Een energetische blokkade in de nieren verhindert het voelen en toelaten van angst.

Volgens de leer van Tibetan pulsing correspondeert elk orgaan met twee weken – meestal vijftien, soms zestien dagen – van het jaar. Van 6 tot 20 april is het de periode van de nieren. De indeling van de organen in tijdfasen – die van grote betekenis is voor de toepassing van Tibetan Pulsing – berust zeer waarschijnlijk op een oeroud taoïstisch levensprincipe, een 5000 jaar oude Chinese kalender. De organen zijn in deze periode bijzonder gevoelig.

De nieren in het kort

De rol van de nieren is reiniging van het bloed. Onzuivere elementen en gifstoffen worden doorgesluisd naar de blaas en uitgescheiden. Het lichaam wordt echter niet alleen belast door letterlijke toxinen, maar ook door mentale en emotionele negativiteit, die zich als vergif via het zenuwstelsel verspreidt. Te veel vergif in het lichaam, te veel negativiteit op emotioneel of psychisch vlak, veroorzaakt overbelasting, een gebrek aan openheid, ontreddering en intolerantie tegenover vrouwelijke kwaliteiten en de vrouwelijke ziel.

De nieren hebben met diepe emoties en angsten te maken, met dingen die ons onder de huid kruipen.

Energetische blokkade in de nieren

Een energetische blokkade in de nieren verhindert het voelen en toelaten van angst. We zijn dan niet meer ontvankelijk voor deze emotie, maar sluiten ons ervoor af door de nieren te verharden, dus van de angst weg te gaan of hem simpelweg te onderdrukken. Maar deze mentale ingreep genereert nog meer angst, die ook onderdrukt moet worden. Er ontstaat een ongezonde kringloop die meer kwaad dan goed doet.

Let extra op angsten die je onderdrukt. Wat schuilt er achter deze angsten? Waarom onderdruk je deze angsten?

De nieren in balans

Als de nierenergie in balans is, gunnen we onszelf rustpauzes en tijd voor reflectie. We gaan ontspannen met de vrouwelijke kwaliteiten van openheid en zuiverheid om. De krachten van de actieve yang en passieve yin zijn in evenwicht en we kunnen de dingen zien en horen zoals ze zijn. Ons hoofd bulkt niet van verhalen en vooroordelen. We projecteren niet lukraak naar buiten, maar zijn bereid onze vooroordelen te toetsen. Niets is zo belangrijk voor ons als zuivere intenties. We bezitten zowel zachtheid als kracht.

Tips om je nierenergie te ondersteunen

Als we onze geest ‘onbezoedeld’ houden, authentieke emoties waarnemen en uiten en ons lichaam niet belagen met toxinen, ondersteunen we onze nieren. Dan blijven we weg van superioriteit en onderworpenheid. We hoeven niet beter te zijn om ons beter te voelen. Deze tips helpen je hierbij:

1. Bouw in je dagelijkse routine momenten van ontspanning in.

Als dat moeite kost, vraag je dan af wat je tegenhoudt. Dat kan een fundamentele onrust of rusteloosheid zijn, maar ook de gedachte dat je werk geen pauzes toestaat. Of er dient zich een gevoel van leegte of gemis aan wanneer alles even stilvalt.

2. Drink water.

Neem niet de zoveelste kop koffie om je weer op te peppen, maar drink een glas water. Water (behalve koolzuurhoudend mineraalwater) is de enige drank die de nieren echt goed reinigt.

3. Geef je over aan de stroom van het leven.

Beleef bewust dat je geen zaken in gang hoeft te zetten. Geef je over aan de stroom van het leven, zonder precies te weten waar het heengaat; zowel in het klein als in het groot. De waarheid is dat je toch niet weet waar het heengaat, hoe rigoureus we ons leven ook gepland hebben.

4. Reageer niet gelijk.

Neem een moment om te vertragen voor je ergens op reageert. Hoor en zie wat zich voor je ogen afspeelt en hoe je daar vanbinnen op reageert. We hebben innerlijke rust, evenwicht en momenten van reflectie nodig om wijs op een situatie te kunnen reageren.

5. Wees eerlijk.

Je kunt teruggeven wat je opvalt zonder kwetsend te zijn. Het kan best spannend voelen om iets ter sprake te brengen waarvan we niet zeker weten of het klopt en wat het gevolg zal zijn. Maar het is beter om uit te drukken dan te onderdrukken.

Je zal gehoord worden, of stuiten op weerstand. Als dat gebeurt, heb je bij de ander een gevoelig punt geraakt waarop diegene primair reageert. Dan kun je weer naar jezelf luisteren in plaats van hetzelfde te doen en in een pijnlijke discussie te verzanden. Je breekt uit je rechtlijnige waarneming, bent verdraagzaam en blijft alert. Dat levert meer helderheid en ruimdenkendheid op. Zo leg je het fundament voor verandering en transformatie. Al doende leer je hoe anderen reageren en tegelijkertijd zie je wat er vanbinnen gebeurt als je eerlijk aangeeft wat je ervaart.

De periode van de nieren

Volgens de leer van Tibetan Pulsing hebben bepaalde organen ongeveer twee weken per jaar een specifieke werkzaamheid en zijn ze extra gevoelig. De periode van de nieren is 6 t/m 20 april. De nierenergie staat deze periode centraal en daarom is het tijd voor helderheid en ontspanning. Angsten en andere negativiteit zijn ook erg belangrijk deze periode.

Fragment uit De orgaankalender voor Tibetan Pulsing

De orgaankalender voor Tibetan Pulsing

Welke organen mag je elke periode extra aandacht geven? De orgaankalender uit de Tibetaanse traditie helpt je hierbij. Geef een jaar lang iedere 2 weken een ander orgaan extra aandacht om zo je zelfhelende vermogens te ondersteunen met 'De orgaankalender voor Tibetan Pulsing' van Elvira Schneider.

Bestel jouw exemplaar voor €26.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen over Tibetan Pulsing:

• Tibetaanse wijsheid: dit is de betekenis van de kleur van je ogen
• Vaak misselijk, andere maagproblemen of eet je te veel? Dit kunnen de emotionele oorzaken zijn

Het bericht Tibetaanse wijsheid voor 6 t/m 20 april: dit is de periode van de nieren (en zo hou je ze in balans) verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Verzuring

Verzuring is het verzamelen en vasthouden van afvalstoffen waardoor cellen langzaam verouderen. Dit proces van verzuring ontstaat door de afvalstoffen die vrijkomen bij de verbrandingsprocessen van de stofwisseling. Dit is te vergelijken met een fabriek waarin allerlei verbrandingsprocessen plaatsvinden. Hoe schoner we onze verbranding houden des te minder afvalstoffen we vasthouden. Heel simpel toch? Alleen denken we hier meestal niet over na.

Door verkeerde voeding, leefstijl en teveel stress komen er veel vervuilende stoffen in je lichaam die we niet afvoeren. Je lichaam houdt dit vast met vermoeidheid en disbalans tot gevolg. Gelukkig kunnen we dit proces wel omkeren door regelmatig te ontgiften.

Ziekte en disbalans in je lichaam

Hoe kijk jij naar ziekte en disbalans van je lichaam? Is het voor jou iets waar je geen invloed op hebt? Of zie jij ziekte als een waarschuwing? Misschien wil jouw lichaam je wat vertellen. Hoeveel invloed hebben jouw omgeving en innerlijke factoren? Genoeg vragen en de antwoorden zullen in het midden liggen. Factoren van disbalans kunnen van buiten komen, maar ook van binnenuit. Die innerlijke factoren zijn deels genetisch bepaald en komen vaak pas tot uiting door omgevingsfactoren.

Waar het ook vandaan komt, je kan zelf veel meer doen dan je misschien denkt. Jouw inzet en gedachten zorgen ervoor dat je weerstand verhoogt.

Boekentip: De Tao van gezondheid

Wil jij leren hoe je verbanden en relaties kunt zien tussen je lichaam, ziel en psyche? Wil jij je ‘lichaam leren lezen’? Ga dan aan de slag met De Tao van gezondheid. Veel dingen krijgen een diepere zin en betekenis.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Van disbalans naar balans

Ziekte is een poging van je lichaam om schadelijke stoffen weg te werken. Het lichaam gaat alles in het werk stellen om de indringer buiten de deur te houden. Als dit niet lukt verloopt het ziekte proces in verschillende fases.

In eerste instantie zet het lichaam de deur open om de ziekte zelf naar buiten te laten gaan. Dit proces verloopt via de slijmvliezen en huid. Vergelijkbaar met verkoudheden en huiduitslag. Daarna zal het lichaam harder gaan helpen, witte bloedlichaampjes worden heel actief en gaan over tot actie. Lukt het dan nog niet, dan neemt de ziekte het lichaam over.

Je ziet in dit proces hoe belangrijk het is om jouw weerstand op peil te hebben en houden. Ziekte in je lichaam is dus te vergelijken met een situatie in de buitenwereld. Zo binnen zo buiten. Je vraagt iemand eerst vriendelijk om te luisteren, daarna help je hem een handje, lukt het nog niet dan neemt die persoon of situatie jou over. Jij wordt geleefd door anderen in plaats van dat jij aan het stuur zit van je leven. Het hele proces omkeren helpt dus om sterk te blijven en je weerstand op peil te houden.

Lichaamsvocht

De conditie van jouw lichaamsvocht is van groot belang bij een gezond lichaam. Onder lichaamsvocht verstaan we bloed, lymfevocht, hersenvocht en anderen. Al eeuwen geleden werd dit onderkend. Hippocrates noemde de vervuiling van lichaamssappen al de belangrijkste oorzaak van ziekte.

Later is dit principe uitgewerkt door de Duitse arts Dr. Reckeweg en hij noemde dit de homotoxicoseleer, de leer van de zelfvergiftiging. Ziekte kun je opbouwen in zes fases, die oplopen van licht-verontreinigend tot zwaar-verontreinigend. Genezing volgt het omgekeerde proces: ziekte gaat van buiten naar binnen, genezing van binnen naar buiten. De laatste stap in genezing gaat via de huid en slijmvliezen. Bij ontgifting van je lichaam zie je vaak in omgekeerde volgorde ziekteverschijnselen ontstaan. Dit is een goed teken. Bij twijfel ga je naar een deskundige op dit gebied.

Oorzaken

In de Chinese geneeskunde is het belangrijk dat er evenwicht is en de energie in jouw lichaam stroomt. Deze levensenergie, jouw Qi, op peil houden is dus van belang. De levensenergie zit opgeslagen in je nieren en komt grotendeels binnen via voeding en ademhaling. Dit zijn dan ook twee belangrijke aspecten om gezond te blijven.

Verkeerde voeding wordt overal aangeboden en door de druk en stress om ons heen, hebben veel mensen een verkeerd ademhalingspatroon. Vaak zonder het zelf te beseffen. Ook over de hoeveelheid stress wordt gediscussieerd. We zijn gewend aan een hoge mate van stress, dus zijn we dit normaal gaan vinden. Veel mensen zien dit ook niet als teveel. Stress is niet per se negatief, maar de balans die doorslaat is negatief, want de ruimte die mensen krijgen en zelf nemen om te ontspannen en weer in balans te komen is te weinig.

Er is een disbalans in yin en yang binnen de maatschappij en in onszelf. Vaak is er nog teveel nadruk op doorgeslagen mannelijke aspecten, yang, en veel actie die vooral gericht is op daadkracht. Rust en aandacht voor het innerlijk van de mens, yin, wordt nog niet altijd gezien als noodzakelijk. Om balans te houden in lichaam en geest is rust en ontspanning van essentieel belang.

Oorzaken die kunnen zorgen voor een disbalans:

• Voeding
• Leefstijl
• Stress
• Beweging
• Ademhaling
• Milieu-aspecten (al wil ik deze oorzaak buiten beschouwing laten omdat we hier geen directe invloed op hebben)

Gezonde weerstand

Wanneer je weerstand goed is, kan je veel aan. Het is dus belangrijk om jouw weerstand op peil te houden. Is de balans goed in alle aspecten van je leven, dan herstelt jouw lichaam zichzelf. Het is zelfs zo dat je ook voldoende prikkels nodig hebt om gezond te blijven. Dit noemen we hormetische prikkels. Deze geven het lichaam signalen om zich te vernieuwen.

Dit proces kun je vergelijken met de training van een topsporter. Met training wordt het lichaam geïrriteerd, met als doel om te herstellen en zich sterker te maken voor een volgende ‘aanval’. Hierdoor wordt het lichaam langzaam sterker. Slaat dit principe door en is er te weinig ruimte voor herstel, dan keert dit proces zich om en raak je overtraind. Het draait allemaal om het juiste evenwicht.

De gezondheid van jouw lichaam en geest is bepalend voor de mate waarin iets vervuilend is. Leefstijl en voeding is belangrijk en natuurlijk is ook jouw leeftijd van belang. Naarmate we ouder worden is het belangrijker om onszelf te onderhouden en om in balans te blijven. Daarom is het ook zo goed voor iedereen die ouder wordt om te blijven bewegen, een vorm van krachttraining te doen en gezonde voeding tot je te nemen. Ook belangrijk zijn een rustigere levensstijl en meer aandacht voor de geest.

Homeostase

Het lichaam streeft altijd naar evenwicht. En zal ervoor willen zorgen dat er weer balans komt. Luister jij niet dan ontstaat er disbalans en/of neemt het lichaam maatregelen door ziek te worden. Natuurlijk heeft dit ook te maken met genetische aanleg, jouw levensloop en omstandigheden. Elk mens krijgt zijn uitdagingen en leerprocessen. Soms is een ziekte (of burn-out) juist een mogelijkheid om sterker te worden en ga je daarna eindelijk doen wat je al heel lang graag wilde, maar steeds genegeerd hebt.

Het proces omkeren

Gelukkig is ons lichaam in staat om zich te vernieuwen. Als we maar aan de slag gaan. Dat betekent dat we onze verantwoordelijkheid nemen om het ziekteproces om te keren. En heel belangrijk, dat we geloven dat wij hier ook invloed op hebben. Want wat jij gelooft en jouw gedachten hebben grote invloed op de fysiologische processen.

Aan de slag

Bij een ziekte of disbalans van jouw lichaam, is het proces natuurlijk niet zomaar omgekeerd. Het is een lange weg, maar je kan in een aantal jaar zeker veel bereiken. Je pakt niet één ding aan, maar kijkt naar verschillende kanten van jezelf.

Fysiek: dat beweging gezond is hoef ik niet te benoemen. Toch is het niet altijd een vast onderdeel, terwijl beweging normaal zou moeten zijn. Denk bij beweging aan alles wat je plezier geeft en makkelijk op te brengen is. Zoals wandelen, yoga of andere oefeningen die goed zijn voor lichaam en geest.

Emotioneel: ga aan de slag met je emoties. Wat hou jij binnen en durf je niet te uiten? Wat zou de ziekte of disbalans jou kunnen vertellen? Leer om open en eerlijk te zijn over je gevoelens. Goed communiceren geeft erkenning aan jezelf en aan wie je bent.

Mentaal: waar geloof jij in? Wat zijn je innerlijke overtuigingen? Waar jij in gelooft, heeft grote invloed op je gezondheid. Onderzoek welke gedachten jij vaak over jezelf hebt. Het zegt veel over jouw innerlijke overtuigingen.

Spiritueel: het spirituele aspect zie ik als jouw levenspad. Luister jij naar je intuïtie? Doe jij wel waar je blij van wordt? Heb je de mensen om je heen die jou stimuleren op dit pad? Of zegt jouw innerlijke stem dat je iets anders moet gaan doen? Disbalans of ziekte kan een teken zijn dat jij je pad niet volgt en dit aan moet passen. Het pad wat je nu loopt kost blijkbaar teveel energie. Bij een gezonde wisselwerking is geven en ontvangen in balans.

Ontgiften

Een groot deel van het ontgiften gaat via de voeding en ademhaling. Wat je wel neemt of juist niet. Er wordt veel geschreven over het belang of onzin van detoxen. Van 3 tot 10 dagen vasten tot intermittent fasting (afwisselend vasten), van twee dagen in de week vasten tot de 80% regel. Allerlei opties en ook allemaal verschillende mensen en gebruiken. Afhankelijk van jou, wie jij bent, of je ziek bent, overspannen of dat je gewoon gezond wilt blijven. Alles is van invloed op de keuze je maakt. Hieronder schrijf ik een aantal tips.

Voeding

Kies het liefst voor een warm ontbijt. Een warm ontbijt is verwarmend en zacht voor je lichaam. Het helpt de milt om voeding om te zetten in Qi voor de rest van je lichaam. Eet verder veel groene groenten, wees matig met vlees en koolhydraten of haal ze een periode helemaal van je dagelijkse menu. Voor de lunch kun je soep eten en in de avond veel groenten, aangevuld met een eiergericht of vis – afhankelijk van jouw voorkeur.

Drinken

Start de dag met een glas gekookt en afgekoeld warm water, eventueel met een uitgeperste citroen erin. Drink de rest van de dag veel water. Dit is goed voor de reiniging van de lever.

Drink daarnaast kruidenthee. In deze theeën heb je veel keuze, afhankelijk van de reden waarvoor je het wilt gebruiken. Specifiek gericht op ontgiften zijn bijvoorbeeld brandnetel en paardenbloem, maar ook goudsbloem en pepermunt zijn geschikt.

Daarnaast kun je sappen drinken zoals wortelsap of bietensap, beide zijn reinigend en versterkend.
De nieren scheiden zo de opgeslagen afvalstoffen uit. Vermijd verder zoveel mogelijk alcohol, koffie, vlees en koolhydraten en toegevoegde suikers. Dit is allemaal verzurend voor je lichaam.

Beweging en ontspanning

De balans tussen inspanning en ontspanning is van groot belang. Actie is goed, maar moet gevolgd worden door ontspanning in lichaam en geest. ‘De boog kan niet altijd gespannen zijn’ is een toepasselijke uitdrukking. Na een periode van inspanning wissel je af met gezonde ontspanning. Is dit niet mogelijk dan ontstaat er een disbalans in je lichaam en heb je uiteindelijk langere periode nodig om nieuwe balans te vinden.

Ademhaling en zuurstof

Jouw ademhaling is van grote invloed op de fysiologische processen in je lichaam. Door middel van een goede ademhaling kan jij afvalstoffen afvoeren. In periodes van stress ontstaat er spanning in je spieren. Vooral in je bekken en onderbuik. Hierdoor kan je niet meer voldoende diep ademhalen. Een hoge borstademhaling is het gevolg. Er ontstaat een onvolledige inademing en uitademing. Je kan het gevoel krijgen alsof je niet voldoende lucht krijgt en er een band om je borst gespannen zit. Een andere verkeerde ademhaling is een te diepe inademing en onvolledige uitademing. Je merkt dit doordat je vaak moet zuchten.

Ga eens rustig zitten of liggen. Ga met je aandacht naar jouw lichaam en voel of je gespannen spieren hebt. Kijk eens naar je ademhalingspatroon. Is dat ontspannen, te snel of te diep?

Een goede ademhaling zorgt voor een goede stroming van energie, Qi in je lichaam. Daar zijn bewegingsvormen zoals bij yoga, Qi Gong of Tai Chi op gebaseerd. Op een gezonde en rustige manier krijg je balans in lichaam en geest.

Belangrijk

Wanneer je begint met ontgiften en er zitten veel afvalstoffen in je lichaam, dan kun je jezelf in eerste instantie zieker gaan voelen. Stop dan niet direct maar zie het als teken van ontgiften, de afvalstoffen moeten eruit. Weet dat je goed bezig bent en het lichaam de tijd nodig heeft om zich aan te passen en de afvalstoffen af te voeren. Het lijkt op een grieperig gevoel. Je kan klachten krijgen zoals vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid en zweten. Ook kunnen er emoties loskomen bij ontgiften of wanneer je aandacht besteedt aan een diepe ademhaling. Bij twijfel raadpleeg je altijd een deskundige op dit gebied.

Bronnen:
Jonger door ontzuren, Sang Wang, 2012
Bondgenoot, autobiografie van een immuuncel, Henk Fransen 2013
Total Health Academy, kruidengeneeskunde, Chinherbs

Boekentip: De Tao van gezondheid

Wil jij leren hoe je verbanden en relaties kunt zien tussen je lichaam, ziel en psyche? Wil jij je ‘lichaam leren lezen’? Ga dan aan de slag met De Tao van gezondheid. Veel dingen krijgen een diepere zin en betekenis.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen:

• Chinese geneeskunde: laat verdriet los en heel de energie van je longen
• Vastzittende energie en chronische ontstekingen; gezien vanuit de Chinese Geneeskunde
• Ontdek het geheim van de eeuwige jeugd (met dank aan wijze Meesters uit de Himalaya)
• Waarom positieve affirmaties zo belangrijk zijn voor overvloed, geluk en gezondheid

Het bericht Chinese geneeskunde & voorjaarsmoeheid: zo herstel je je lichaam door te ontgiften verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Mind-body geneeskunde erkent de invloed van opgeslagen trauma en onderdrukte emoties op de hersenwetenschap die achter de lichamelijke gezondheid zit.

Wat is mind-body geneeskunde?

Dr. John E. Sarno was een pionier in de mind-body geneeskunde, een model dat vraagtekens zet bij de al lang bestaande aannamen van het medisch establishment. Eenvoudig gezegd: mind-body geneeskunde erkent de invloed van opgeslagen trauma en onderdrukte emoties op de hersenwetenschap die achter de lichamelijke gezondheid zit.

Als iemand een fysieke ziekte heeft – vooral als die chronisch is – kijkt de mind-body benadering door een bredere lens naar de kwestie. Het model probeert te begrijpen hoe onze lichamelijke, geestelijke en emotionele systemen samenwerken om ons veilig en in leven te houden.

Het model van dr. Sarno daagt de traditionele westerse visie uit dat pijn of ongemak rechtstreeks is verbonden met het aangedane deel van het lichaam en dan ook als zodanig zou moeten worden behandeld. Zijn opmerkelijke wetenschappelijke werk liet zien dat echte fysieke symptomen – waaronder chronische pijn en angst, maag-darmproblemen, het opvlammen van autoimmuunziekten en zelfs dermatologische problemen – niet altijd
te maken hebben met pathologie of anatomische afwijkingen in het lichaam.

Onverwerkt trauma en onderdrukte emoties

Wel kunnen onverwerkt trauma, psychosociale stressoren en onderdrukte emoties zich na verloop van tijd opstapelen en de hersenen aanzetten tot signalen van ziekte of pijn. Hij noemde deze aandoening Tension Myoneural Syndrome (tms) en besprak de impact ervan in 1984 in zijn baanbrekende boek Mind over Back Pain: A Radically New Approach to the Diagnosis and Treatment of Back Pain.

Een parapluterm voor onverklaarbare klachten

Dr. Sarno definieert tms als het proces dat wordt geactiveerd als acute symptomen zoals spanningshoofdpijn of verkrampte spieren veranderen in een chronische aandoening of diagnose.

De afkorting is een parapluterm waaronder een groot aantal chronische aandoeningen valt, onder andere alle soorten pijn/verkramping/ontsteking van de spieren, chronische angst, long covid, paniekstoornis, pds, sciatica, psoriasis, bekkenpijn, fibromyalgie, migraine, huidziekten, auto-immuunziekten en nog veel meer. Dit is absoluut geen volledige lijst.

Zoals je zult ontdekken, maakt het niet zo veel uit met welke specifieke symptomen je misschien worstelt. Het belangrijkst is dat je begrijpt dat we, als we naar het lichaam kijken in een poging uit te leggen waarom je deze sensaties ervaart, ook moeten kijken naar de hersenwetenschap die erachter zit.

De échte oorsprong van pijn vinden

Dr. Sarno gaf een veel bredere verklaring voor de oorsprong van pijn en andere chronische symptomen. In plaats van uit te gaan van een rechtstreeks verband tussen het pijnlijke lichaamsdeel en een daaraan gerelateerde fysieke oorzaak of afwijking, stelde hij dat de psychische processen en onderliggende ontregeling van het zenuwstelsel de aanjagers zijn voor chronische aandoeningen.

Als we op zoek gaan naar een reden voor pijn, ontsteking, een onderdrukt immuunsysteem of welke andere uiting van ziekte en ongemak dan ook, moeten we volgens hem verder kijken dan het aangedane lichaamsdeel om de oorsprong van de pijn te zien: een poging van de hersenen om ons te beschermen tegen lastige emoties en opgeslagen trauma.

Ik ben ooit patiënt van dr. Sarno geweest, en ik stond er bereidwillig voor open om op nieuwe en innovatieve manieren te denken. Uiteindelijk ging ik zijn werk bestuderen, en ontwikkelde zijn theorieën en methoden verder tot iets wat mij heeft bevrijd van de chronische pijn en heeft geresulteerd in het leven dat ik tegenwoordig leid. In de loop der tijd werd ik ook zijn collega, toen hij patiënten naar mijn praktijk voor psychotherapie begon door te verwijzen. Het was een eer om regelmatig samen met hem colleges te mogen geven aan de nyu, en tegen het eind van zijn leven gingen onze gesprekken alleen nog over hoe we zijn werk konden uitbreiden naar een groeiend, wereldwijd publiek.

De pijn zit niet tussen je oren

Ik heb vaak gemerkt dat cliënten aanvankelijk de concepten van de mind-body geneeskunde niet begrijpen. De belangrijkste reden daarvan is dat mensen die ergens onder lijden de boodschap verkeerd kunnen opvatten, alsof er wordt gezegd: de pijn zit tussen je oren.

Het is begrijpelijk dat zieke mensen daardoor nogal wat weerstand voelen, want ze ervaren lichamelijke, vaak ondraaglijke pijn en chronische symptomen die hun leven beperken. Bovendien trekken mensen vanwege de noodzakelijke nadruk op emotionele ervaringen vaak de foutieve conclusie dat mind-body geneeskunde beweert dat ze geestelijk instabiel zijn, dat ze hun symptomen verzinnen, of dat het op de een of andere manier hun eigen schuld is. Dat is niet het geval.

Er zit een beetje kwetsende bijklank aan het woord ‘psychosomatisch’, dat in de vakliteratuur jarenlang is gebruikt om te beschrijven dat emotionele en geestelijke pijn via het lichaam tot uiting komen. Ondanks het feit dat wetenschappelijk onderzoek keer op keer heeft aangetoond dat stress en emotionele ervaringen invloed kunnen hebben op hoe we pijn ervaren, is het woord verward geraakt met ‘hypochondrisch’. En ook dat trekt ten onrechte de echte pijn en het leed van de patiënt in twijfel.

Tegenwoordig vermijden de meeste wetenschappers die term. In plaats daarvan hebben ze het over psychofysiologische symptomen, oftewel lichamelijke symptomen die het resultaat zijn van psychische processen. Omdat ik weet hoe vaak die verwarring voorkomt, wil ik benadrukken dat de pijn niet tussen je oren zit, en dat de oplossing niet ligt in iets aan je fysieke lichaam veranderen.

Zenuwstelsel in de stress

Zoals ik in dit boek zal uitleggen, is de oorsprong van de meeste chronische aandoeningen te verklaren als je begrijpt hoe een zenuwstelsel dat wordt gemotiveerd om te vechten of vluchten noodsignalen stuurt om ons af te leiden van de vermeende ‘roofdieren’ die ons leed veroorzaken.

Zodra er een grondige verandering van je mindset plaatsvindt, zul je aanmerkelijk sneller beter worden. Laten we het eens hebben over vechten of vluchten. Er is geen genezing voor het mens-zijn, en pijn in allerlei varianten is daar een onderdeel van. Hoe onhandig het ook is om wezens te zijn die zo diep kunnen voelen: dat zijn we nu eenmaal wél. Intense emotionele ervaringen zijn zowel de meest vreugdevolle als de meest beangstigende feiten van het menselijk leven, en onze gezondheid en ons geluk hangen af van of we ons bewust zijn van hun macht.

Wanneer we niet weten hoe we onze ‘onacceptabele’ emotionele reacties op het leven moeten voelen (schaamte, wanhoop, woede, verdriet en angst), worden we afgeleid van deze moeilijke gevoelens door iets wat ons zenuwstelsel als veiliger beschouwt: fysieke pijn en spanning. Dit proces brengt ons in de standaard toestand van ons brein als we met gevaar te maken krijgen: de vecht-of-vluchtmodus.

De ‘levensreddende’ amygdala

Waarschijnlijk heb je weleens van dit fenomeen gehoord. De primitieve delen van je hersenen hebben één belangrijke taak: jou in leven houden. Als je een gevaarlijke situatie tegenkomt, helpt je amygdala – een klein amandelvormig gebied diep binnen in het brein – je om te reageren op een manier die de kans vergroot dat je het zult overleven.

De amygdala stuurt signalen naar je bijnieren, die deel uitmaken van het hormoonstelsel, om adrenaline, cortisol en andere hormonen te gaan produceren. Deze stoffen verhogen je ademhaling en hartslag, zodat je inmiddels aangespannen spieren de energie hebben die nodig is voor hun volgende zet. Misschien krijg je maar één kans om je eigen leven te redden, dus je moet er klaar voor zijn!

Deze veelbeschreven fysiologische reacties zijn bedoeld om maar korte tijd aan te houden – net lang genoeg om aan het gevaar te ontkomen. Maar als het roofdier waar je mee te maken hebt de onderdrukte emotionele energie binnen in jezelf is, kan het gebeuren dat je langdurig in deze toestand blijft vastzitten. Dat veroorzaakt chronische symptomen, omdat je pijn of ziekte wordt beschouwd als ‘bescherming’ tegen nog meer schade.

Aangezien je hersenen en zenuwstelsel je naar boven komende sombere en traumatische emoties beschouwen als levensbedreigend, zullen ze je vertragen om je de tijd te geven om voor jezelf te zorgen en eraan te ontsnappen. Bij een heftige migraineaanval zul je verdomd snel rustig aan doen. Net zoals bij een aanval van pds of ondraaglijke pijn in je knie. Maar als je je lichaam traint om deze ‘bedreigende’ emoties veilig en systematisch te laten opkomen, wordt deze oeroude beschermingsreactie uitgeschakeld.

Het gevolg is dat de bijbehorende chronische problemen verminderen. Dat is een heel verbazingwekkende en opwindende ervaring. Op deze manier heb ik ruim twintig jaar mensen begeleid naar een volledig gezond lichaam, en dat gaan we in dit boek ook doen.

Fragment uit: Wijs lijf

Wijs lijf

'Wijs lijf' van Nicole Sachs is een hoopvol boek voor iedereen die kampt met chronische pijnklachten. Zij bouwt voort op de kennis van John E. Sarno met haar eigen succesvolle methode 'JournalSpeak'.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen over mind-body geneeskunde:

• Fibromyalgie: dit zijn de bevindingen van expert en dokter John E. Sarno
• Rugpijn & hernia’s: wat is de echte oorzaak van jouw pijn?
• Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn

Het bericht De (onverklaarbare) pijn zit niet tussen je oren: dit is mind-body geneeskunde verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Frustratie en stagnatie zijn de hoofdoorzaken van verstoringen in het houtelement. Wanneer het leven niet kan stromen zoals het wil, creëert dat problemen.

Chinese geneeskunde: de vijf elementen

We leven met het ritme van dag (yang) en nacht (yin). De nacht (yin) gaat altijd weer over in de ochtend en de ochtend beweegt langzaam naar de middag (yang). Op alle niveaus van het bestaan is sprake van een natuurlijk ritme waarin het mannelijk en het vrouwelijk archetype in elkaar overgaan. Zo gaat de nacht (yin) over in de ochtend en de middag (yang). Daarna gaat de beweging weer door naar het overheersen van de yin, richting avond en nacht.

De seizoenen volgen hetzelfde principe van overwegend yin, naar evenwicht en dan weer overwegend yang. Daarnaast en daarbinnen kennen we de seizoenen van ons eigen leven met een babytijd, jeugd, volwassenheid en ouderdom.

Seizoenen en vijf elementen

Dit zijn de natuurlijke ritmes en de verdeling van seizoenen, yin/yang en de vijf elementen uit de Chinese geneeskunde:

Lente: hout, yin beweegt naar yang, ochtend en jeugd
Zomer: vuur, yang, middag, volwassen
Nazomer: aarde, neutraal, namiddag en midlife
Herfst: metaal, yang beweegt naar yin, avond, herfst en ouderdom
Winter: water, yin, nacht, dood

De bovenstaande ritmes zijn tijdsgebonden. Daarnaast zijn er ook perioden in ieders leven die verwant zijn aan de seizoenen. Zo’n periode of fase is onafhankelijk van seizoen, tijd van de dag of leeftijd. Afhankelijk van de lering die je trekt uit de levensfases waar je doorheen gaat, groei je in bewustzijn, authenticiteit, innerlijke kracht en vrijheid.

Test: Welk element van de vijf elementen past het beste bij jou?

Het houtelement

Bij de lente hoort het element hout. De lente staat voor de ochtend, jeugd en een nieuw begin. De kleur die erbij hoort is de kleur groen. Je hebt een sterkte drang om tot ontplooiing te komen, te ontdekken en te groeien. Het is tijd om over te gaan van yin- naar yang-energie. De winterslaap is voorbij en natuur wordt weer wakker. Slazaadjes ontwikkelen zich tot een krop sla en het pitje van een appel groeit uit tot een grote appelboom.

Het houtelement is de kracht die ervoor zorgt dat het leven vooruit gaat. De kracht die groei en verandering brengt. De lente resoneert met de lever- en galblaasenergie en hierdoor zal een belast houtelement dan ook resulteren in belaste energie van de lever en galblaas. Dit kan ervoor zorgen dat je sneller boos, geïrriteerd of depressief bent. Ook kan het dat je last hebt van pijnen of problemen hebt in het verloop van de lever- of galblaasmeridiaan.

Lees ook: De psoas & opgekropte woede: de gevolgen voor je lever en galblaas(meridiaan)

Verstoringen in het houtelement

Frustratie en stagnatie zijn de hoofdoorzaken van verstoringen in het houtelement. Wanneer het leven niet kan stromen zoals het wil, creëert dat problemen. De lever en galblaas zijn verbonden met het zonnevlechtcentrum. Dit energiecentrum staat voor het ik, de wilskracht en het ego en reageert sterk op emoties.

In de natuur hebben dingen hun natuurlijke verloop. Alles heeft zijn tijd en niets gaat geforceerd. Er ontstaat stress wanneer je jezelf dwingt om sneller te gaan, te presteren of over je grenzen te gaan. Je handelt dan niet meer natuurlijk, maar geforceerd en vanuit wilskracht. Door niet meer natuurlijk te handelen maar vanuit controle, ego, emotionele slavernij of energieverspilling ontstaan verstoringen in het houtelement.

Lees ook: Zonnevlechtchakra & grenzen stellen: kom in balans door je derde chakra te versterken

Een gezond houtelement

Wanneer het houtelement gezond is, is er flexibiliteit en veerkracht in je zenuwstelstel en bewegingen. Er is speelsheid en helderheid in denken, voelen en groeien. Iemand met een gezonde lever-galblaasenergie is bescheiden, vriendelijk, vergevingsgezind, opgeruimd en lichtvoetig. Giftige gevoelens en giftige stoffen zullen effectief worden uitgescheiden, waardoor het lichaam gezond kan blijven.

Tips uit Chinese geneeskunde voor de lente

De volgende tips helpen bij het ondersteunen van het houtelement, yang-energie en om in het ritme van de lente te komen:

• Neem pure en ongeraffineerde voeding.
• Eet veel verse groenten en fruit, bittere groenten, kruiden en knolgewassen.
• Eet goed verteerbare voedselcombinaties.
• Drink geen alcohol en neem zo min mogelijk medicijnen en andere onnatuurlijke stoffen tot je.
• Drink gemberthee.
• Zorg ervoor dat je je zorgen bij iemand kwijt kan. In een dagboek schrijven is ook een mogelijkheid.
• Oefen in positief denken en in technieken waarbij je leert om in het NU te zijn.
• Waardeer wat er wel is, in plaats van je te fixeren op wat je wilt en niet kunt krijgen.
• Kijk de kunst van het vrij en authentiek zijn af van kinderen in je omgeving. Geniet ervan en sta jezelf toe om mee te doen.
• Doe af en toe iets dat een beetje ongepast of gek is.
• Zucht regelmatig diep uit.

Boekentip: De Tao van gezondheid

Wil jij leren hoe je verbanden en relaties kunt zien tussen je lichaam, ziel en psyche? Wil jij je ‘lichaam leren lezen’? Ga dan aan de slag met ‘De Tao van gezondheid’. Veel dingen krijgen een diepere zin en betekenis.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen:

• De spirituele betekenis van de lente-equinox: wat kun jij verwachten op 20 maart 2026?
• Chinese Geneeskunde: laat boosheid los en bevrijd de energie in je lever
• Maak jezelf klaar voor de lente en heel voorjaarsmoeheid (7 tips voor een zachte detox)
• Chinese Geneeskunde: wat je gezicht vertelt over jouw gezondheid

Het bericht 11 tips uit de Traditionele Chinese Geneeskunde voor een gezonde lente verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Vooral voor hooggevoelige mensen of mensen met ADHD of autisme kan de wisseling naar de zomertijd intens zijn.

De impact van zomertijd op je gezondheid en psyche

In de nacht van zaterdag 28 maart 2026 op zondag 29 maart 2026 gaat de klok een uur voorruit naar zomertijd. De klok gaat dan van 2:00 uur naar 3:00 uur. Wanneer je op je ‘normale’ tijd wakker wordt, betekent dit dat je een uur minder slaap krijgt dan normaal.

De verandering naar zomertijd heeft op veel mensen een grote impact. Het kan voelen als een soort jetlag. Je lichaam en biologische klok zijn even in de war. De verandering van de wintertijd naar zomertijd kan impact hebben op je slaapritme, energieniveau en zelfs je stemming. Het moment waarop je normaal wakker wordt, is verplaatst en je komt waarschijnlijk moeilijker in slaap. Als je vanwege werk, kinderen of een andere reden ‘s ochtends op een bepaalde tijd wakker moet worden, dan kun je minder slaap krijgen. Het is dan ook niet zo gek dat al jaren mensen kritisch zijn op deze wisseling van de tijd.

Zomertijd & hooggevoeligheid en ADHD

Vooral voor hooggevoelige mensen of mensen met ADHD of autisme kan de wisseling naar de zomertijd intens zijn. Veranderingen zijn namelijk sowieso intens voor hooggevoeligen, hoe klein ze ook zijn. Hooggevoelige mensen, mensen met ADHD of autisme hebben namelijk baat bij regelmaat. Hoor jij bij één of meer van deze groepen? Dan kan jij extra last hebben van de wisseling van de winter naar zomertijd.

Lees ook: Wat zijn de verschillen tussen AD(H)D, autisme, hooggevoeligheid en paranormale begaafdheid?

9 tips voor de verandering naar zomertijd

Je kunt jezelf en je lichaam voorbereiden op de ‘jetlag’ van de wisseling waardoor deze minder impact heeft op je leven. Hieronder vind je een aantal natuurlijke en praktische tips om die overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen:

1. Begin op tijd met aanpassen

Ga een paar dagen vóór de overgang elke dag 10–15 minuten eerder naar bed en sta ook iets eerder op. Zo geef je je biologische klok de kans om geleidelijk te verschuiven.

2. Gebruik licht als hulpmiddel

Licht kan enorm helpen om je biologische klok te laten wennen aan de verandering van de tijd. Wanneer je pupillen licht waarnemen, zenden ze informatie naar de hormonen die je slaapritme bepalen. Je kunt dit proces ondersteunen door licht praktisch in te zetten. Dit kun je op twee manieren doen:

– Zorg voor genoeg ochtendlicht: Ga ‘s ochtends direct even naar buiten of open de gordijnen. Natuurlijk licht helpt je interne klok zich aan te passen.

– Vermijd fel licht ‘s avonds: Dim je lichten na zonsondergang en vermijd blauw licht van schermen minimaal een uur voor het slapengaan.

3. Beperk cafeïne en alcohol

Cafeïne en alcohol kunnen je slaapkwaliteit beïnvloeden. Probeer vooral in de dagen rond de overgang extra voorzichtig te zijn met cafeïne in de middag en alcohol in de avond. Meestal wordt aangeraden om niet na 14:00 koffie te drinken wanneer je om 23:00 uur wilt slapen.

4. Hou je aan je vaste slaaproutine

Een vaste slaaproutine aanhouden is belangrijk om zoveel mogelijk rust te krijgen. Het is niet aan te raden om langer uit te slapen wanneer je probeert te wennen aan de zomertijd. Houd daarom vaste slaaptijden aan, ook in het weekend. Het is daarnaast slim om een rustgevende avondroutine (bijvoorbeeld met een kruidenthee, meditatie of een warm bad) te creëren zodat je lichaam precies weet dat je gaat slapen wanneer je aan je routine begint.

5. Gebruik supplementen en kruiden

Supplementen en kruiden kunnen je ook helpen om sneller in slaap te komen. Deze kunnen je helpen:

• CBD helpt je zenuwstelsel te ontspannen en kan daardoor helpen om in slaap te vallen.
• Valeriaan, passiebloem, lavendel of citroenmelisse kunnen ontspannend werken en je nachtrust ondersteunen.
• Magnesium kan helpen bij diepe ontspanning, vooral bij onrustige benen of spanning. De vormen bisglycinaat en tauraat zijn hiervoor het meest geschikt.

Lees meer tips voor supplementen die helpen bij een betere nachtrust in dit artikel.

6. Beweeg genoeg

Veel beweging overdag helpt om je lichaam ‘s avonds moe genoeg te maken zodat je in slaap valt. Zorg ervoor dat je overdag voldoende beweegt, liefst buiten in het zonlicht.

7. Let op je voeding

Een volle maag zorgt voor een slechtere slaapkwaliteit en kan het moeilijker maken om in slaap te vallen. Het verteringsproces en de bloedsuikerschommelingen zijn namelijk verstorend voor je slaap. Vermijd daarom zware maaltijden en suikers twee uur voor het slapengaan.

8. Luister naar je lichaam

Het is belangrijk dat je goed luistert naar wat je lichaam nodig heeft. Of je nu weinig of veel last hebt van de wisseling van de tijd; gun jezelf tijd om te wennen aan de verandering. Plan in de eerste dagen na de overgang geen zware taken of belangrijke afspraken als dat kan.

9. Zet deze slaaptips in

Heb je veel moeite om in slaap te vallen? In deze artikelen vind je misschien jouw oplossing:

• Probeer deze fijne slaaptips uit de Ayurveda
• 15 holistische tips om lekker te slapen
• Binaural beats: verwen je hersenen met geluidsgolven (voor ontspanning, focus, creativiteit, slaap, genezing)
• Slaapproblemen bij ADHD: 5 tips voor een betere nachtrust
• Slaapproblemen & je organen: oorzaken en oplossingen uit de Chinese geneeskunde
• Slaapmeditatie om stress en spanning los te laten en ontspannen in slaap te vallen

De gezonde weg uit het doolhof van vermoeidheid

Worstel je al langer met vermoeidheid en wil je dit nu écht goed aanpakken? 'De gezonde weg uit het doolhof van vermoeidheid' van Dr Anne Fleck geeft je meer energie door de kracht van voeding en leefstijl.

Bestel jouw exemplaar voor €27.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• Hooggevoeligheid: waarom kleine veranderingen zo lastig zijn voor HSP’ers…
• Zo kom je in het ritme van de lente volgens de Chinese Geneeskunde
• Maak jezelf klaar voor de lente en heel voorjaarsmoeheid (7 tips voor een zachte detox)

Het bericht De zomertijd komt eraan: 9 holistische tips om de overgang op 29 maart 2026 makkelijker te maken verscheen eerst op Inspirerend Leven.

De aandoening die tegenwoordig fibromyalgie wordt genoemd, is een klassieke uiting van tms (Tension Myositis Syndrome: door emoties veroorzaakte lichamelijke aandoening).

Fibromyalgie

Miljoenen mensen, vooral vrouwen, lijden aan fibromyalgie. Een pijnlijke aandoening waarvan de precieze oorzaak nog niet is gevonden. Terwijl er een gigantische medische industrie is ontstaan om deze aandoeningen te diagnosticeren en te behandelen, gaan de problemen niet weg.

Dit boek gaat over deze epidemie. Het beschrijft zowel de klinische bevindingen die de oorzaak van de pijnaandoeningen aan het licht hebben gebracht, als een methode om ze te behandelen. Helaas verwerpt de reguliere geneeskunde deze diagnose, omdat die gebaseerd is op de theorie dat de lichamelijke symptomen worden veroorzaakt door emotionele processen.

Het concept wordt echter wel door veel mensen die niet medisch onderlegd zijn omarmd, waarschijnlijk omdat ze niet bevooroordeeld zijn door een traditionele medische opleiding. En alsof de pijnepidemie al niet groot genoeg is, wordt een grote groep lichamelijke aandoeningen gezien als equivalenten van het pijnsyndroom, omdat ze lijken voort te komen uit hetzelfde psychologische proces.

Fibromyalgie en tms

De aandoening die tegenwoordig fibromyalgie wordt genoemd, is een klassieke uiting van tms (Tension Myositis Syndrome: door emoties veroorzaakte lichamelijke aandoening). De term is een van de vele benamingen voor een pijnlijke aandoening die al bekend is sinds 1904, toen deze voor het eerst werd beschreven door Sir William
Gowers.

Deze aandoening – of aandoeningen die erop lijken – heeft door de jaren heen de volgende namen gekregen: fibrositis, fibromyositis, myofibrose, myofasciale pijn, spierreuma, spanningsmyalgie, myalgie, reumatische myositis, myelogelose.

Kenmerken van fibromyalgie

Hieronder staan de diagnostische criteria voor fibromyalgie die zijn opgesteld door het American College of Rheumatology:

1. Voorgeschiedenis van wijdverspreide pijn. In de officiële definitie worden vervolgens specifieke delen van het lichaam opgesomd, die vrijwel de hele romp, voor- en achterkant, en delen van de armen en benen omvatten.

2. Pijn op elf van de achttien drukpijnpunten als er met de vinger druk op wordt uitgeoefend. De pijnlocaties bevinden zich aan beide zijden (bilateraal) van de volgende negen locaties:
a. Occiput (de schedelbasis)
b. Laag cervicaal (de nek)
c. Trapezius (de bovenkant van de schouder)
d. Supraspinatus (bovenrug bij het schouderblad)
e. Tweede rib (bij het midden van de borst aan de voorkant)
f. Laterale epicondylus (het ellebooggebied)
g. Gluteus (het bovenste, buitenste deel van de bil)
h. Grote trochanter (achter de buitenkant van de heup)
i. Knie (de binnenkant)

De overeenkomsten tussen fibromyalgie en tms

Het is geen toeval dat ik bij het uitoefenen van druk met de vinger op drie van deze negen locaties, bij 98 procent van alle patiënten met de diagnose tms bilaterale drukpijnpunten heb gevonden, ongeacht de locatie van hun pijn. De patiënt kan bijvoorbeeld klagen over pijn in de nek en schouder aan de ene kant, maar pijn hebben als je druk uitoefent op de bil- en heupbeenderen en op de bovenkant van de schouder. Hoewel niet zo consistent als deze drie locaties, hebben veel van mijn patiënten ook pijn als je druk uitoefent op de elleboog, de knie, de schedelbasis en de achterzijde van de nek.

De pijnlijke structuren op vier van de negen locaties – de schedelbasis, het heupgebied, de elleboog en de knie – zijn pezen. Betrokkenheid van pezen is een belangrijk kenmerk van tms.

Ik heb jarenlang volgehouden dat fibromyalgie een ernstige vorm van tms was. De overeenkomst van mijn bevindingen met de diagnostische criteria van het American College of Rheumatology versterkt die diagnostische conclusie. Mensen met fibromyalgie hebben vaak ook psychische klachten. Ze zijn vaak angstig en depressief, hebben slaapproblemen en weinig energie.

Omdat fibromyalgie deel uitmaakt van tms, heb ik veel patiënten gezien en met succes behandeld die deze diagnose hadden gekregen voordat ze bij mij kwamen. De meeste van mijn patiënten voldeden niet aan de diagnostische criteria van het American College of Rheumatology, maar kregen desondanks te horen dat ze fibromyalgie hadden.

Artsen hebben zich afgevraagd of fibromyalgie een opzichzelfstaande aandoening is. Alleen als onderdeel van tms is het een opzichzelfstaande aandoening, en daarom is het een mind-body proces. Dat verklaart natuurlijk ook waarom fibromyalgie voor artsen een diagnostisch raadsel is gebleven.

De overeenkomsten met vergelijkbare syndromen

Fibromyalgie, myofasciaal pijnsyndroom (mps) en temporomandibulaire gewrichtsstoornis (tmd) worden in de medische literatuur vaak samen besproken. Naar mijn mening zijn dit verschillende uitingen van tms. Ze verschillen qua anatomie, epidemiologie, klinisch patroon en ernst.

Fibromyalgie en mps

De vergelijking tussen fibromyalgie en mps is interessant en verhelderend. De verhouding tussen mannen en vrouwen bij fibromyalgie is tien vrouwen tegenover één man en bij mps is dat twee vrouwen tegenover één man. Fibromyalgie veroorzaakt overal drukpijnpunten op de voor- en achterkant van de romp, de benen en armen. Bij mps zijn ze gelokaliseerd in de rug.

Fibromyalgiepatiënten zijn stijf, moe en meestal angstig, depressief en slapen slecht. Dit geldt over het algemeen niet voor mensen met mps. Iemand met fibromyalgie wordt zelden beter.

Wat ze gemeen hebben is pijn, hetzelfde milde zuurstoftekort en, op een heel diep niveau, een vergelijkbaar psychologisch profiel dat wordt gekenmerkt door verdrongen woede.

Fibromyalgie en tmd-syndroom

Het tmd-syndroom veroorzaakt pijn in de spieren van de kaak die de meeste tandartsen toeschrijven aan afwijkingen in het temporomandibulaire (kaak)gewricht. Ik heb ontdekt dat wat er in de kaakspieren gebeurt vergelijkbaar is met het tms-proces in de rug. Gewrichtsafwijkingen zijn eerder het gevolg dan de oorzaak van de symptomen. De pijnlocatie is spierweefsel.

Emotionele oorsprong

Ik heb slechts een korte beschrijving van deze aandoeningen gegeven, want het valt buiten het bestek en het doel van dit artikel om ze uitgebreid te bespreken. Wat wel duidelijk moet worden gesteld is dat ze psychogeen zijn en worden veroorzaakt door onbewuste emotionele verschijnselen.

Fibromyalgie, mps en tmd maken deel uit van tms. In de vele onderzoeken die over de hele wereld zijn gedaan om ze te begrijpen, zijn alleen de details of gevolgen van de processen vastgesteld, niet hun oorzaak. Tot nu toe heeft nog niemand onderzoek gedaan naar de hypothese dat ze psychogeen zijn, hoewel sommigen wel met dat idee hebben geflirt. Totdat zulke onderzoeken zijn gedaan, zullen artsen blijven worstelen. Het consistente succes dat wij hebben behaald met de behandeling van tms, zelfs wanneer de oorspronkelijke diagnose fibromyalgie, mps of tmd was, zou hen de weg moeten wijzen.

Fragment uit: De mind-body connectie

De mind-body connectie

Dit boek gaat over emoties, ziekte en welzijn, hoe ze met elkaar samenhangen en wat je kunt doen om een goede gezondheid te bevorderen en bepaalde lichamelijke aandoeningen het hoofd te bieden. De ideeën zijn gebaseerd op jarenlange succesvolle behandeling van een door emoties veroorzaakte lichamelijke aandoening die het Tension Myositis Syndrome (tms) wordt genoemd. Ik geef een actuele beschrijving van die aandoening, maar richt me vooral op de invloed die emoties hebben op het functioneren van ons lichaam.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van John E. Sarno:

• Rug-, nek- en schouderpijn zonder duidelijke oorzaak? Dit zegt de expert
• Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn
• Chronische pijn eindelijk begrepen: zo belangrijk is de mind-body connectie

Het bericht Fibromyalgie: dit zijn de bevindingen van expert en dokter John E. Sarno verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Holistisch bekeken hebben klachten in het onderste deel van je lichaam altijd te maken met gevoelens van onveiligheid en angst.

Schokjes en tintelingen

Onrustige benen of restless legs kunnen je behoorlijk de zenuwen geven. Letterlijk. Zit je eindelijk rustig op de bank of je wilt gaan slapen: beginnen je benen te schokken. Het voelt alsof er kleine elektrische tintelingen door je benen gaan. Opstaan, bewegen, anders zitten of liggen helpt meestal niets. Magnesium en andere middeltjes brengen vaak ook geen verlossing. Tijd voor dit holistische stappenplan!

Onverwerkte angsten

Zelf kreeg ik voor het eerst rusteloze benen toen ik net met Reiki was begonnen. Tijdens mijn dagelijkse zelfbehandeling voelde ik steevast vervelende schokjes in mijn bovenbenen. Voor die tijd had ik er nooit last van gehad, dus ik wist dat de oorzaak niet fysiek was. Wat wilde dat rusteloze gevoel me dan wel vertellen? Ik kreeg het zodra ik Reiki op mijn buik gaf. In die tijd waren er nog veel onverwerkte angsten opgeslagen in mijn lichaam, met name in mijn buik. Het werd me duidelijk dat de reactie van mijn benen voortkwam uit een diepgeworteld gevoel van onveiligheid. Toen ik mezelf bleef behandelen met Reiki lukte het me om die oude gevoelens los te laten. Na verloop van tijd waren mijn restless legs verdwenen.

Onderlichaam: gevoelens van onveiligheid

Holistisch bekeken hebben klachten in het onderste deel van je lichaam – vanaf je navel – altijd te maken met gevoelens van onveiligheid en angst. Heel vaak ontstaan die gevoelens al in de vroege jeugd. Als jij je als kind thuis of op school niet veilig en geborgen voelde, is het moeilijk om erop te vertrouwen dat de wereld om je heen oké is. Ook als je inmiddels volwassen bent en de omstandigheden een stuk beter zijn.

Alarmsignaal: wees alert!

Bestaansangst of je nooit ergens helemaal veilig voelen kan ook ontstaan door een traumatische ervaring op latere leeftijd. Misschien heb je er al heel veel aan gedaan om je angsten te verwerken. En misschien gaat het over het algemeen heel goed met je. Alleen, zodra je in een ontspannen toestand komt en je dus niet alert bent, gaat je lichaam een alarmsignaal uitzenden.

Onrustige benen zijn een reactie van je sympathisch zenuwstelsel: let op, het is gevaarlijk om de controle los te laten! Jouw bewustzijn weet misschien dat je nu veilig bent, maar in de diepere laag van je lichaamsbewustzijn is de oude angst nog actief.

Drie stappen: zo verlos jij jezelf van rusteloze benen

Vanuit een holistische aanpak kun jij je onrustige benen laten verdwijnen met deze 3 stappen.

1. Een mogelijke fysieke oorzaak aanpakken

De eerste stap heb je hoogstwaarschijnlijk al genomen: nagaan of er een fysieke oorzaak is, zoals een beklemde of beschadigde zenuw. Is dat het geval, laat de oorzaak dan zo goed mogelijk behandelen door een regulier arts, therapeut of natuurgeneeskundig behandelaar. Realiseer je daarbij dat lichaam en geest nooit los staan van elkaar. Je vatbaarheid voor een lichamelijke kwaal kan iets zeggen over een kwetsbare plek in je gedachten en emoties.

Lees ook: Chinese geneeskunde: de logica van lichamelijke klachten

2. Jezelf herprogrammeren

Als werken met een fysieke oorzaak niet de oplossing is voor jouw onrustige benen, is het tijd voor de volgende stap. Herken jij iets van jezelf in mijn verhaal over een onveilige basis? Kun jij je volledig laten dragen door het leven of ben je altijd tot op bepaalde hoogte op je qui-vive? Schuilt er diep in jou de overtuiging dat alleen jij goed voor jezelf kunt zorgen? Ben je onbewust altijd klaar om te vechten of te vluchten? Zo ja, laat je dan helpen door iemand die jou kan laten ervaren hoe het is om compleet veilig te zijn. Dat kan een therapeut zijn, maar bijvoorbeeld ook een geduldige en ruimhartige geliefde.

Het enige wat jij hoeft te doen, is om hulp vragen. Met alleen al die vraag laat je de controle los en kun je ervaren hoe veilig het kan zijn om je over te geven aan de zorg van een ander. Je leert anders denken; je nieuwe positieve ervaringen kunnen je belemmerende overtuigingen vervangen. Op deze manier werken jullie samen aan het geleidelijk herprogrammeren van jouw bewustzijn. Uiteindelijk kan het alarmsysteem van je onrustige benen dan op standje non-actief gaan.

3. Je onderbewustzijn helen

De kracht van gedachten is groot. Praten over nare ervaringen, patronen bewust veranderen en overtuigingen herprogrammeren kunnen je zeker helpen bij het verminderen van je klachten. Maar vaak is het onderbewustzijn sterker dan het bewustzijn. Het is geen toeval dat onrustige benen meestal optreden op het moment dat je ontspant. Juist in die staat krijgen de alfa- en thèta-golven in je hersenen de overhand over de bèta-golven van het actieve denken. Zo kom je in de diepere lagen van je bewustzijn terecht.

Goed gronden

Om het onderbewustzijn te helen, is een benadering op dezelfde golflengte nodig. Anders gezegd: praten en denken (bèta-golven) helpen dan niet. Het diepere bewustzijn reageert vooral op sfeer en energie. De derde stap om onrustige benen te verhelpen, is dan ook een energetische aanpak. Die aanpak kan vele vormen hebben; gronden is er eentje van. Rusteloze benen zijn een teken dat je gedurende de dag onvoldoende contact maakt met de energie van de aarde. Wat op zich logisch is als de wereld nooit veilig heeft gevoeld voor jou. Gelukkig zijn er vele oefeningen waarmee je jezelf kunt aanleren om de kalmerende en verzorgende energie van Moeder Aarde in je op te nemen.

Deze oefeningen kunnen je helpen met aarden:

• Aarden met een natuurlijke stroom van aarde-energie
• 16 adviezen om te aarden: waarom gronden onmisbaar is voor je gezondheid (en die van je gevoelige kind!)

Energetisch lichaamswerk: de kracht van liefde

Je lichaam overgeven aan een sfeer van liefde en veiligheid tijdens een behandeling met energetisch lichaamswerk is misschien wel de meest doeltreffende manier om onrustige benen te laten verdwijnen. Een pasgeboren baby die in een veilig nest terechtkomt, leert in eerste instantie door de aanraking en liefde van de ouders dat de buitenwereld te vertrouwen is. Je kunt je voorstellen dat energetisch lichaamswerk hetzelfde doet, met terugwerkende kracht. Je niet-talige brein slaat op dat je veilig bent. Energetisch lichaamswerk is niet alleen een bepaalde manier van aanraken. Onvoorwaardelijke liefde speelt er een cruciale rol in: de energie van liefde is de krachtigste die er is.

Klachten worden minder

Deze 3 stappen gaan je zeker helpen om alle lagen van je onrustige benen af te pellen en te helen. Het is géén quick fix; het vraagt tijd en doorzettingsvermogen van jou om dit proces te doorlopen. Gaandeweg merk je dat je klachten minder worden en dat het alarmsysteem van je benen voorgoed kan worden uitgeschakeld.

Jacqueline Rietveld

Wat je lichaam vertelt

Ellen Meredith laat je in haar boek Wat je lichaam vertelt zien hoe lichaam, geest en ziel onlosmakelijk met elkaar samenhangen. We kunnen te allen tijde een dialoog met onszelf aangaan om erachter te komen hoe het écht met ons gaat. Met behulp van haar energetische tools en technieken leer je de taal van je lichaam en zit je in no-time weer goed in je vel.

Bestel jouw exemplaar voor €26.50 €21.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• De energetische dialoog: hoe aandacht voor je ziekte en (onbegrepen) pijn kan helen
• Wat is de oorzaak van jouw onverklaarbare pijn? 12 boeken over lichamelijke klachten
• Chronische pijn eindelijk begrepen: zo belangrijk is de mind-body connectie

Het bericht Wat onrustige benen jou vertellen (zo kom je er in 3 stappen vanaf!) verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Je kunt niet bewust kiezen hoe je reageert op dreiging: vechten, vluchten of verstarren; dit gebeurt automatisch.

Inhoud van het artikel:

• Wat is de polyvagaaltheorie?
• Vechten vluchten of bevriezen
• Triggers zetten ons brein op scherp
• Drie modi van het zenuwstelsel
• Het sympathische en parasympathische zenuwstelsel
• Polyvagaaltheorie en fysieke klachten
• De polyvagaaltheorie in actie
• Het belang van de polyvagaaltheorie
• Hoe pas je de polyvagaaltheorie toe in je dagelijks leven?
• 5 oefeningen om je zenuwstelsel te kalmeren
• Het lichaam als gids

Misschien ben je al langer bezig jouw leven te proberen te veranderen via therapie en gedrag. Wellicht heb je ook al een diep inzicht gekregen in jouw patronen. Zodoende heb jij jouw triggers steeds sneller leren herkennen en heb je tevens jouw overlevingsmechanismen in kaart weten te brengen. Maar wat als jij je desondanks nog steeds onrustig, gespannen of overprikkeld voelt? Wat is er dan aan de hand? De Polyvagaaltheorie geeft hier een duidelijk antwoord op. Want herstel begint in het lichaam

Wat is de polyvagaaltheorie?

De Polyvagaaltheorie (PVT), ontwikkeld door Hoogleraar psychiatrie en neurowetenschapper Stephen Porges in 1994, is geworteld in het begrip van neuroceptie. Dit is het onbewuste proces waarmee ons lichaam constant scant of iets veilig of bedreigend is. Volgens de theorie kent het autonome zenuwstelsel twee belangrijke takken: het sympathische en het parasympathische systeem en bevat het laatste een ventraal en dorsaal deel. De theorie is gebaseerd op drie principes; Neuroceptie, hiërarchie en co regulatie.

Wanneer we ons veilig voelen, komt het Parasympathische systeem tot leven. Het helpt ons ontspannen, te kalmeren en verbinding te maken. Niet alleen met onszelf, ook met anderen. Voelen we daarentegen gevaar of een dreiging, dan schakelt het sympathische systeem in. Ons lichaam bereidt zich voor op actie, klaar om te vechten of te vluchten.

Dit subtiele, vaak onbewuste vermogen van ons lichaam is in staat om voortdurend te voelen of een situatie veilig is of juist bedreigend. Dat betekent dat zonder dat jij erover nadenkt, jouw systeem de omgeving scant. De Polyvagaaltheorie legt uit hoe ons autonome zenuwstelsel voortdurend scant; ben ik veilig of niet?

Vechten vluchten of bevriezen

Deze theorie laat ons ook zien hoe ons afweersysteem zich in de loop van de evolutie heeft ontwikkeld. Namelijk in drie lagen van reageren.

Eerst is er het systeem van sociale betrokkenheid. Wanneer we ons veilig voelen, zoeken we verbinding, contact en samenwerking. Als die veiligheid wegvalt, schakelt het lichaam over naar mobilisatie, het zogenoemde vechten of vluchten, zodat we in actie kunnen komen om onszelf te beschermen. Wanneer dat geen uitweg biedt, volgt immobilisatie: bevriezing, verstilling, het stilvallen van energie.

Deze reacties verlopen grotendeels onbewust en zijn diep verankerd in het zenuwstelsel. Ze dienen jou omdat ze jou helpen overleven en worden mede gevormd door al jouw eerdere ervaringen, waaronder ingrijpende of traumatische gebeurtenissen.

Triggers zetten ons brein op scherp

De polyvagaaltheorie maakt duidelijk dat onze reacties op dreiging niet alleen fysiek zijn maar ook diep sociaal.

Wanneer we bijvoorbeeld in het verleden gekwetst zijn, zeker door iemand die ons dierbaar was, kan ons zenuwstelsel later onbewust alarm slaan in soortgelijke situaties. Zelfs als er in het hier en nu geen werkelijk gevaar is, kan het lichaam toch reageren alsof dat er wél is. Een blik, een bepaalde toon, een houding of zelfs één enkele zin kan genoeg zijn om dat oude spoor te activeren.

Zo’n trigger zet ons systeem op scherp. We kunnen ons plots overweldigd voelen, dichtklappen of juist gespannen raken. Vervolgens schakelt het lichaam over naar bescherming, waardoor we ons als afgesloten en onveilig kunnen ervaren. Terwijl het heden in werkelijkheid vrij en onbelast is en de dreiging eigenlijk uit het verleden komt.

Drie modi van het zenuwstelsel

1. Ventraal (veilig & verbonden)

• Je voelt rust
• Je kunt helder denken
• Je voelt verbinding met anderen

Hier vindt echte groei plaats.

2. Sympathisch (vechten/vluchten)

• Onrust
• Gejaagdheid
• Overdenken
• Moeite met ontspannen

Veel mensen ervaren het leven op deze manier.

3. Dorsaal (bevriezing/afsluiting)

• Vermoeidheid
• Verdoving
• Geen motivatie
• Afwezig gevoel

Dit wordt vaak verward met luiheid of depressie.

Belangrijk:
Je kunt jezelf niet ‘positief denken’ naar veiligheid.
Je lichaam dient eerst te ervaren dat het veilig is.

Het sympathische en parasympathische zenuwstelsel

Wat is het verschil tussen het sympathische en parasympathische zenuwstelsel?

Het sympathische zenuwstelsel is het deel van ons autonome zenuwstelsel dat ons lichaam klaarmaakt voor actie. Het regelt belangrijke functies zoals ademhaling, hartritme, bloeddruk, bloedsomloop en lichaamstemperatuur.

Wanneer we ons bedreigd voelen, mobiliseert dit systeem ons voor vechten of vluchten. Tegelijkertijd activeert het de HPA-as, waardoor stresshormonen vrijkomen om ons extra energie te geven in een uitdagende situatie.

Het parasympatische zenuwstelsel daarentegen is het deel van het autonome zenuwstelsel dat ontspanning, herstel en rust regelt. Het vertraagt de hartslag en ademhaling, stimuleert de spijsvertering en helpt het lichaam energie op te slaan. Het zorgt ervoor dat we ons veilig, kalm en verbonden voelen en ondersteunt herstel na stress of inspanning.

Belangrijkste kenmerken van het sympathische zenuwstelsel:

• Bereidt het lichaam voor op actie: vechten of vluchten
• Verhoogt hartslag en hartritme
• Versnelt ademhaling om meer zuurstof te leveren
• Verhoogt bloeddruk en stimuleert de bloedcirculatie naar spieren
• Verhoogt energievoorziening door afgifte van glucose
• Vertraagt of remt spijsvertering tijdelijk
• Reguleert lichaamstemperatuur via zweten
• Activeert de HPA-as (hypothalamus–hypofyse–bijnier) en stimuleert stresshormonen
• Vergroot alertheid en focus op bedreigingen
• Kan leiden tot spierspanning en een gevoel van paraatheid

Belangrijkste kenmerken van het parasympatische zenuwstelsel:

• Bevordert ontspanning en herstel van het lichaam
• Vertraagt hartslag en ademhaling
• Verlaagt bloeddruk en bevordert een rustige bloedcirculatie
• Stimuleert spijsvertering en opname van voedingsstoffen
• Ondersteunt herstel en regeneratie van weefsels
• Helpt bij energie-opslag en balans in het lichaam
• Bevordert verbinding en sociale betrokkenheid
• Vermindert spierspanning en laat het lichaam verzachten
• Ondersteunt het gevoel van veiligheid en welzijn

Polyvagaaltheorie en fysieke klachten

De polyvagaaltheorie laat zien dat een autonoom zenuwstelsel dat uit balans is een belangrijke rol kan spelen bij fysieke klachten. Dit kan zich uiten in bijvoorbeeld buik- en darmproblemen zoals PDS (Prikkelbaar Darm Syndroom), obstipatie of het lekkende darmsyndroom. Maar ook in cardiovasculaire klachten zoals hartkloppingen of hoge bloeddruk. Vooral wanneer er sprake is van posttraumatische ervaringen of andere mentale uitdagingen.

Wat deze theorie bijzonder maakt, is dat ze niet alleen verklaart hoe deze klachten ontstaan, maar óók handvatten biedt voor behandeling.

De polyvagaaltheorie in actie

Je kunt niet bewust kiezen hoe je reageert op dreiging: vechten, vluchten of verstarren; dit gebeurt automatisch. Bij mensen die geweld of misbruik hebben meegemaakt zie je vaak schuldgevoelens of schaamte omdat ze zich niet hebben verzet of zelfs disassocieerden. Het is belangrijk te begrijpen dat hoe je lichaam reageert in een levensbedreigende situatie géén bewuste keuze is.

De beslissingen van het lichaam ontstaan namelijk via een neuraal proces dat neuroceptie wordt genoemd. Het zenuwstelsel registreert subtiele signalen van veiligheid of gevaar en kiest automatisch de reactie die op dat moment overleving het beste ondersteunt. Dus voordat je patronen probeert te veranderen, mag je eerst je lichaam reguleren. Je brein krijgt letterlijk minder toegang tot rust en helderheid.

Het belang van de polyvagaaltheorie

De polyvagaaltheorie helpt ons te begrijpen hoe en waarom we reageren op stressvolle situaties. Ze laat zien waar onze reacties vandaan komen en hoe ons lichaam en zenuwstelsel automatisch werken om ons te beschermen.

Door te leren over ons brein, de hersenzenuwen en hoe bijvoorbeeld zoogdieren reageren op gevaar, krijgen we inzicht in het cruciale belang van een veilige omgeving voor ons als mens. Het benadrukt hoe belangrijk het is om, al van jongs af aan, een gezonde en veilige omgeving te bieden zodat het zenuwstelsel zich optimaal kan ontwikkelen.

Bovendien weten we middels de theorie dat ons gevoel van veiligheid kan worden hersteld en getraind. En ook dat de eerste laag van ons zenuwstelsel, verbinding en sociale betrokkenheid, de weg opent naar heling. We hebben elkaar nodig; alleen redden we het niet.

Herstel van trauma en stress begint dan ook in het lichaam. Dat is de plek waar veiligheid opnieuw kan landen zodat de levensenergie weer kan gaan stromen.

Zo begrijpen we beter waarom mensen, vaak onbewust, op een bepaalde manier reageren op gevaar, stress of bedreiging, en hoe deze reacties ontstaan vanuit het lichaam zelf. En kunnen we zodoende meer compassie opbrengen voor onszelf en elkaar.

Hoe kun je de polyvagaaltheorie toepassen in jouw dagelijks leven?

Hier zijn een aantal manieren om de polyvagaaltheorie toe te passen in jouw dagelijks leven:

1. Herken je fysiologische reactie op stress: Het autonome zenuwstelsel (AZS) regelt onze lichamelijke reacties op stress. De takken van het AZS zijn gekoppeld aan verschillende fysiologische reacties. Deze reacties vinden plaats, ook als we ons niet bewust zijn dat ons brein gevaar of een dreiging heeft gedetecteerd. Door aandacht te besteden aan je lichamelijke sensaties en reacties kun je herkennen wanneer je AZS geactiveerd is en welke reactie dominant is.

2. Oefen zelfregulatie: Zelfregulatie is het vermogen om je emotionele staat en fysiologische reacties op stress te beheren. Veel methoden voor zelfregulatie zijn gericht op het activeren van de nervus vagus, zoals langzame, buikademhaling, zachte aanraking en activiteiten die ontspanning bevorderen, zoals yoga of meditatie. Hier vind je meer makkelijke oefeningen om je nervus vagus te kalmeren.

3. Bouw sociale verbindingen op: Volgens de polyvagaaltheorie helpt contact met anderen en het gebruiken van ons sociale betrokkenheidssysteem ons om onze emotionele staat te reguleren. Dat noemen we co reguleren. Positieve sociale verbindingen kunnen ons een gevoel van veiligheid en geborgenheid geven, stress verminderen en het zenuwstelsel kalmeren.

4. Identificeer triggers: De theorie suggereert dat verschillende prikkels verschillende takken van het AZS kunnen activeren. Door je triggers te herkennen, situaties of gebeurtenissen die voor jou bedreigend zijn, kun je beter begrijpen welke omstandigheden je stressrespons activeren en leren hoe je deze kunt vermijden of beheersen.

5. Zoek professionele ondersteuning: Als je worstelt met angst, depressie, trauma of andere mentale gezondheidsproblemen, kan het werken met een professional die bekend is met de polyvagaaltheorie helpen om je AZS-reacties op stress beter te begrijpen en te reguleren.

5 praktische oefeningen volgens de polyvagaaltheorie om je zenuwstelsel te kalmeren

1. Langzame uitademing (heeft direct effect)

De uitademing activeert de nervus vagus.

• Adem 4 tellen in
• Adem 6–8 tellen uit
• Herhaal 2–3 minuten

Voel hoe je hartslag daalt.

2. Oriëntatie-oefening (veiligheid in het moment)

Kijk om je heen en benoem:

• 5 dingen die je ziet
• 3 geluiden die je hoort
• 1 plek in je lichaam die ontspannen voelt

Je zenuwstelsel leert: Ik ben hier. Ik ben veilig.

3. Zachte beweging

Langzame, ritmische beweging (zoals wiegen of wandelen) helpt het systeem reguleren.

• Loop 10 minuten zonder je mobiel op zak.
• Stem je pas af op het ritme van je adem.

4. Zelfaanraking

Leg je ene hand op je hart en de andere op je buik.

Zeg zacht tegen jezelf:
“Het is oké. Ik ben hier.”

Dit klinkt simpel, maar je lichaam reageert op veiligheidssignalen.

5. Sociale regulatie

We reguleren via verbinding.

• Zoek oogcontact.
• Praat met iemand bij wie je je veilig voelt.
• Of luister naar een kalme stem via een podcast of ingesproken meditatie.

Veiligheid ontstaat in verbinding.

Het lichaam als gids

Ons zenuwstelsel draagt het verhaal van ons leven. Zoals Dr. Bessel van der Kolk zo treffend zegt; “The body keeps the score”. Laat het lichaam jouw gids zijn. Vertrouw op de wijsheid die in je zenuwstelsel woont. Herinner je dat veerkracht áltijd aanwezig is en dat heling mogelijk is. En dat ook jij terug kunt keren naar een staat van veiligheid, aanwezigheid en leven.

De nervus vagus, onze innerlijke therapeut

Wil je nog meer leren over de polyvagaaltheorie en de nervus vagus? Dit boek leert je alles wat je wilt weten over dit bijzondere stoplichtsysteem in jouw lichaam. In het eerste deel van dit boek leer je over de polyvagaaltheorie: hoe je stressreacties en de gevolgen van trauma kunt begrijpen en reguleren. Deel 2 biedt wegen naar verandering: je leert je fysieke toestand te begrijpen (hoe gaat het nou écht met je?), ook wanneer je je er niet bewust van bent dat er spanning in je lichaam zit.

Bestel jouw exemplaar voor €26.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder over de nervus vagus:

• Nervus vagus: deze bizar simpele oefening ontspant jouw overprikkelde nervus vagus
• Blijf je maar eten? Misschien is je nervus vagus overprikkeld
• 25 tekenen dat jouw nervus vagus ontspannen en gezond is

Het bericht Polyvagaaltheorie & de nervus vagus uitgelegd: dit is de verborgen taal van je zenuwstelsel verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Tijd voor de lente-detox volgens ayurveda!

Wat is detoxen?

Ontgiften is iets dat jouw eigen lichaam continu zelf doet. Dit doet het via je lever voor de aanmaak van galstoffen en via je nieren, darmen, huid en longen voor de uitscheiding van afvalstoffen. Dat is maar goed ook, anders zouden wij allemaal al lang niet meer leven. Zo nu en dan is het een goed idee om je lichaam hierbij een handje te helpen. Dat gebeurt in de ayurveda al sinds mensenheugenis in de vorm van detoxen of in goed Nederlands: ontgiften.

Wanneer detoxen

De meest logische periode voor een detox is bij de wisseling van de seizoenen. Vanuit de ayurveda is dat heel mooi uit te leggen; bijvoorbeeld volgens de overgang van winter naar lente. De winter en het vroege voorjaar wordt in ayurveda gekenmerkt door ‘Kapha‘ eigenschappen. Bij Kapha horen de kwaliteiten olieachtig, cool, zwaar, traag, slijmerig en plakkerig. Deze zijn tijdens de winter meer aanwezig in de natuur en ook bij ons als mens, op fysiek, mentaal en emotioneel niveau. Dat is niet zo raar want wij zijn gewoon onderdeel van die natuur!

Op een gegeven moment kan er een overschot aan Kapha-eigenschappen ontstaan. Dit krijgt jouw lichaam uit zichzelf niet meer weg. Winterspekjes, een wazig hoofd en het gevoel niet vooruit te branden te zijn (de voorjaarsmoeheid), zijn allemaal tekenen van een overschot aan Kapha in je lichaam. Dan ontstaat ‘Ama’ en dat betekent zoveel als: opgehoopte gifstoffen, onverwerkt voedsel of drekstoffen. Psychologisch is Ama het gevolg van het vasthouden van negatieve emoties. Ama wil je liever niet in je lichaam vasthouden. Het zorgt ervoor zorgt dat alles trager wordt. Het vormt een ballast die je niet met je mee wil zeulen. Want dat kost onnodig veel energie.

Hoe krijg je Ama weg?

Je krijgt Ama weg door het verhogen van ‘Agni’; je verteringsvuurtje. Vergelijk dit met het koken van voedsel. Als je voedsel kookt dan ben je het eigenlijk aan het voorverteren. Je knipt de structuren in kleine stukjes waardoor het voor je lichaam makkelijker verder te verteren en op te nemen is. Een gekookte wortel bijvoorbeeld is veel lichter (makkelijker) verteerbaar dan een rauwe wortel.

Bij die rauwe wortel moet jouw interne verteringsvuurtje hoog opgestookt worden, terwijl dat voor een gekookte wortel maar een beetje opgestookt moet worden. Door de Oosterse bril bekeken moet je de Agni verhogen voor een goede detox volgens ayurveda. Door de Westerse bril van de fysiologie bekeken, verbeter en ondersteun je de spijsvertering door te detoxen. Dat komt dus op precies hetzelfde neer!

Hoe je een betere Agni krijgt? In de ayurveda wordt door het gebruiken van een bittere smaak de aanmaak van meer Ama gestopt, en dus de Agni ondersteund. Fysiologisch gezien, worden door diezelfde bitterstoffen de lever en de maag ondersteund in de aanmaak van verteringssappen zoals gal en enzymen. Hier zie je maar weer: Oost en West hebben vaak dezelfde (goede) ideeën, alleen in een ander papiertje verpakt! Conclusie: gebruik van bittere voeding is belangrijk om je vertering, je Agni, te ondersteunen en Ama weg te krijgen. Bittere voeding is daardoor een belangrijk onderdeel van een zachte detox.

Een zachte detox volgens ayurveda

Tegenwoordig is detoxen hip. Kijk maar eens wat er online allemaal beschikbaar is. Je kunt de meeste heftige en extreme detox programma’s volgen met sapjes, pillen, pittige spoelingen en superfoods en voor bijbehorend heftige euro’s! Waarom is dit heftig? Omdat het niet natuurlijk is. Het gaat niet mee met het ritme van de natuur, met de logica en wijsheid van jouw lichaam. Want jouw lichaam, en daarmee bedoel ik ook je geest, zit prachtig in elkaar. Ertegen vechten kost zinloos veel energie. Uiteindelijk win je het niet van jezelf. Veel slimmer is het om mee te gaan met jouw eigen natuur. Gewoon door jouw lichaam een handje te helpen met iets dat het altijd al doet.

Een zachte detox volgens ayurveda is niets anders dan jouw systeem een aantal dagen extra rust te geven. Zodat jouw lichaam zelf die grote schoonmaak met gemak kan uitvoeren. Plus een tijdje wat extra ondersteuning zodat al de zware, achtergebleven rommel van de winterperiode zijn weg naar buiten kan vinden. Net zoals bij de grote voorjaarsschoonmaak: na die schoonmaak voelt alles veel lichter en frisser. Daarvoor is het echt niet nodig om je hele huis te verbouwen of te verhuizen. Gewoon goed schoonmaken. Overtollige spullen wegdoen, en kapotte spullen repareren. Hetzelfde geldt voor jouw lichaam. Maak weer ruimte voor nieuwe en lichtere energie. Niet alleen op fysiek, maar ook op mentaal en emotioneel niveau. Een energie die bij de lente past!

Een zachte detox: 7 tips

Een zachte detox helpt om jouw jasje van opgehoopte rommel die je het afgelopen seizoen hebt verzameld, uit te doen. Zo’n detox is zacht omdat deze de natuurlijke processen van jouw lichaam ondersteunt. Je leeft niet op sapjes en je lijdt geen honger. Hierbij mijn 7 tips voor een zachte variant:

1. Drink voldoende. Detoxen maakt veel afvalstoffen los. Er is voldoende vocht nodig om deze ook uit te kunnen scheiden. Donkere urine is een indicatie van te weinig vocht inname, ook wanneer je niet aan het detoxen bent.
2. Eet zoveel mogelijk biologische producten. Ten eerste omdat deze geen extra toxische stoffen in de vorm van (resten) pesticide met zich meebrengen. Ten tweede omdat niet-biologische gewassen vaak aangepast zijn op bitterheid. Dat wil zeggen dat de bittere smaak er uit gekweekt is.
3. Eet geen rauwe groenten en fruit. Door het verteringsvuurtje alvast buiten je lichaam op te stoken (namelijk in je pan), is er minder belasting van je interne verteringsvuurtje, je Agni.
4. Eet veel bittere gewassen; zoals:
   Groenten: broccoli, witlof en kolen
   Kruiden: rozemarijn, oregano, tijm en basilicum
   Fruit: appel, peer en ananas
5. Laat slechte voeding staan. Het zal je vast niets verbazen: neem beter geen suiker, frituur, granen, zuivel, soja en vlees. Deze hebben allemaal op hun eigen manier een negatieve invloed op een goede vertering.
6. Drink golden milk. Een mix van verteringsondersteunende specerijen in plantaardige melk.
7. Maak een plan. Zonder plan blijft ook een detox volgens ayurveda slechts een verzameling goede wensen.

De gezonde weg uit het doolhof van vermoeidheid

Zoek je al tijden naar een oplossing voor je aanhoudende vermoeidheid, dan biedt dit boek uitkomst! 'De gezonde weg uit het doolhof van vermoeidheid' van Dr Anne Fleck geeft je meer energie door de kracht van voeding en leefstijl.

Bestel jouw exemplaar voor €27.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder over de lente:

• Zo kom je in het ritme van de lente volgens de Chinese Geneeskunde
• 4 x enorm gezonde, vergeten voorjaarsgroenten die je salades onvergetelijk maken
• De spirituele betekenis van de lente-equinox: wat kun jij verwachten op 20 maart 2026?
• Het begin van de lente is de beste tijd voor nieuwe voornemens (waarom het juist in januari niet werkt)

Het bericht Maak jezelf klaar voor de lente en heel voorjaarsmoeheid (7 tips voor een zachte detox) verscheen eerst op Inspirerend Leven.

In mijn ervaring veroorzaakt een hernia zelden pijn of andere neurologische klachten.

Wat is een hernia?

Hoewel de rugpatiënt zich daar niet van bewust is, is het bij mensen die de wervelkolom bestuderen algemeen  bekend dat de laatste tussenwervelschijf, tussen de vijfde lendenwervel en het heiligbeen, bij de meeste mensen op twintigjarige leeftijd min of meer is versleten.

Dit doorbreken van de tussenwervelschijfwand noemen we een tussenwervelschijfbreuk of, meer algemeen, een hernia. Je zou het een beetje kunnen vergelijken met het uitknijpen van tandpasta uit een tube. In sommige gevallen breekt de vloeistof niet door, maar puilt deze alleen uit de wand. Al deze dingen zijn te zien op een ct-scan of mri.

Schijven of discussen zijn structuren tussen de wervels die schokken opvangen. Ze zitten stevig vast aan de boven- en onderliggende wervels en kunnen op geen enkele manier ‘verschuiven’. Ze worden omgeven door een taaie, vezelige buitenlaag en bevatten een dikke vloeistof die als schokbreker fungeren.

De tussenwervelschijven aan de onderzijde van de wervelkolom en in de nek beginnen door alle activiteit op die plekken al vroeg te slijten, sommige dus al rond je twintigste. Hoewel niemand weet wat er precies gebeurt, wordt de tussenwervelschijf platter, wat erop wijst dat de vloeistof die erin zit is opgedroogd of door een verzwakt deel van de tussenwervelschijfwand is ontsnapt, meestal aan de achterkant.

Is de hernia de reden van je rugpijn?

De belangrijke vraag is: ‘Wat is de schade die door dit uitpuilende materiaal wordt aangericht, als er al schade is?’ Het idee is dat de ‘tandpasta’ op een nabijgelegen zenuw drukt, waardoor je pijn krijgt. Als het de tussenwervelschijf tussen de lumbale wervels en het heiligbeen betreft, voel je de pijn in je been. Als het in de nek gebeurt, heb je pijn in je arm. De pijn in je been wordt meestal ischias genoemd.

In mijn ervaring veroorzaakt een hernia zelden pijn of andere neurologische klachten. Dit is een  minderheidsstandpunt, maar ik ben niet de enige die er zo over denkt. De bekende neurochirurg dr. Hubert Rosomoff is tot een soortgelijke conclusie gekomen. Hij heeft jarenlang rugoperaties uitgevoerd en baseert zijn conclusie op wat hij met eigen ogen heeft gezien en op het logische feit dat als een zenuw langdurig wordt samengedrukt, deze na een tijdje geen pijnsignalen meer doorgeeft. Het resultaat hiervan is gevoelloosheid. Hoe kan de hernia dan nog steeds pijn veroorzaken?

Dr. Alf Nachemson uit Zweden concludeerde dat de oorzaak van rugpijn in de meeste gevallen onbekend was en dat bijna alle gevallen niet-chirurgisch moesten worden behandeld.

Is een hernia schadelijk?

Mijn conclusie dat de meeste hernia’s onschadelijk zijn, is gebaseerd op zeventien jaar ervaring met het succesvol behandelen van zulke patiënten, waardoor ik de indruk heb gekregen dat het uitpuilende materiaal geen kwaad kan: het is er gewoon.

Zo bleek bijvoorbeeld uit diagnostisch onderzoek dat er een hernia was in de tussenruimte, met als mogelijk gevolg zwakte in de spieren waarmee de voet en de tenen worden opgetild. Uit het onderzoek bleek echter dat niet alleen die spieren zwak waren, maar ook de spieren aan de achterzijde van het been, die niet worden aangestuurd door de ruggenmergzenuw die langs de tussenruimte loopt. Toen ik na onderzoek ontdekte dat de bilspieren in de buurt van de heupzenuw pijnlijk waren als ik erop drukte, werd het duidelijk dat de zenuwstoornis niet afkomstig was uit het gebied van de hernia, maar uit de heupzenuw die beide spiergroepen innerveert.

Een voorbeeld uit de praktijk

Het volgende casusverslag maakt dit duidelijk: De patiënt was een 44-jarige werkende vrouw die al vijftien jaar last had van terugkerende lage rug- en beenpijn. Ongeveer zeven maanden voorafgaand aan het consult kreeg ze een ernstige aanval met pijn in de onderrug en het rechterbeen. Ze klaagde ook over zwakte in haar rechterbeen. Een ct-scan wees uit dat er een kleine hernia zat tussen de vijfde lendenwervel en het heiligbeen, die al lang geleden moest zijn ontstaan omdat hij verkalkt was. Het zag er niet naar uit dat dit symptomen kon veroorzaken, maar dat was wel de diagnose. De pijn had zeven maanden lang aangehouden en ze was fysiek beperkt door de zwakte in haar rechterbeen.

Mijn onderzoek wees uit dat de peesreflex in haar rechterenkel niet werkte en dat haar rechterkuitspieren zwak waren. Beide bevindingen konden worden verklaard door druk op de eerste sacrale spinale zenuw (wat de eerste arts ook zei), omdat die zenuw motorische zenuwvezels naar de kuitspier stuurt en in de buurt van de betreffende tussenwervelschijf loopt.

Uit verder onderzoek bleek echter dat ook de spieren aan de voorzijde van het been zwak waren. Ze had een gedeeltelijke voetverlamming. Dit kon niet worden toegeschreven aan de hernia, omdat de spinale zenuwen die deze spieren van zenuwbanen voorzien niet in de buurt van de hernia lagen. Aan de andere kant konden alle bevindingen worden verklaard door iets wat de normale functie van de rechterheupzenuw verstoorde, zoals we vaak zien bij tms.

Deze bevinding en andere kenmerkende bevindingen tijdens het lichamelijk onderzoek bevestigden de diagnose tms met betrokkenheid van de rechterbil en de heupzenuw; de hernia was een toevallige bevinding zonder betekenis.

Verder kijken dan de hernia

Dergelijke klinische discrepanties komen vaak voor en ik vraag me serieus af waarom ze niet standaard worden waargenomen. Artsen zijn zo gefixeerd op de hernia dat de diagnose soms alleen wordt gesteld op basis van een voorgeschiedenis van gelijktijdige pijn in de lage rug, de bil en het been, of zelfs zonder beenpijn. Er wordt geen ct-scan of mri-onderzoek gedaan. De diagnose hernia kan niet klinisch worden gesteld, zelfs niet met gewone röntgenfoto’s.

Bij de onderste tussenwervelruimte komt deze afwijking, zoals eerder gezegd, bijna altijd alleen maar voor bij mensen die ouder zijn dan twintig jaar. Het betekent dat de tussenwervelschijf versleten is, wat een volkomen normaal onderdeel is van het verouderingsproces. Het is verleidelijk, maar niet aan te raden om symptomen toe te schrijven aan normale verouderingsverschijnselen. Mijn ervaring is dat slijtage van tussenwervelschijven net zo pathologisch is als grijze haren of rimpels.

De laatste jaren zijn er in de medische literatuur veel meldingen geweest van hernia’s bij mensen die nooit last hebben gehad van rugpijn. Ze werden per ongeluk ontdekt tijdens ctof mri-onderzoeken die werden gedaan om andere delen van het lichaam te onderzoeken.

Tms als onderliggende oorzaak

Ik heb geprobeerd dit te rijmen met de duidelijke observatie dat tms de pijn veroorzaakt en dus niet een afwijking aan de tussenwervelschijf. Ik kan alleen maar concluderen dat in het mysterieuze proces waarbij de hersenen een plek voor tms kiezen, ze een gebied met een ‘afwijking’ (zoals een hernia) als doelwit nemen, ook al is de anatomische afwijking mogelijk niet pathologisch.

Ik heb nog een voorbeeldcasus. Deze patiënt was een twintigjarige man met een medisch verleden van lage rugpijn en pijn in zijn rechterbeen. Twee maanden voordat hij voor een consult bij me kwam, had hij een lumbaal myelogram laten maken waaruit bleek dat hij een hernia had. Hij kreeg het advies om alle fysieke activiteiten te stoppen en er werd een operatie aanbevolen. Beide aanbevelingen zouden passend zijn geweest als de hernia de oorzaak van de pijn was geweest.

Als fanatiek sporter (basketbal en squash waren zijn favoriete sporten) was hij kapot van de diagnose. Hij was nog meer van streek omdat hij zijn stress er niet meer uit kon sporten, en hij zag zichzelf als een zeer gespannen persoon.

Hij besloot dat hij niet geopereerd wilde worden en ging met veel angst door met trainen in de sportschool. Hij speelde zelfs af en toe basketbal. Hoewel het niet beter of slechter met hem ging, was hij continu bang dat hij iets zou beschadigen.

Mijn onderzoek leverde geen bewijs op van een zenuwbeschadiging in beide benen. De rechte beenheftest met het linker- en rechterbeen veroorzaakte pijn in de rechterbil. Zoals gebruikelijk bij tms, was er sprake van pijn bij manuele druk op de spieren van beide billen, de onderrug aan beide kanten, de bovenkant van beide schouders en beide zijkanten van de nek. Deze bevindingen wezen erop dat de pijn het gevolg was van tms en niet van de hernia.

Hij accepteerde de diagnose, deed mee aan het behandelprogramma en was binnen een paar weken pijnvrij. Op het moment van schrijven is het ongeveer twaalf jaar geleden dat ik die patiënt heb gezien en het gaat nog steeds goed met hem, ondanks zijn intensieve fysieke workouts.

Fragment uit: Heel je rug

Heel je rug

Hoe kun je de pijnklachten van je hernia of de onderliggende oorzaak aanpakken? Dit baanbrekend boek over rugpijn van de beroemde medicus John E. Sarno hielp al tienduizenden mensen met zijn techniek. Misschien ben jij de volgende!

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van John E. Sarno:

• Rug-, nek- en schouderpijn zonder duidelijke oorzaak? Dit zegt de expert
• Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn
• Chronische pijn eindelijk begrepen: zo belangrijk is de mind-body connectie

Het bericht Rugpijn & hernia’s: wat is de echte oorzaak van jouw pijn? verscheen eerst op Inspirerend Leven.