting die voor jou belangrijk is.
Als het geluk van een ander jou pijn doet, betekent dat vaak dat er iets in jou aandacht vraagt. Als je dat gevoel met mildheid benadert in plaats van weg te drukken, ontstaat er ruimte. Ruimte om te voelen wat je eigenlijk echt nodig hebt, en om eerlijk te zijn naar jezelf zodat je kleine stappen kunt zetten in de richting van een leven dat beter bij je past.
Voel je dat dit jou raakt en wil je hiermee aan de slag? In mijn coaching biedt ik je een veilige ruimte om dit soort gevoelens te onderzoeken. Je bent welkom: info@studiorenew.nl
Waarom doe ik zo in relaties?
'Waarom doe ik zo in relaties' van Robert Jackman is een waardevolle gids voor mensen die in huidige én toekomstige relaties ongezonde dynamieken willen vermijden.
Lees verder:
- De uitdaging van je schaduwkant aangaan: je verstoten ikken leren kennen en omarmen
- De lichamelijke, geestelijke én energetische gevolgen van chronische schaamte (heb jij er onbewust last van?)
- Zo binnen, zo buiten: waarom projectie jouw wereld negatief kan beïnvloeden
Rianda Nannes is een gepassioneerde holistisch leefstijlcoach die zich met hart en ziel inzet voor het begeleiden van hoogsensitieve personen. Met een liefdevolle benadering biedt ze 1-op-1 coaching en online trajecten, waarin ze diepgaande inzichten en praktische tools deelt om hooggevoeligheid te omarmen. Rianda helpt haar cliënten hun innerlijke licht te ontdekken en te stralen, zodat ze met balans en zelfvertrouwen hun pad kunnen bewandelen. Ze heeft diverse opleidingen gevolgd op het gebied van holistische gezondheid, hooggevoeligheid en coaching.
