Er is niks mis met je, je hebt gewoon een andere bedrading.

‘Het lijkt wel of mijn leven een aaneenschakeling is van burn-out en bore-out’, hoor ik de laatste tijd best veel mensen uit mijn omgeving – die veelal uit sensitieve mensen bestaat, concluderen, inclusief mezelf. Al staat er onbewust vaak ook ‘burn-on’ tussen dat rijtje, het nog onbekende broertje van de twee syndromen.

Waar je bij een burn-out te lang aan negatieve stress werd blootgesteld, is er bij een bore-out te lang een gebrek aan positieve spanning. Bij een burn-on werd dan weer zoveel spanning gecreëerd (niet zelden omdat je na een bore-out nieuwe uitdaging zoekt of omdat je jezelf na een burn-out weer extra hard wilt bewijzen) dat je niet meer kunt ontspannen.

Lees ook: Burn-on: het onderbelichte probleem van deze tijd + waarin verschilt het van burn-out?

Oorzaak & gevolg

Het resultaat is bij de drie syndromen echter hetzelfde, je bent niet meer vooruit te branden, mentaal en/of fysiek. De oorzaak wijst steevast in de richting van een – vaak door ontwikkelingstrauma belast – (hyper)gevoelig zenuwstelsel dat schakelt tussen overprikkeling en onderprikkeling. Oftewel tussen de overlevingsmodussen fight/flight en freeze.

In het geval van een hoogsensitieve sensatiezoeker (HSS) is het vinden van de optimale prikkelbalans, oftewel het vertoeven in de zone van je ‘window of tolerance‘, zowaar nog een grotere uitdaging. Want wat de HSP’er in jou nodig heeft (tijd en ruimte voor reflectie & introspectie) is vaak tegenstrijdig aan wat de HSS’er in jezelf doet floreren (afwisseling, uitdaging & nieuwe stimulansen). Teveel van het één leidt immers altijd tot te weinig van het ander.

De stressparadox

Vaak is het zo dat een baan waarin veel uitdaging zit (of zelfstandig ondernemen) veel druk met zich meebrengt. Wat het risico op een burn-on of burn-out vergroot. Een baan die geen stress kost brengt weer weinig voldoening omdat je niet of te weinig wordt uitgedaagd en daardoor in je comfortzone blijft hangen. Waardoor de kans op een bore-out toeneemt. Je eigen baan samenstellen of creëren is voor HSS’ers dan ook een must.

Echt herstel?

Een cruciale sleutel lijkt te liggen in het herstelproces. Als je het herstelproces van een burn-out tracht te versnellen is de kans reëel dat je (vroeg of laat) op een burn-on afstevent. Blijf je echter te lang thuis zitten, dan bestaat het gevaar dat je je motivatie verliest en niet meer terug in actie geraakt waardoor een bore-out op de loer ligt.

Je kunt je dan ook terecht de vraag stellen of er in dit hele verhaal überhaupt wel sprake is van een duurzaam oftewel blijvend herstel, of dat het gewoon om een aaneenschakeling van overlevingspatronen gaat?

Levensbore-out

Als je, net als ik, al een paar keer in dit cirkeltje hebt rondgedanst, kan er een gevoel van zinloosheid en/of neerslachtigheid ontstaan. Waar je in het begin gelooft dat een verandering van baan of van omgeving hét soelaas biedt. Of dat het volgen van je dromen of het verwezenlijken van een nieuw project je dé voldoening gaat brengen, besef je na verloop van tijd dat je steeds weer op hetzelfde punt belandt. Je neemt jezelf (en je zenuwstelsel) immers overal mee naar toe. Wanneer dit besef tot je doordringt, lijk je wel in een soort levensbore-out te verzeilen. Naast de chronische moeheid slaat nu ook de moedeloosheid toe.

Zelftwijfel

Je twijfelt waarschijnlijk aan jezelf. Je ziet dat er heel wat mensen zijn die hun baan dertig jaar kunnen volhouden, terwijl jij je na drie maanden steevast begint te vervelen (bore-out). Of dat de meeste ouders de drukte van een gezinsleven kunnen hanteren, terwijl jij overprikkeld raakt van je eigen kinderen (burn-out). Dat het merendeel van de volwassenen berusting vindt in het leiden van een ‘gewoon’ leven, terwijl jij eeuwig onderweg blijft naar het ideale leven (burn-on). Dit soort gedachten zorgen ervoor dat je enorm gaat twijfelen aan jezelf. Dat je gaat geloven dat er iets fundamenteel mis met je is.

Unieke levenshandleiding

Er is echter niks mis met je, je hebt gewoon een andere bedrading. Als je weet dat slechts 20% van de bevolking hoogsensitief is (en van die 20% is zo’n 30% HSS), dan weet je ook dat je leeft in een wereld die voor meer dan 80% niet op jouw manier van zijn, op jouw bedrading, is afgestemd.

Naast zenuwstelselregulatie en traumaheling is het ontzettend belangrijk om je eigen behoeften te leren kennen en (respect)eren. Zodat je je eigen werk- en levenshandleiding kunt schrijven. Daarnaast is contact met gelijkgestemden een ware must. Verbinding met andere sensitieve mensen zorgt er niet alleen voor dat je je begrepen en minder ‘anders’ voelt, maar vooral ook dat je zenuwstelsel zich weer veilig voelt. Dat is dé manier om weer verbonden te raken met je mooie en unieke zelf. Verbinding is de sleutel om te stoppen met overleven en te starten met leven. Dat wens ik elk van ons toe.

Burn-on

Hoe vind je de balans tussen rust nemen, een leuk leven en verplichtingen? In 'Burn-on' geeft Mieke Lannoey tips om een functionerende burn-out te voorkomen, wanneer je niet meer uit de werkmodus kunt komen.

Bestel jouw exemplaar voor €21.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van Mieke Lannoey over burn-on:

• Draait je leven vooral om verplichtingen? Test of je een burn-on hebt
• Burn-on: waarom je doorgaat terwijl je uitgeput bent (5 verontrustende redenen)
• Burn-on: de weigering om je zielspad te volgen (negeer jij de fluisteringen van je ziel?)

Het bericht Burn-out, burn-on en bore-out: hoe kun je een leuk leven hebben en niet overprikkeld raken? verscheen eerst op Inspirerend Leven.

In het geval van een burn-on uit overprikkeld zijn als een onvermogen om stil te vallen en echt te ontspannen.

Verstoorde zelfregulatie

Als de hoeveelheid prikkels die je binnen krijgt groter is dan wat je zenuwstelsel kan verwerken, raakt je zelfregulatie verstoord. In het geval van een burn-on uit zich dit als een onvermogen om stil te vallen en echt te ontspannen (dan heb ik het dus niet over uren liggen scrollen of Netflixen). Er is een constant gevoel van spanning, druk of urgentie in jezelf aanwezig. Of een innerlijke modus van voortdurend onderweg zijn naar of gepreoccupeerd bezig zijn met. Alias, je staat altijd aan.

Lees ook: Geen burn-out maar wel chronisch uitgeput: dit zijn de 3 kenmerken van een burn-on

Prikkeltijdperk

Nu komen er in dit digitale tijdperk natuurlijk veel meer prikkels op ons af dan vroeger. Er wordt zelfs beweerd dat we op één dag evenveel prikkels te verwerken krijgen dan iemand in de oertijd gedurende heel zijn leven. Hier ondervinden we allemaal impact van, ons zenuwstelsel is daar immers niet op voorzien.

Voor mensen met een fijngevoelige bedrading, denk aan HSP en HSS (hoogsensitieve sensatiezoeker) maar ook aan andere vormen van neurodiversiteit zoals AD(H)D, ASS en hoogbegaafdheid, is die impact echter nog veel groter.

Lees ook: Ben jij een beelddenker? 8 eigenschappen van beelddenkers (AD(H)D, dyslexie en autisme)

Creatieve breinen

Wat neurodivergente mensen immers met elkaar gemeen hebben is dat ze een brein hebben dat altijd aan het werk is. Niet alleen omdat het meer (subtiele) informatie oppikt en deze input vervolgens veel diepgaander verwerkt, maar ook omdat het voortdurend verbanden aan het leggen is.

In een creatief brein worden tientallen lijntjes tegelijkertijd gespannen. Daarnaast is het een ware ideeënfabriek. Kortom, er staan constant meerdere tabbladen open, dit verbruikt natuurlijk ook veel energie. Waardoor uitputting makkelijker op de loer ligt.

Lees ook: ADHD verklaart en positief bekeken: jagers in een boerenwereld

Afleidingsstrategie

Hoewel creatief denken een kwaliteit en zelfs een talent is (nodig om te innoveren en pionieren), kan het ook een valkuil zijn. Wanneer je geest overactief is, kan dit je namelijk afleiden van je innerlijke werkelijkheid of gevoelsrealiteit. Mentaal aan het werk zijn wordt dan onbewust een manier om niet te hoeven stilstaan bij hoe je je echt voelt.

Een belangrijke rode vlag waaraan je dit kunt herkennen is dat er sensaties van onrust, nervositeit, paniek, neerslachtigheid en/of wanhoop verschijnen van zodra je lang genoeg stilvalt. Omdat je deze dingen niet wilt voelen, ga je je zo snel mogelijk op iets nieuw storten, een nieuw (werk)doel of (zelfverbeterings)project. Waardoor de onrust weer verdwijnt. Het recept voor een gevaarlijke vicieuze cirkel oftewel een chronische burn-on.

De spanning keert naar binnen

Na verloop van tijd zijn er nog slechts twee opties: of (mentaal) aan het werk zijn of je ellendig voelen. Dit zorgt natuurlijk voor een spanningsveld. In tegenstelling tot bij een burn-out, waar die spanning uiteindelijk uitmondt in een crash of explosie, keert bij een burn-on de spanning naar binnen. Er vindt een implosie plaats die zich uit als innerlijke leegte, zelfvervreemding en zinloosheid.

Gezien de zoektocht naar betekenis sowieso al een belangrijke plaats inneemt in het leven van neurodivergente mensen, vormt ook dit weer een drijfveer om op zoek te gaan naar ‘meer’, waardoor spiritueel consumptiegedrag ontstaat. Het zoeken wordt dwangmatig, de beloofde vervulling (transformatie, shift, opluchting…) blijft echter uit. Waardoor de persoon nog meer aan zichzelf gaat twijfelen.

Van zelfafwijzing naar zelfaanvaarding

Zelf heb ik lange tijd onbewust vanuit zo’n burn-on-modus gefunctioneerd. Tot ik compleet van mezelf was vervreemd en zo goed als apathisch was geworden. Het had het uiterste van mijn kracht gevraagd om in de bovenstroom van mijn leven te compenseren wat ik in de onderstroom miste. Wat natuurlijk tevergeefs was.

Als je je emotionele realiteit of gevoelswaarheid afwijst, wijs je in weze jezelf af. Een sleutel naar duurzaam herstel ligt dan ook in het aanvaarden van jezelf, met alles wat daarbij hoort. Inclusief die lege afgrond in je binnenwereld. Het vraagt moed om daarmee de confrontatie aan te gaan. Om af te dalen naar de dieptes in jezelf en daar alles aan te kijken wat nog niet gezien, erkend of doorvoeld werd. Om bewust door te pijn heen te gaan in plaats van er op automatische piloot van weg te bewegen. Het loont echter de moeite, het is immers de weg terug naar je ware zelf!

Burn-on

Hoe kom je uit de burn-on en zorg je ervoor dat je weer écht van het leven kunt genieten? In 'Burn-on' geeft Mieke Lannoey tips om een functionerende burn-out te voorkomen, wanneer je niet meer uit de werkmodus kunt komen.

Bestel jouw exemplaar voor €21.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van Mieke Lannoey over burn-on:

• Draait je leven vooral om verplichtingen? Test of je een burn-on hebt
• Burn-on: waarom je doorgaat terwijl je uitgeput bent (5 verontrustende redenen)
• Burn-on: de weigering om je zielspad te volgen (negeer jij de fluisteringen van je ziel?)

Het bericht Waarom neurodivergente mensen gevoeliger zijn voor burn-on verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Erkend probleem

Toen ik – ondertussen meer dan 8 jaar geleden – een burn-out kreeg, werd ik daar compleet door verrast. Burn-out was toen nog helemaal niet zo bekend en ik kende eigenlijk niemand die er reeds mee te maken had gehad. Ik had dus totaal geen idee dat ik mij in de gevarenzone bevond tot ik crashte, waarop een lange herstelperiode volgde.

Intussen is burn-out een maatschappelijk erkend probleem en zijn mensen zich bewuster geworden van de risico’s. Bijna iedereen kent wel iemand die een burn-out heeft doorgemaakt, waardoor je zo van dichtbij hebt kunnen ervaren wat voor impact dit heeft op iemands leven. Hierdoor zijn we veel alerter geworden op de alarmsignalen.

Enerzijds is dit natuurlijk toe te juichen (hoewel er pas echt gejuicht mag worden als het aantal burn-outs ook daadwerkelijk daalt, wat nog steeds niet het geval is, integendeel), anderzijds brengt de neiging om koste wat het kost een burn-out te vermijden een nieuw gevaar met zich mee. Meer en meer mensen sturen zo onbewust in de richting van een burn-on.

Redenen om een burn-out te voorkomen

Uiteraard zijn er genoeg redenen om een burn-out te willen voorkomen. Het betekent een aanslag op je gezondheid en levenskracht en het heeft een serieuze financiële impact. Er ligt nog steeds een veel groter taboe op mentale en psychische problemen dan op lichamelijke klachten. Je relaties komen erdoor onder druk te staan. Het kan je je baan kosten, enzovoort.

Daarnaast dwingt een burn-out je ook om de confrontatie met jezelf aan te gaan en aan zelfreflectie te doen, wat voor velen buiten hun comfortzone ligt. Een burn-out vraagt vaak om verandering en het onbekende tegemoet treden, terwijl het veel gemakkelijker en veiliger is om alles bij het oude te laten. Kortom, het is logisch om geen (nieuwe) burn-out te willen.

Verschuiving van burn-out naar burn-on

Het kunnen blijven volhouden, ondanks alle vermoeidheid en stress, wordt in deze tijd echter bijna als een prestatie op zich gezien. En daar loopt het grondig fout. Want als het leven zelf als een baan op zich voelt, dan is je kwaliteit van leven erg ver te zoeken. Een aantal kenmerken van burn-on zijn:

• Als er evenveel to do’s in je loopbaan als in je privéleven zijn;
• Als je steeds meer vervreemd van jezelf raakt, terwijl je strak georganiseerd alle ballen in de lucht houdt;
• Als je op automatische piloot door het leven snelt om maar niet te hoeven voelen hoe leeg en onvervuld je je in werkelijkheid voelt.

Evolutionaire veranderingen

Dat we niet meer goed weten hoe we kwalitatief moeten leven is op zich niet zo vreemd. Op relatief korte tijd zijn er heel veel dingen veranderd. Denk maar aan de digitalisering, die niet alleen voor overstimulatie van ons brein zorgt maar ook dat we onszelf constant met anderen kunnen vergelijken dankzij social media. Aan de individualisatie die ervoor zorgt dat we niet meer ingebed zijn in een groter verband, wat ons alert maakt en kwetsbaar doet voelen omdat leven in stamverband onze veiligheid waarborgde. En aan de zelfhulpindustrie die ons het ultieme geluk doet najagen (dat zich telkens nét om de hoek bevindt), want het leven is immers maakbaar. Ons samen-leven is veranderd in apart-functioneren.

Weer leren leven

Conclusie: er is veel meer nodig dan enkel uit een burn-out blijven om een voldoeninggevend leven te leiden. We moeten onszelf weer leren hoe te leven, door de essentie te achterhalen en voorop te stellen! Zo worden burn-outs en burn-ons vanzelf overbodig! Het leven is immers niet bedoeld om constant moe en gestrest te zijn.

Burn-on

Herken jij je in de beschrijving van burn-on? Dan is het belangrijk om jezelf weer op één te zetten. In Burn-on geeft Mieke Lannoey je waardevolle tips om te voorkomen dat burn-on een burn-out wordt of in een chronische toestand verandert.

Bestel jouw exemplaar voor €21.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• Burn-out: waarom het de bondgenoot van je zielspad kan zijn

• Je burn-out aanvaarden, hoe doe je dat?

• Dit is waarom een burn-out niet altijd door werkstress ontstaat, maar door emotionele stress

Het bericht Geen burn-out maar wel chronisch uitgeput: dit zijn de 3 kenmerken van een burn-on verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Nadat we er eerst twintig jaar op worden voorbereid, werken we vervolgens meer dan veertig van onze beste levensjaren mee in (en aan) dit systeem.

De drempel tussen je crisis en verbetering ervan

Een drempelervaring vindt plaats in het gebied tussen de grenzen van twee werkelijkheden of bestaansrealiteiten, in het geval van een existentiële crisis, burn-out of andere crisis gaat het om de tussenruimte tussen de bekende wereld en de onbekende wereld. Een drempelervaring leidt je naar een punt waarop je een keuze dient te maken: waag ik de sprong in het diepe of blijf ik in mijn comfortzone? In wezen gaat het om de vraag: ga ik verder op mijn persoonlijke ontwikkelingsweg of niet? Volgens Carl Jung bestaat de ontwikkelingsweg van elke mens namelijk uit twee onderdelen of levensfasen:

Tijdens het eerste deel van onze zelfontdekkingsreis, voordat we de drempel overgaan, is onze ontwikkeling voornamelijk gericht op groei in de buitenwereld, op uiterlijke groei of hoe het er aan de buitenkant uitziet. Nadat we de drempel zijn overgegaan is onze ontwikkeling vooral gericht op groei in de binnenwereld, op innerlijke groei, op wat we vanbinnen ervaren. De meeste mensen in deze tijd vatten het tweede deel van hun zelfontdekkingsreis echter nooit aan. We worden daar in onze maatschappij ook niet toe gestimuleerd. Integendeel, onze aandacht wordt vastgehouden in het leven voor de drempel.

Het vaste stramien van de maatschappij

En dat ‘normale’ leven voor de drempel kennen we maar al te goed. Het verloopt min of meer via een vast stramien: we groeien op, we gaan naar school, we gaan het huis uit, we krijgen een baan, we krijgen een relatie, we vormen een eigen gezin en als daar kinderen bij horen bewandelen ook zij stap voor stap weer deze route langs duidelijk gebaande paden. Onze opvoeding en educatie zijn erop gericht om ons klaar te stomen om mee te kunnen draaien in de maatschappij die eigenlijk slechts gericht is op twee dingen: geld verdienen en geld spenderen. Op genereren en consumeren. Op meedraaien in ‘het systeem’.

Meewerken aan het systeem

Nadat we er eerst twintig jaar op worden voorbereid, werken we vervolgens meer dan veertig van onze beste levensjaren mee in (en aan) dit systeem. Met een beetje geluk door iets te doen wat we graag doen, wat in lijn ligt met onze interesses en talenten in plaats van iets wat we puur uit economische overwegingen doen. Variërend van een baan die we tolereren ‘omdat het er nu eenmaal bij hoort’ tot een baan die we ronduit (zijn gaan) haten.

Vrijwillig of toch niet?

We doen dit alles geheel vrijwillig, althans dat denken we. Want wanneer je al vanaf je geboorte geconditioneerd wordt om te geloven dat dit is hoe het leven werkt, komt er in werkelijkheid weinig vrijheid aan te pas. Externe autoriteiten spelen in het leven voor de drempel dan ook een essentiële rol. We verruilen opvoeders voor leerkrachten, leerkrachten voor werkgevers en verplichte studieboeken voor de ochtendkrant of het dagelijkse journaal. Zo worden de mening en visie van onze wereldleiders ook die van ons.

In het leven voor de drempel gaan we helemaal op in onze externe rollen, zodanig goed dat we niet eens meer weten dat het slechts rollen zijn en we deze zijn gaan verwarren met onze identiteit. We zijn de kinderen van onze ouders, de ouders van onze kinderen, wederhelft van die of die, we horen bij die beroepsgroep, zijn baas van dat bedrijf, behoren tot die sociale klasse, we zien er zo uit, beoefenen die hobby, supporten die sportclub enzovoort.

Is dit het?

Het komt eigenlijk niet in ons op om ons af te vragen of we misschien meer zijn dan onze rollen en of er misschien meer is dan dit. We doen niet de moeite om die vage onrust in onszelf te onderzoeken. Er is in de buitenwereld immers genoeg afleiding te vinden en er zijn genoeg aardse idealen om onze aandacht zoet mee te houden, zodat die zeker niet naar onze binnenwereld afdwaalt! Alles is gericht op groeien in wat we doen, groeien in wat we hebben en groeien in hoe we op anderen overkomen. Die dingen bepalen immers of we onszelf succesvol mogen noemen. En van succes kun je nooit genoeg hebben, je stilt er immers nooit je innerlijke honger mee, hoeveel je er ook van eet.

Geboren op de verkeerde planeet

Voor een enkeling is dit knagende gevoel toch genoeg om de externe realiteit in twijfel te trekken en om zich nieuwsgierig af te vragen of er echt geen andere manier van leven mogelijk is met meer vervulling, inhoud en diepgang. Vaak zijn dit mensen die zich van kleins af aan niet echt thuis voelen binnen het systeem en zich altijd al anders hebben gevoeld, alsof ze per ongeluk op een verkeerde planeet werden gedropt door een gedesoriënteerde ooievaar. Mensen die reeds van kinds af aan de norm – wat collectief als normaal wordt beschouwd – in twijfel trekken en zich met de zin en onzin van dingen bezighouden. Ook zijn ze vaak opstandig ten opzichte van autoriteit, vooral als wat deze autoriteiten uitdragen niet strookt met hoe ze zich gedragen. Waarom zou je dan immers iets van hen aannemen?

Oude zielen op zelfontdekkingsreis

Het systeem haalt vaak alles uit de kast om deze ‘verloren schapen’ toch met de kudde te laten meelopen. Tijdens de verplichte schoolloopbaan wordt zo menig kleurrijk kind omgevormd tot een aangepaste grijze muis, klaar voor de ratrace.

Deze maatschappelijke buitenbeentjes, die zich vaak oude zielen voelen, weten zich sneller aangespoord om aan een zelfontdekkingsreis te beginnen en hun innerlijke wereld te verkennen. Zij gaan vaker op zoek naar hun natuurlijke eigenheid, naar wat ze hebben moeten verlaten om bij de massa te kunnen horen.

Fragment uit:Crisis als drempelervaring

Crisis als drempelervaring

Herken jij je hierin? Dan zit je waarschijnlijk middenin een drempelervaring. Mieke Lannoey laat in 'Crisis als drempelervaring' zien dat elke persoonlijke crisis een drempelervaring kan betekenen op de moderne inwijdingsweg

Bestel jouw exemplaar voor €21.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van Mieke Lannoey:

• Waarom het soms niet erg is om jezelf te verliezen
• Burn-on: waarom je doorgaat terwijl je uitgeput bent (5 verontrustende redenen)
• Burn-on: de weigering om je zielspad te volgen (negeer jij de fluisteringen van je ziel?)

Het bericht Burn-out & oude zielen: ben jij klaargestoomd voor een leven dat niet bij je past? verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Je wilt herstellen, maar diep vanbinnen weet je: dit gaat niet over “even bijkomen”.

Zenuwstelsel in overlevingsmodus

Je verlangt naar rust, maar je systeem staat nog ‘aan’

Er zijn van die momenten waarop je voelt: het kan zo niet langer. Je lichaam zucht onder de druk van al het moeten. Je hoofd maakt overuren. Je emoties lijken ofwel ver weg, of overspoelen je. Je wilt herstellen, maar diep vanbinnen weet je: dit gaat niet over “even bijkomen”. Je verlangt naar een reset, een innerlijke verschuiving die verder gaat dan symptoombestrijding.

Toch begin je te lezen, zoeken, proberen. Misschien volg je een cursus of verander je je voeding. Je probeert te mediteren, je doet ademwerk, je past je dagindeling aan. En toch… blijf je moe. Gejaagd. Verdwaald. Waarom?

Omdat je herstel waarschijnlijk probeert te forceren vanuit een systeem dat nog steeds in de overlevingsmodus staat. En dat is waar het zenuwstelsel in beeld komt.

Het zenuwstelsel: poortwachter van je innerlijke wereld

Je autonome zenuwstelsel is als een stille dirigent die bepaalt hoe jij de wereld waarneemt en hoe je erop reageert. Als dit systeem langdurig overbelast is geweest (door stress, trauma, overprikkeling of voortdurende druk), raakt het ontregeld. Je lichaam kent dan nog maar twee standen: aan of uit. Vecht of vlucht. Bevries of verdoof.

Je kúnt dan niet diep ontspannen, hoeveel yoga je ook doet. Je kúnt niet open staan voor vreugde of inspiratie, als je systeem nog op alarm staat. Je kúnt geen grenzen voelen of stellen, als je lichaam nog in overleving zit.

Daarom begint echte heling niet met het veranderen van je gedrag. Het begint met het reguleren van je zenuwstelsel en met terugkeren naar een staat van innerlijke veiligheid.

Herstellen in lagen: van overleven naar leven

Herstellen gaat niet in een rechte lijn. Het is een cyclisch proces, dat zich laag voor laag ontvouwt. Vaak willen we meteen naar inzicht, verandering of transformatie maar vergeten we de fundamenten: veiligheid, rust, vertraging.

De eerste laag van herstel is weer te leren landen in jezelf. Vertrouwen opbouwen. Adem voor adem. Beweging voor beweging. Steeds weer thuiskomen in je lichaam, zonder oordeel.

Pas daarna ontstaat er ruimte voor verdieping: emoties doorvoelen, overtuigingen loslaten, oude pijn erkennen, keuzes maken die echt kloppen met wie je bent. Daaronder ligt nog een laag: een subtiel, stil bewustzijn. Een herinnering aan wie je in essentie bent. Niet gebroken maar heel. Niet verdwaald maar tijdelijk vergeten. Heling is in die zin geen bestemming, maar een herinneren. Een thuiskomen in je ware aard.

De 3 lagen van herstel

Herstellen in lagen betekent mildheid, tijd nemen en vertragen. Je zenuwstelsel leert door herhaling en veiligheid, niet via haast en discipline. Hieronder vind je een overzicht hoe je jezelf kunt begeleiden door iedere laag van herstel:

1. Eerste laag: veiligheid en regulatie

Je kunt pas herstellen als je lichaam zich veilig voelt. Begin met oefeningen die je systeem helpen kalmeren en reguleren:

• Ademwerk waarbij de uitademing langer is dan de inademing
• Grondingsoefeningen zoals met blote voeten buiten staan of jezelf vasthouden
• Zelfcompassie beoefenen — niet alleen in woorden maar in hoe je je lichaam benadert en hoe je tegen jezelf praat, blijf mild en liefdevol.

2. Tweede laag: spanning loslaten en verzachten

Als je systeem wat meer tot rust is gekomen, ontstaat er ruimte om spanningen los te laten:

• Yin yoga of restorative houdingen (maar alleen als het goed voelt — forceer niets)
• Yoga nidra om je systeem te resetten en rust te gunnen.

3. Derde laag: integratie en bewustzijn

Vanuit meer ontspanning en verbinding met jezelf kun je je openen voor innerlijk werk:

• Emoties doorvoelen en toelaten
• Oude overtuigingen loslaten
• Keuzes maken die echt bij je passen

Deze oefeningen zijn geen trucjes. Het zijn poorten. Manieren om jezelf te herinneren aan je eigen draagkracht, je zachtheid, je verbondenheid met iets groters dan jezelf.

Je bent geen project

Herstel is niet iets wat je ‘doet’. Het is iets wat je toelaat.

Misschien is dat wel de meest radicale verschuiving van allemaal. Je hoeft jezelf niet te fixen. Je bent geen project. Wat je nodig hebt is ruimte om te voelen, te zijn, te ademen. Om je niet langer klein te houden voor de wereld om je heen.

Als je langzaam leert thuiskomen in je lichaam, voel je het. Er is niets mis met jou. Je systeem probeert je al die tijd alleen maar veilig te houden. Juist daarin zit je kracht want als je je zenuwstelsel leert kalmeren, leer je het leven opnieuw te vertrouwen.

Echte heling

We leven in een wereld die snelheid, presteren en ‘doorgaan’ beloont. Maar echte heling vraagt iets anders. Het vraagt om vertraging, stilte, aanwezigheid en vooral: liefdevolle ruimte.

Ruimte voor alles wat gevoeld wil worden. Voor alles wat je zolang hebt vastgehouden. En voor de zachtheid die dan vanzelf ontstaat.

Je hoeft het niet allemaal vandaag te doen. Begin klein. Eén ademhaling. Eén moment. Eén zachte hand op je hart. En zie hoe het zich opent, laag voor laag. Precies op jouw tijd.

Hulp nodig bij jouw weg naar herstel? Een vraag of behoefte om even te praten: info@studiorenew.nl

De nervus vagus, onze innerlijke therapeut

Ga écht aan de slag met je herstel en duik in de wondere wereld van je Nervus vagus; één van de belangrijkste zenuwen in je zenuwstelsel. Ontdek in dit boek alles wat je moet weten over de zenuw die kalmeert en onze innerlijke therapeut is

Bestel jouw exemplaar voor €26.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• Leven of overleven: is jouw zenuwstelsel chronisch overprikkeld zonder dat je het door hebt?
• Emotionele allergieën bij ADD en gevoeligheid: het overgevoelige zenuwstelsel
• Is jouw zenuwstelsel zo vaak ontregeld dat het je leven beïnvloedt? Dit zijn de kenmerken

Het bericht De 3 lagen van herstel: zo belangrijk is je nervus vagus (en zenuwstelsel) tijdens heling verscheen eerst op Inspirerend Leven.

De herfst nodigt je uit om het streven en het ‘doen’ wat meer te ‘laten’.

Helen en de herfst

De herfst en winter roepen ons naar binnen. Na hard werken, groeien en bloeien is het tijd voor herstel. Herstellen betekent letterlijk her- (opnieuw) stellen (afstemmen/afstellen). Terug dus naar je wortels oftewel: je diepste wezen. Je diepste wezen is de essentie van wie je bent, voorbij tijd en ruimte, voorbij de dualiteit, voorbij ziek en gezond, goed en fout. Dat is altijd al heel en brengt als vanzelf heling tot stand via het ingeboren herstelvermogen van je systeem… als er tenminste niks meer in de weg staat.

Wat in de weg staat is soms juist dat deel van jou dat zo graag wil, dat zo hard werkt; het ik dat zo haar best doet en wat vergeet dat je het leven kan vertrouwen.

Een belangrijke factor in heling is dus eigenlijk minder hard werken? Hoezo dan, zal je misschien vragen. Er is toch niks mis met groeien, bewust worden en een beter mens willen worden? Klopt. Het hoeft niet altijd met veel pijn en moeite. Er is een ingeboren verlangen in ieders leven en wanneer je dat in vertrouwen en overgave volgt, dan bereik je op een moeiteloze manier meer dan je voor mogelijk hield. Het gaat om de balans tussen actie en overgave/vertrouwen.

Yin en Yang in relatie tot heling

Gezien vanuit de Tao en de Chinese Geneeskunde, is ‘bezig en doelgericht’ zijn Yang van karakter. Ook ‘hard werken aan jezelf’ – patronen willen loslaten, willen begrijpen en kennis vergaren om iets te kunnen oplossen – dat is allemaal Yang van karakter.

Vanuit de oosterse wijsheid gezien bestaat de essentie van heling hieruit dat Yin en Yang in een harmonische dynamische balans met elkaar samenwerken.

Als de Yang kwaliteit langere tijd – of zelfs chronisch – overheerst in je leven, dan kom je uiteindelijk niet uit bij werkelijk herstel, hoe zeer je ook je best doet en hoeveel hulp en kennis je ook hebt. Dat komt omdat er dan iets essentieels mist, namelijk de Yin. De Yin kwaliteit staat voor rust en verbinding. Een belangrijke term in de Chinese geneeskunde die daarbij hoort is: Wu Wei

Wu Wei

Wu Wei wordt wel vertaald als ‘doen zonder iets te doen’. Het enige wat je doet, is dat je er helemaal bent. Je bent met volle aandacht aanwezig bij wat er is, dus ook het pijnlijke of moeilijke, ook als iets nog niet af is of nog niet is zoals je het wilt.

Wu Wei is dus de ultieme kwaliteit van Yin. Het staat voor onvoorwaardelijke, niet oordelende aandacht. De Wu Wei zorgt voor verbinding en is daarmee een essentiële factor voor werkelijke healing. De boeddhisten onder ons zullen het herkennen als de kunst van ‘aanwezig zijn met wat er is’. Het is een kwaliteit die je kunt ontwikkelen in je hart. Die kwaliteit ligt dicht bij het woord mededogen. Mede betekent: er mee (in contact) zijn, en ‘dogen’ komt van gedogen dus toestaan dat er is wat er is, ook al doet het pijn, is het angstig, onaf of onaangenaam.

Liefdevolle aandacht en mededogen creëren als vanzelf een bedding van rust en veiligheid en dus ontspanning. De ontspanning geeft een betere doorstroming van de energie waardoor je systeem zich weer oplaadt. Wanneer je zou leven vanuit verbinding met je lichaam, je ware zelf en datgene wat er nu is (en je dus niet de strijd ermee aan zou gaan), dan zou er veel meer rust en vrede in je zijn waardoor het zelf herstellend vermogen optimaal haar werk zou kunnen doen.

Wu Wei & de herfst

Je herstel is dan een natuurlijk gevolg van Wu Wei, van naar binnen gaan en het knus en warm maken in je huis en je binnenwereld. In de Tao van gezondheid wordt de helende werking van de Yin nog veel uitgebreider beschreven, ook wat betreft de gezondheidszorg als geheel.

Voor nu wil ik eindigen met een advies, horend bij de herfst en de aankomende winter:

Doe het licht vanbinnen aan, maak het warm en knus in je binnenwereld.

Vind in jezelf jouw bronnen van warmte. Oftewel: bezin je op hoe ver je al gekomen bent in je leven, hoe veel je al geleerd, gedaan en bereikt hebt.

Visualiseer dan hoe je achter jezelf gaat staan, met alle liefde, alle kracht en wijsheid die er in je is. Voel hoe fijn dat is, even zo jezelf nabij.

Via deze link kom je bij de meditatie: ‘maak het warm en veilig in je binnenwereld’

De Tao van gezondheid

De Tao van Gezondheid, een holistisch en toegankelijk geschreven boek, biedt inzicht in de individuele, maatschappelijke en wereldwijde gezondheid.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

 Lees ook deze artikelen:

• Zo kom je in het ritme van de herfst volgens de Chinese Geneeskunde
• Burn-out: verstoorde energiebalans tussen yin en yang gezien vanuit de Chinese Geneeskunde
• Vastzittende energie en chronische ontstekingen gezien vanuit de Chinese geneeskunde

Het bericht November, Yin-energie & Wu Wei: waarom rust en stilte nu zo essentieel voor je zijn verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Angst

Burn-out is namelijk een gevolg van chronische stress, en chronische stress komt in de kern voort uit een angstreactie. En angst is nauw verweven met onmacht. Anders dan we geneigd zijn te denken, is overprikkeling niet de grootste boosdoener: angst is dat wel. Angst is een primair gevoel, dat evolutionair is ontwikkeld om ons buiten gevaar te houden: het prikkelt de orthoysympaticus om te reageren. Je hebt grofweg vier reactiemogelijkheden als je diepe angst voelt:

1. Je begint als een wildeman om je heen te slaan, je wordt boos, agressief en verdedigt jezelf zo goed je kunt. Dit is een vechtrespons.
2. Of je kruipt weg in een hoekje, maakt jezelf zo klein en onzichtbaar mogelijk. Dit is schrikken en verstarren.
3. Vervolgens is er de keuze om je te onderwerpen. Hiermee laat je met gedrag duidelijk zien dat de ander de baas is door jezelf klein en nederig te maken. Je voegt je, en vaak maak je jezelf wijs dan het beter is zo.
4. En tenslotte is er nog één vierde optie: je rent heel hard weg. Dit kan op alle mogelijke manieren gebeuren, waarvan jezelf ziek melden een tussenoplossing en je baan opzeggen de meest ultieme is. Dit is de vluchtrespons.

Hoogsensitieve personen vertonen vaker de reactiestijlen 2 tot en met 4. Ze zijn een ster in bevriezen, zich voegen of, en dat is meteen de meest verstandige van de drie: vluchten. Vechten zit doorgaans minder in het karakter van een bedachtzame, vredelievende, empathische hsp. Maar uitzonderingen zijn er natuurlijk altijd.

Onmacht, een maatschappelijk probleem

Burn-out is eigenlijk geen individueel probleem; het is in de eerste plaats een maatschappelijk probleem. Hoewel het individu er voor boet, ontstaat de moderne burn-out door verkeerde politieke en maatschappelijke besluit- en regelgeving. Burn-out ontstaat namelijk door onmacht. Burn-out vreet de mens van binnen op, het is een onzichtbaar verterend virus, dat op individueel niveau schade aanricht; die fybromyalgie, chronische vermoeidheid, ernstige verstoring van de hormoonhuishouding, bijnieruitputting en diabetes veroorzaakt.

Ook de lijst van psychische klachten is lang: van slapeloosheid tot depressies, van verslavingen tot eetstoornissen. Maar het virus ontstaat door een parasiet, het profiterende principe dat een maatschappelijke oorzaak heeft. Ik kan een hsp helpen met zijn klachten, maar de oorzaak niet wegnemen: die ligt namelijk in de maatschappij. Dat moeten we met elkaar doen.

De allerbelangrijkste oorzaak van stress is onmacht. Wie geen grip op zijn eigen situatie heeft, voelt een basale angst en ontwikkelt gevoelens van machteloosheid. Machteloosheid leidt regelrecht tot stress. Als we dus op persoonlijk en maatschappelijk niveau iets willen doen aan het toenemende probleem van burn-out dan zullen we de focus moeten verleggen naar de oorzaken van gevoelens van onmacht. En de uitweg er uit is toename van zelfbestemming, meer zeggenschap, meer vrijheid.

En zie nu: de zorg en het onderwijs – de twee sectoren waar stress en burn-out het meest voorkomen, hebben zich de afgelopen vijftien jaar precies in de andere richting ontwikkeld: leerkrachten en verpleging moeten zich meer en meer naar protocollen en managers voegen. Dus de oorzaak lijkt me gevonden.

Verandermanagers staan op

Hoogsensitieven betalen vaak de hoogste tol. Door hun persoonlijke ervaring lijden ze het meest, maar ze kunnen ook leiden: richtinggevers worden, lichtgevers worden. Zij kunnen vlagvoerders, koplopers, verandermanagers worden. En ik kom ze steeds meer in mijn praktijk tegen. Zoals Annelies, de wetenschapper die gaat onderzoeken welke omstandigheden op de werkvloer tot innerlijke rust en vrede leiden; of Barbara, de voorzitter van een raad van bestuur die een ziekenhuis gaat saneren op basis van haar eigen fysieke welbevinden; of Eline, die kinderen leert wat verbinden en concurrerende communicatie inhouden; om Sigrid die arts is en anders wil zorgen voor haar medemensen.

Ik ontmoet steeds meer hoopgevende, inspirerende mensen. Mensen met verbindende, inlevende kwaliteiten, die vrijmoedig en visionair zijn. Die zich niet meer laten leiden, maar zelf de leiding nemen. In de eerste plaats over hun eigen leven, en eigen omstandigheden.

Verlichting aan de andere kant van de tunnel

Zeggenschap en vrijheid zijn de uitweg uit de vicieuze cirkel die stress in wezen is. Want hoe meer stress, hoe minder we in staat zijn ons leven waarachtig te overzien. We ontwikkelen door stress een tunnelblik en focussen ons meer en meer op de problemen in plaats van de oplossingen. We moeten daarom focussen op precies de andere kant van de tunnel: op levensvreugde, op vrijheid, op lust en liefde! Dit betekent: de blik verruimen door ruimte en rust te creëren.

In mijn boek Hooggevoeligheid en Stress lees je welke processen, gedachten en omgangsvormen ons spanning, en welke ons ontspanning en plezier kunnen brengen. Daarbij geef ik je ook yoga-oefeningen en meditaties om direct verlichting te brengen. Zodat ook jij een lichtwerker wordt en de samenleving inspireert tot omdenken.

natuurlijkhsp.nl

Nooit meer de oude

Nooit meer de oude van Mieke Lannoey is een boek over het leven na een burn-out. Waar velen het herstel van een burn-out als het eindpunt beschouwen, is het in werkelijkheid slechts het begin. Het begin van een nieuwe manier van leven en werken, die begint met te aanvaarden dat je nooit meer de oude wordt. Ze neemt je mee op haar persoonlijke zoektocht om vanuit de kern te veranderen en inspireert je met haar visie op wat wil ontstaan: een nieuwe maatschappij!

Bestel jouw exemplaar voor €22.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van Mieke:

• Waarom een burn-out vaak samengaat met depressieve gevoelens

• 10 tekenen dat je vastloopt in je leven (die leiden tot een burn-out)

• Je burn-out aanvaarden, hoe doe je dat?

Het bericht Waarom je als hsp vatbaarder bent voor burn-out verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Je gaat doelloos door het leven, je mist een gevoel van richting. Of je gaat erg rigide om met je doelen, zelfs als ze niet meer kloppen met wie je bent.

Waarom het leven niet lijkt te stromen

1. Verwachtingen van anderen en de normen van de maatschappij bepalen hoe je je leven leidt.

Voor mijn burn-out voelde ik mij vastzitten in mijn eigen leven. Ik had mijn leven volledig ingericht volgens de waarden van de maatschappij en kwam tot de beangstigende conclusie dat het mij niet gelukkig maakte.

Mijn burn-out nodigde mij uit om op ontdekkingsreis te gaan in mezelf. Om mezelf oprecht de vraag te stellen ‘Wat wil ik eigenlijk?’ en vervolgens naar het antwoord te handelen. Door me vrij te voelen om mijn eigen keuzes te maken, ben ik een leven gaan leiden dat trouw is aan mezelf. Een leven dat mij elke dag opnieuw vervulling schenkt.

2. Je wordt in beslag genomen door zorgen over de toekomst of gebeurtenissen uit het verleden.

Het verleden is voorbij, toch blijven we onszelf pijnigen met zaken die in het verleden gebeurd of net niet gebeurd zijn. Zo blijven we niet alleen het verleden herhalen, maar creëren we ook meer van hetzelfde en komen we in een vicieuze cirkel terecht. ‘Je doet altijd wat je kunt met het bewustzijn dat je op dat moment hebt.’ Deze uitspraak heeft mij ontzettend geholpen om zowel mezelf als anderen te vergeven en het verleden los te laten.

Niet alleen het verleden neemt de vreugde van het moment weg, ook gepreoccupeerd zijn met de toekomst staat je huidig geluk in de weg. Zo maakte ik mij tijdens mijn eerste jaar als ondernemer vaak zorgen over inkomsten. Deze zorgen gingen echter altijd over de toekomst. De vraag ‘Ervaar ik nu, op dit huidig moment, een tekort?’ bracht me terug in het heden. Gezien het heden het enige moment van creatiekracht is, heb ik nooit een tekort aan inkomsten ervaren.

3. Een tekort aan geld, energie, tijd of liefde ervaren, wat je belemmert te doen wat je echt wilt.

Wanneer we aan overvloed denken, denken we vaak alleen aan geld. De energie van overvloed bestaat echter net zo goed uit (levens)energie, tijd en (zelf)liefde. Hoe je met het ene overvloeds-terrein omgaat heeft altijd effect op de andere terreinen. Niet toevallig was er net voor mijn burn-out een crash op al deze terreinen.

Financieel stond ik in de schuld bij mijn ouders, mijn lichamelijk energiepeil stond danig in het rood, op liefdesvlak kreeg ik de ene na de andere afwijzing te verwerken (aan de basis daarvan lag een gebrek aan zelfliefde) en tijd leek buiten mijn controle te vallen. Ik werd geleefd door de ratrace in plaats van aan het roer van mijn eigen leven te staan.

Het leven van mijn ware leven stelde ik uit tot wanneer ik meer geld, een partner, een extra diploma… zou hebben. Een uitgesteld leven leiden (lijden) is de ideale voedingsbodem voor ontevredenheid en frustratie. Emotionele stressoren die hun steentje bijdragen aan het ontstaan van een burn-out.

Juist die burn-out betekende het kantelpunt. Door te investeren in zelfliefde en zelfzorg, het nu op waarde te gaan schatten, te erkennen hoeveel er is om dankbaar voor te zijn en werk te maken van het verwezenlijken van mijn verlangens, leek er een magische kracht in mijn leven vrij te komen. Die kracht deed de overvloed weer stromen.

4. Je hebt het gevoel dat het leven meer op je pad brengt dan je aankunt, je voelt je lamgeslagen.

Hoewel ik positief op mijn burn-out terugkijk, tracht ik de mindere kanten ervan niet te verbloemen. Een burn-out hakt je leven in een voor en na. Een verhoogde kwetsbaarheid blijft achter en de kans op herval is reëel. Toch heb ik hier niet langer schrik voor. Ik weet dat, wat het leven ook op mijn pad brengt, ik het wel aan zal kunnen.

Ik vertrouw erop dat het leven het beste met mij voor heeft. Dat ook, en vooral, de moeilijkere momenten een hoger doel dienen. Al weet ik soms niet meteen wat dat hoger doel precies inhoudt.

Toen twee jaar geleden mijn relatie onverwacht op de klippen liep en ik achteraf te weten kwam dat deze man, die een verborgen narcist bleek te zijn, er een dubbel leven op nahield, was ik mijn vertrouwen in het leven en mezelf volledig kwijt. Ik was kwaad op het universum omdat het zo iemand op mijn pad had gebracht. Ik was kwaad op mezelf omdat ik zo’n iemand had aangetrokken.

Pas onlangs is de puzzel in elkaar gevallen en kan ik grote dankbaarheid voelen voor de levensles die deze man mij is komen brengen. Hoe pijnlijk en vernederend het ook was, het was nodig om een volgende laag in mijn eigen helingsproces te kunnen afpellen. Door die ruimte vrij te maken in mezelf, is mijn leven nog meer gaan stromen.

5. Wat je wilt en wat je doet zijn niet in harmonie, je mist daadkracht.

Voor mijn burn-out had ik 1001 plannen en ideeën, waar nooit iets van in huis kwam. Ik was totaal niet geaard en miste daardoor daadkracht. Door niet congruent te leven, nemen niet alleen anderen je niet serieus, je neemt op den duur ook jezelf niet langer serieus. Bijgevolg blijf je maar in cirkeltjes draaien. Je zou van minder uitgeblust geraken.

Door te werken aan de verbinding met mezelf leerde ik onderscheid te maken tussen welke ideeën geïnspireerd en levensvatbaar waren en welke niet. Met een energetisch therapeute ging ik aan de slag rond aarding. Zodat ideeën konden doorstromen en ook daadwerkelijk vorm krijgen in de realiteit.

6. Je gaat doelloos door het leven, je mist een gevoel van richting. Of je gaat erg rigide om met je doelen, zelfs als ze niet meer kloppen met wie je bent.

Doelloos door het leven gaan is zoals een boot zonder anker, je waait met alle winden mee. Niet kiezen is ook een keuze, echter wel eentje die jou al je energie doet verliezen en je nergens concreet brengt.

Heb je wel een doel voor ogen, dan is het zinvol om jezelf regelmatig af te vragen of het doel nog steeds past bij wie je intussen bent. Je eigen ontwikkelingsproces staat immers niet stil, je verandert onderweg. Zelf vul ik daarom elk jaar opnieuw mijn waardenplan in. Aan de hand daarvan stel ik mijn doelen flexibel bij.

Kenmerkend aan doelen die uitgelijnd zijn met wie je bent, is dat ze moeiteloos verwezenlijkt worden. Er is geen sprake van streven of struggle, het verwerkelijken gebeurt gewoon. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is.

7. Je leeft voornamelijk in je hoofd, er is weinig contact met je gevoel, intuïtie en lichaam.

Wanneer ons leven vastloopt, zijn we geneigd om in ons hoofd op zoek te gaan naar antwoorden. En laat dat nu net de plaats zijn waar ze niet te vinden zijn. Pas door te leren luisteren naar mijn gevoelens, mijn intuïtie en de signalen van mijn lichaam, alias naar de wijsheid in mezelf, durfde ik andere keuzes te gaan maken in mijn leven.

Dat waren niet altijd evidente keuzes. Mijn hoofd bracht dan ook tientallen argumenten in om het niet te doen, wat angst veroorzaakte. Maar mijn dieper weten zei iets anders, dat riep mij op om vertrouwen te (blijven) hebben.

Daarin ligt het verschil tussen intuïtie en angst, intuïtie spreekt tot jou vanuit een diepere laag, ze zal jou nooit angst inboezemen, al zal ze jou soms wel sterk tegenhouden om iets te doen. Je weet dan gewoon dat iets geen goed idee is, ook al zegt je hoofd er misschien iets anders over. De keuze is aan jou: luister je naar je hoofd of naar je intuïtie?

8. Je gaat gemakkelijk over je grenzen en erkent noch respecteert je eigen behoeften.

Toen ik nog last had van FOBO, alias the Fear Of Being Overlooked zei ik tegen iedereen “ja”, behalve tegen mezelf. Ik kende mijn eigen grenzen niet, dus ging ik er constant over. Of liet ik er over gaan.

Als een burn-out je één ding leert, dan is het wel waar je grenzen liggen. Telkens als je erover gaat, word je immers teruggefloten. Sommigen zien dat als een vloek, ik beschouw het als een zegen. Ik heb er bewust “nee” en in vrijheid “ja” door leren zeggen, waardoor de kwaliteit van mijn leven en mijn relaties enorm is gestegen.

Door het antwoord op de vraag ‘Wat verwacht ik van een ander dat ik niet aan mezelf geef?’ in mezelf te exploreren, is er veel meer vrijheid gekomen binnen mijn relaties. Ik verwacht immers niet meer van anderen dat ze in mijn behoeften (van waardering, erkenning…) moeten voorzien. Ik geef mezelf wat ik nodig heb door in mijn innerlijke bron te duiken.

9. De balans tussen actie en rust is verstoord, ontspannen is moeilijk voor je.

Alles in de natuur wordt gekenmerkt door een afwisseling van inwaartse en uitwaartse bewegingen, van eb en vloed. Ook wij mensen hebben afwisseling nodig tussen actie en rust, tussen doen en zijn. In onze maatschappij wordt ‘hard werken’ als de norm aanschouwd. Velen voelen zich daarom ook schuldig als ze niets lijken te doen. Maar rusten is met reden een werkwoord. Het is een belangrijke schakel in de cyclus van (het) leven.

‘Rest until you feel like playing, play until you feel like resting‘, deze quote van Martha Beck is mijn levensmotto geworden. Ik laat me meedeinen met mijn energetische eb en vloed, waardoor ik veel productiever ben geworden.

Hoe beter je jezelf kunt ontspannen, hoe meer expansie er is in jezelf en hoe gemakkelijker de inspiratie kan stromen. Op het juiste moment in actie treden, is vergelijkbaar met als surfer op het juiste moment recht springen op je board om een golf te nemen: je geniet maximaal van het opgebouwde momentum, waardoor je flow ervaart.

10. Je voelt je zelden geïnspireerd, creatieve uitingsvormen zijn je onbekend.

Inspiratie, creëren, aan zelfexpressie doen. Deze termen stonden niet in mijn woordenboek voor mijn burn-out. Nu vormen deze dingen de basis van mijn ondernemerschap.

Elk van ons heeft een unieke missie en een unieke manier om deze tot uiting te brengen. Je missie is datgene wat je niet niet kunt doen. Het is de reden waarvoor je ziel hier op aarde is.

Op een bepaald moment word je opgeroepen om hier uiting aan te geven, om het potentieel dat je in je draagt maximaal te gaan ontwikkelen. Een burn-out biedt zo’n uitnodiging. Door met nieuwsgierigheid op deze uitnodiging in te gaan, open je de deuren voor een stromend leven!

Nooit meer de oude

Nooit meer de oude van Mieke Lannoey is een boek over het leven na een burn-out. Waar velen het herstel van een burn-out als het eindpunt beschouwen, is het in werkelijkheid slechts het begin. Het begin van een nieuwe manier van leven en werken, die begint met te aanvaarden dat je nooit meer de oude wordt. Ze neemt je mee op haar persoonlijke zoektocht om vanuit de kern te veranderen en inspireert je met haar visie op wat wil ontstaan: een nieuwe maatschappij!

Bestel jouw exemplaar voor €22.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van Mieke Lannoey:

• Waarom een burn-out vaak samengaat met depressieve gevoelens
• 10 tekenen dat je vastloopt in je leven (die leiden tot een burn-out)
• Je burn-out aanvaarden, hoe doe je dat?
• Word je ooit weer de oude na een burn-out? (Zou je dat eigenlijk wel willen?)
• Een relationele burn-out: gelijkaardige patronen
• Groeiproces na burn-out: een eenzame reis
• Waar een burn-out in essentie over gaat

Het bericht 10 tekenen dat je vastloopt in je leven (die leiden tot een burn-out) verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Jij regelt de dingen graag; niet alleen voor jezelf maar zeker ook voor anderen. Jouw wilskracht maakt je succesvol.

Wilskracht en doorzettingsvermogen zijn mooie eigenschappen in een mens. Tegelijkertijd vormen ze ook een valkuil voor het ontwikkelen van een burn-out. Wilskracht komt voort uit yang-energie. Die energie heb je nodig om iets in de wereld te zetten, om te kunnen handelen. Als dit echter de energie is waar jij voornamelijk op vaart, kan er op den duur sprake zijn van ‘vals yang’. Je lijkt dan onvermoeibaar, maar de bodem waarop jouw daadkracht berust wordt steeds dunner. Totdat je er doorheen zakt en je energie is opgebrand. Dan ben je in de burn-outvalkuil gevallen.

De kracht van jouw wil

Voordat we verder inzoomen op de burn-outvalkuil, mag je eerst even stilstaan bij de bijzondere waarde van jouw wil. Wilskracht maakt dat je doelen kan stellen. En dat je ideeën om kan zetten in daden. Als het niet meteen gaat zoals je gehoopt had, zorgt je wilskracht ervoor dat je nieuwe wegen gaat bewandelen om toch je doel te bereiken. Je geeft niet op. Op jou kan je rekenen. Mensen in je omgeving waarderen jouw doorzettingsvermogen en daadkracht enorm. En jij regelt de dingen graag; niet alleen voor jezelf maar zeker ook voor anderen. Jouw wilskracht maakt je succesvol.

Zonnevlecht en Hout-energie

Volgens de chakra-leer huist de energie die de wilskracht bepaalt in het derde chakra. Dit chakra, zonnevlecht genoemd, ligt ter hoogte van je middenrif en in je bovenbuik. In dit gebied bevinden zich ook de lever en de galblaas, de organen die volgens de Chinese geneeskunde bij het element Hout horen.

Mentaal gezien gaat die Hout-energie over iets willen (besliskracht) en stappen ondernemen om die wil te manifesteren. Vanuit welke energetische leer je het ook bekijkt, wilskracht gaat gepaard met keuzes maken en in actie komen. En dat maakt wilskracht in essentie ‘yang’, naar buiten gerichte energie.

Bezig bijtje

Ieder gezond mens beschikt over een bepaalde wilskracht. Mensen met een sterk stromend derde chakra of met veel Hout-energie springen er echter uit. Het zijn bezige bijtjes die de hele dag – en vaak ook nog tot laat in de avond – van alles aan het doen zijn. Sporten, kinderen naar school brengen en weer ophalen, werken, actief zijn voor de vereniging of een goed doel, zorgen voor familie of buren, daarnaast nog een opleiding doen; het lijkt allemaal moeiteloos in hun dag te passen. Het geeft ze ook een soort kick om zo bezig te zijn, ze worden er blij van.

En dat is dan ook precies de burn-outvalkuil. Door het almaar doorgaan hebben deze mensen niet op tijd in de gaten dat ze roofbouw plegen op hun levensenergie. Sterker nog, van niets doen en uitrusten worden ze vaak helemaal niet meteen gelukkig. Verveling en innerlijke onrust slaan dan toe. En hoe lossen ze dat op? Door weer te gaan met die banaan…

Actieve en passieve energie

Onze levensenergie bestaat uit twee componenten: yang en yin. De energie die onze wil en daadkracht vormt, is typisch yang. Yang is naar buiten gerichte energie die ervoor zorgt dat ideeën niet alleen ideeën blijven, maar daadwerkelijk vorm krijgen. Actie ondernemen, stappen zetten, bouwen, creëren en oplossen zijn allemaal termen die bij yang passen. Onder de yang-energie ligt echter een veel minder zichtbare basis van yin-energie. Tenminste, als het goed is. Yin is de energie van de binnenwereld, van het pure zijn. Overgave, rusten, mijmeren en slapen zijn allemaal staten van zijn die kenmerkend yin zijn. Yang-energie is actief, yin-energie is passief.

Vals yang

Als iemand voor 80% op yang-energie vaart en te weinig tijd neemt om de yin-energie te voeden, brokkelt het fundament onder die actieve energie elke dag een beetje verder af. Zo op het oog lijkt dat heel lang goed te gaan. Zolang je maar bezig blijft en doorgaat, is er schijnbaar niets aan de hand. Blijkbaar heb je nog genoeg yang-energie over om verder te gaan en kan je eventuele kleine klachten zoals hoge bloeddruk of slecht slapen negeren.

In werkelijkheid is er sprake van ‘vals yang’: de actieve energie lijkt heel sterk te zijn, maar berust nauwelijks nog op enige bodem. De benodigde steun van yin-energie onder die yang is flinterdun, waardoor het een kwestie van tijd is voor je door de bodem zakt. En in de burn-outvalkuil terecht komt, waar je niet gemakkelijk uitkomt.

Lees ook: Slaapproblemen & je organen: oorzaken en oplossingen uit de Chinese geneeskunde

Als doen je eerste ingang is

Voor de duidelijkheid: in de burn-outvalkuil stappen is niet jouw schuld. Je bent wie je bent omdat je geboorte dat bepaald heeft. Je doet wat je doet omdat je het zo hebt aangeleerd. Sommige mensen hebben een eerste neiging tot yin en zijn vanuit zichzelf meer gericht op de binnenwereld dan op de buitenwereld. Zij kunnen bijvoorbeeld gemakkelijk in hun gevoel blijven hangen. Andere mensen hebben daarentegen yang als eerste ingang. Hun reactie op de wereld is er in eerste instantie een van DOEN. Bij zichzelf naar binnen voelen gaat niet vanzelf en gebeurt vaak pas wanneer er echt niets meer te ondernemen valt.

Ben jij iemand met in aanleg meer yang dan yin? Of heb je misschien van huis uit helemaal niet geleerd om toe te geven aan je gevoel en werd je opgevoed vanuit het credo ‘schouders eronder’? Je daar bewust van worden is het eerste stapje om de burn-outvalkuil te leren ontwijken.

Zo ontwijk je de burn-outvalkuil

Wat je aandacht geeft, groeit. Als jij in een burn-out zit of vroeger een burn-out hebt gehad, heb jij van oorsprong waarschijnlijk de neiging om vooral aandacht te geven aan dingen die met yang-energie te maken hebben. Dat kunnen activiteiten zijn, maar ook op de omgeving gerichte emoties zoals woede en verliefdheid.

Emoties die zich naar buiten richten, zijn yang-emoties. Angst en verdriet zijn bijvoorbeeld meer yin-emoties. Die gevoelens slaan altijd naar binnen toe. Wanneer de burn-outvalkuil voor jou op de loer ligt, doe je er goed aan om heel bewust meer aandacht te schenken aan jouw yin-emoties. En dat kan alleen door tijd te nemen voor rust. Rust is yin-energie en brengt je diep naar binnen bij je gevoel.

Tijd voor yin

Wat nou zo mooi is aan jouw wilskracht en actiebereidheid is dat je dit ook in kan zetten om bewust tijd te nemen voor yin. Misschien voelt dat in het begin ongemakkelijk en zelfs verontrustend aan, maar omdat jij een bewuste keuze hebt gemaakt om tijd voor je gevoel te maken, ga je het volhouden. Want dat is tenslotte je kracht!

Hoe stelselmatiger jij tijd voor yin maakt, hoe vanzelfsprekender en makkelijker het voor je gaat zijn. Tijd voor yin maak je door iedere dag minstens een half uurtje alleen met jezelf te zijn, zonder dat jij jezelf ergens mee gaat afleiden of vermaken.

Gewoon even zijn

Dus geen boek lezen, muziek luisteren, wandelen, scrollen of Netflix kijken, maar een half uur lang alleen maar in stilte zitten of liggen en jezelf ervaren. Voelen hoe het met jou is, wat je geraakt heeft, of juist niet. Laat al je gevoelens er gewoon maar even zijn, zonder ze weg te drukken of te relativeren.

Voel je tranen? Laat ze stromen. Ben je bang? Geef je angst erkenning en adem er doorheen. Gebeurt er in dat half uurtje met jezelf zijn helemaal niets? Ook goed. Je lichaam en geest zijn in ieder geval even in yin-stand geweest. Viel je in slaap? Dan was je blijkbaar moe. Echter, wanneer je echt elke keer in slaap valt, zou de slaap wel eens een vlucht kunnen zijn voor je emoties. Houd jezelf erbij!

Grenzen voelen

Door zo stelselmatig naar yin te gaan en aandacht te besteden aan je binnenwereld leer je beter voelen wanneer je in balans bent. Of, anders gezegd, wanneer je over je grens gaat. Als je het fundament onder jouw yang-energie dagelijks aanvult met yin zal je eerder merken wanneer er aan dat fundament wordt geknaagd. Ook als je jouw grenzen eerder voelt, blijf je waarschijnlijk nog steeds een bezig bijtje. Maar in de burn-outvalkuil trap je niet meer. Je staat namelijk in contact met alle aspecten van jezelf, ook met de gevoelens die niet direct zichtbaar zijn. Daardoor weet je beter dan voorheen wanneer het tijd is om jouw yin-energie aandacht te schenken.

In plaats van door te gaan tot je erbij neervalt, weet je nu eerder wanneer het tijd is om op de rem te trappen. En doe je dat ook. Want de buitenwereld is niet langer belangrijker dan je binnenwereld.

Zo vind je de weg naar binnen

Als je al levenslang dingen op een bepaalde manier doet, kan het moeilijk zijn om het ineens anders te gaan doen en met een grote boog om de burn-outvalkuil heen te lopen. Misschien wil je wel heel graag maar lukt het je nog niet om de weg naar jouw binnenwereld te vinden. Je wil wel voelen, maar het lukt simpelweg niet. Soms moet je iets eerst een paar keer ervaren hebben met hulp van iemand anders, voordat je zelfstandig die ervaring kan opzoeken. Het lichaam is doorgaans de meest effectieve ingang om je yin-energie te ervaren en te voeden. Aanraking met Reiki en ander energetisch lichaamswerk brengen je sowieso diep bij jezelf naar binnen. Een traject met lichaamsgerichte coaching of een Reiki cursus kunnen je helpen om de burn-outvalkuil voortaan te blijven vermijden. Neem contact met me op als je wil dat ik je daar meer over vertel.

Jacqueline Rietveld is lichaamsgericht coach en Reiki leraar. Meer informatie over haar werk vind je op www.avaloncoaching.nl 

De Tao van gezondheid

De Tao van Gezondheid, een holistisch en toegankelijk geschreven boek, biedt inzicht in de individuele, maatschappelijke en wereldwijde gezondheid.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van Jacqueline Rietveld:

• Knuffelen als energiegever: zo geef jij iemand energie met je omhelzing
• Menstruatieklachten verminderen met voeding en energetisch lichaamswerk (6 holistische tips)
• Chinese geneeskunde & depressie: welk element is bij jou uit balans?

Het bericht Burn-out gezien vanuit de Chinese geneeskunde: hoe te veel wilskracht je vatbaar maakt verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Hoewel we liminaliteit vaak koppelen aan herfst of winter – momenten van afsluiting – is de zomer een krachtige liminale periode.

Liminaal leven klinkt misschien als een abstract begrip, maar in werkelijkheid is het verrassend herkenbaar. Het is dat gevoel van tussenin: niet meer helemaal zijn wie je was, maar ook nog niet weten wie je aan het worden bent. Juist in de zomer, wanneer het leven lijkt te vertragen en er meer ruimte ontstaat in je dagen én in jezelf, kan dat gevoel ineens naar de oppervlakte komen.

Wat is liminaal leven?

‘Liminaal’ komt van het Latijnse limen — drempel. Het verwijst naar die overgangsgebieden in het leven waarin je niet meer bent wie je was, maar ook nog niet bent wie je aan het worden bent. Het oude biedt geen houvast meer, het nieuwe is er nog niet. En jij? Jij staat ertussenin. In een soort innerlijke wachtkamer zonder routekaart.

Liminale ruimte is niet bedoeld om te overleven, maar om te bewonen. 

Liminaliteit kent veel vormen. Soms is ze klein en alledaags: een stil moment op een trap, het wachten op een uitslag, het gevoel in de auto onderweg naar iets nieuws. Maar vaak ook is ze diepgaand en levensveranderend: een verlies, een scheiding, een verhuizing, een diagnose, het begin van een ander levenshoofdstuk.

Lees meer over liminaal leven in dit artikel. 

Drempelmomenten

Deze drempelmomenten komen zelden alleen. Vaak stapelen ze zich op en dat kan een diepe uitwerking hebben: mentaal, fysiek, emotioneel en spiritueel. Het is dan ook niet vreemd dat liminale periodes aanvoelen als ongrijpbaar of zelfs chaotisch.

Zoals Carrie Jalonen het treffend verwoordt in haar boek Liminaal Leven: “Liminaliteit is als op een drempel staan zonder te weten wat je achterlaat en zonder zicht op wat komen gaat.”

Toch zijn dit geen tijden om te ontwijken, maar om bewust te betreden. Jalonen moedigt je in haar boek aan om liminale ruimtes niet te overslaan, maar juist te zien als poorten van bewustzijn. Overgangen die, als je ze toelaat, je dichter bij je essentie brengen.

Waarom juist in de zomer?

Hoewel we liminaliteit vaak koppelen aan herfst of winter – momenten van afsluiting – is de zomer een krachtige liminale periode. Het ritme vertraagt, agenda’s worden leeg, je bent even ‘uit’ het gewone leven. In die stilstand kan innerlijke onrust opkomen.

De zon vergroot alles uit, dus ook je twijfels, verlangen en vermoeidheid. Wat je eerder nog kon negeren in de drukte, komt nu naar boven in de luwte.

Je herkent dit misschien:

• Je voelt je onthecht van oude structuren, maar hebt nog geen nieuwe vorm gevonden
• Je ervaart een zekere loomheid, waarin ruimte is voor oude vragen
• Je wil rusten én veranderen, maar weet niet goed hoe

Het is goed om dat gevoel van onbestemdheid toe te laten. Pas dan kan de overgang zich echt voltrekken. Niet als iets wat je moet ‘oplossen’, maar als iets wat zich langzaam ontvouwt..

Herkenbare liminale zomermomenten

Zomerse liminaliteit herken je vaak in subtiele momenten: kleine scheurtjes in de vanzelfsprekendheid van je dagen, waarin je ineens stilstaat en je afvraagt: waar ben ik nu eigenlijk? Bijvoorbeeld:

• De overgang tussen vakantie en werk: wie ben je zonder die rollen?
• Een zomerdag vol tijd, maar zonder richting: wat wil je écht?
• Emoties die sterker binnenkomen in de hitte: wat wil gevoeld worden?

Zomer is niet alleen een seizoen van ontspanning, maar ook van innerlijke rijping. Wat in de lente begon, krijgt nu de tijd om tot bloei te komen of om te sterven, zodat iets nieuws geboren kan worden.

Kleine rituelen voor een liminale zomer

Dagelijkse drempelreflectie
Begin je dag met een moment van bewuste stilte. Sluit je ogen en adem een paar keer diep in en uit. Stel jezelf vervolgens de vraag: Waar bevind ik me vandaag tussenin?

Misschien voel je je tussen actie en rust, tussen afscheid en verlangen, tussen weten en niet-weten. Laat het antwoord zich aandienen zonder te forceren. Het benoemen van je plek op de drempel helpt je om met zachtheid aanwezig te blijven in de overgang waarin je je bevindt.

Zomer-symbool kiezen
Neem de tijd om tijdens een wandeling, in je tuin of zelfs op het balkon iets natuurlijks te zoeken dat jouw innerlijke overgang weerspiegelt. Een half verwelkte bloem die haar geur nog draagt. Een leeg slakkenhuis als teken van verstilling. Een gladde steen, gevormd door tijd en beweging.

Leg het symbool ergens zichtbaar neer, als een herinnering dat je in een tussenfase mag zijn. Laat het een stille metgezel zijn in je proces.

Zintuiglijke stilte
Ga vijf minuten buiten zitten, zonder doel of afleiding. Laat je lichaam tot rust komen en open langzaam je zintuigen.
Welke herinnering of emotie roept de geur van warme aarde in je op? Welke boodschap schuilt in het ritme van de vogels die zingen alsof de wereld nog steeds in balans is?

Laat de natuur spreken zonder dat je haar hoeft te begrijpen. Vertrouw erop dat jouw innerlijke stilte net zo waardevol is als elk antwoord.

Vertragen met intentie
In een wereld die altijd vooruit wil, is vertragen een daad van kracht. Kies ervoor om je dag bewust te onthaasten. Eet met aandacht, alsof elk hapje je iets leert over het hier en nu. Loop alsof de grond je iets te vertellen heeft. Laat beslissingen rijpen in plaats van ze te forceren. De levensenergie die door je stroomt, vraagt niet om oplossingen, maar om ritme.

Maak van deze zomer een overgang

De zomer is geen pauze van het ‘echte leven’, het ís je leven.

Durf stil te staan waar je anders zou doorgaan.
Durf te voelen waar je normaal overheen stapt.
Durf te luisteren naar wat zich stilletjes aandient.

Het zonlicht legt alles bloot, dat gezien mag worden, zodat jij gemakkelijker keuzes kunt maken.
Hoe wil jij deze overgang invullen?
Wat wil je achterlaten?
Wat verdient eindelijk ruimte om te groeien?

Wie durft aanwezig te zijn in het tussenin, zet de kracht van transformatie in gang.

Liminaal leven

'Liminaal leven' van Carrie Jalonen gaat over de, soms onbehaaglijke en ongemakkelijke, tussentijd waarin je je bevindt als je op de drempel staat van het oude naar het nieuwe.

Bestel jouw exemplaar voor €20.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder over de zomer:

• Zo kun jij spiritueel groeien: 20 verrassende tips voor een magische zomer
• Wat betekent de zomer fysiek, geestelijk en spiritueel voor ons?
• Wil jij spiritueel groeien deze zomer? Deze 10 boeken helpen je hierbij

Het bericht De kunst van liminaal leven in de zomer: vertragen, voelen en loslaten verscheen eerst op Inspirerend Leven.