We worden geboren in verbinding en we overleven alleen dankzij elkaar. Toch leven veel mensen met het gevoel dat ze er alleen voor staan, terwijl er in werkelijkheid een netwerk van zichtbare en onzichtbare bondgenoten om hen heen aanwezig is dat wacht om geactiveerd te worden. In dit artikel vertelt David Richo, auteur van Nooit alleen hierover.
We vergeten – of zien we niet – dat een groot aantal bondgenoten, die veel voor ons kunnen betekenen, achter ons staan en wachten op hun kans om er voor ons te kunnen zijn.
Het belang van andere mensen
We hebben allemaal weleens uitspraken gehoord in de trant van:
Zij is er voor mij.
Hij helpt me uit de brand.
Zij staan aan mijn kant.
Hij zit in mijn team.
Zij steunt me.
Hij staat achter me.
Dit zijn verwijzingen naar een essentieel en onmisbaar personage op de reis die we als mens maken: de bondgenoot, de betrouwbare metgezel, de helpende hand. En natuurlijk zijn het ook allemaal aanduidingen voor liefde, voor wat we zo hard nodig hebben.
Leven is een groepsproject
De uitdaging waar we als mens mee worden geconfronteerd is dan ook een groepsproject. We zijn geboren met het volledige spectrum van menselijke capaciteiten, maar we kunnen ze alleen maar met behulp van anderen in praktijk brengen. We hebben een lichaam dat kan lopen, maar iemand moet ons laten zien hoe dat moet. We hebben een aangeboren taalvermogen, maar we kunnen dit alleen maar gebruiken door anderen te horen spreken.
We zijn geboren met unieke talenten, die allemaal nog tot bloei moeten komen. Dat kan alleen maar met behulp van de geduldige en bemoedigende hulp van anderen. Met andere woorden, we kunnen geen mens zijn als anderen ons niet op weg helpen. Anderen helpen ons en wij helpen hen. We hebben elkaar nodig om volledig mens te kunnen worden.
Een saamhorigheidsgevoel is een primair aspect van ons bewustzijn en noodzakelijk om te overleven. We voelen ons welkom als we geboren worden in een gezin, op school, als we onder leeftijdsgenoten zijn, in een religieuze gemeenschap, op het werk of in onze loyaliteit aan een club. We kunnen dit ook op een prachtige manier voelen in de natuur als we een plekje onder een boom vinden. Omdat in de natuur alles met alles verbonden is, is alles daar een helpende kracht. Hulp vloeit voort uit verbinding.
Als je je eenzaam voelt
Het woord ‘helper’ kan de indruk wekken dat een ander iets heeft wat wij niet hebben. Dat kan inderdaad zo zijn, maar het is niet van toepassing op het archetype van de helpende kracht. Omdat de belangrijkste helpende kracht in onszelf zit, activeren anderen wat we zelf al hebben. Helpende krachten weerspiegelen innerlijke hulpbronnen.
Het noodzakelijke ingrediënt van begeleiding laat ons zien waarom verlaten worden onze grootste angst is. Verlaten worden door iedereen die er voorheen voor ons was – alleen, zonder iemand bij wie we kunnen aankloppen, buitengesloten – beangstigt ons en we zien het als een lot dat erger is dan de dood. Eigenlijk is het de dood, omdat het leven voor mensen alleen maar succesvol kan verlopen als we samen leven.
Sommige mensen werden als kind in de steek gelaten, andere mensen als volwassene, sommige als kind en als volwassene. Daarbij ging het niet alleen om het verlies van iemands aanwezigheid. Het was een angstaanjagend trauma dat een verwonding toebracht waarvan de heling je hele leven duurt.
In dit boek kijken we naar het concept van helpende krachten, niet als toevoegingen maar als essentiële aspecten van ons leven die ervoor zorgen dat we ons veilig en geborgen voelen. Dat hebben we nu nodig, en we hebben het altijd nodig gehad om te overleven. Nu begrijpen we waarom het zo beangstigend is om door anderen in de steek gelaten te worden of buitengesloten te worden. We moeten ergens bij horen, we moeten worden geaccepteerd en als volwaardig worden beschouwd, en we hebben de eigenwaarde nodig die daaruit voortvloeit.
Eenzaamheid overleven
De wanhoop en eenzaamheid die zoveel mensen tegenwoordig ervaren kan worden geheeld als we ons openstellen voor de zichtbare en onzichtbare helpende krachten die een einde maken aan het sociale isolement van de mens. In onze huidige wereld vallen gemeenschappen steeds vaker uit elkaar. Alleen solidariteit en saamhorigheid kunnen een verschil maken als we willen overleven.
Tijdens ons hele leven hebben we allemaal steun van anderen nodig, hoe krachtig, zelfvoorzienend of wijs we ook zijn. Maar al te vaak ploeteren we maar door in de veronderstelling dat we het wel alleen afkunnen. Daarbij vergeten we – of zien we niet – dat een groot aantal bondgenoten, die veel voor ons kunnen betekenen, achter ons staan en wachten op hun kans om er voor ons te kunnen zijn. Dit gebrek aan opmerkzaamheid zorgt ervoor dat iemand met een opgeblazen ego – die denkt dat hij niemand nodig heeft – veel mist en uiteindelijk geestelijk verarmd raakt.
Zelfredzaamheid als zelfbeperking
Ironisch genoeg is alles zelf willen doen een vorm van zelfbeperking. Keer op keer komen we tot de ontdekking hoe broos en zwak de krachten van zo’n hoogdravend maar wankel ego zijn. Sterker nog, een van de meest trieste beproevingen die de mens zichzelf kan aandoen, is dat we doen alsof veiligheid en zekerheid alleen mogelijk zijn als we vasthouden aan individualisme. We vertrouwen dan eerder op verdeeldheid dan op saamhorigheid, eerder op illusie dan op de realiteit. Zoals we in dit boek zullen zien, is het een handicap als we ons hele leven lang geen hulp kunnen of willen vragen, vooral op latere leeftijd.
Het leven zit vol met obstakels, en daarom werkt synergie het beste, oftewel bij elke stap die we zetten onze krachten bundelen met die van onze bondgenoten. Daarom begrijp je waarom het zo’n pijn doet om afgewezen te worden door anderen, vooral door familieleden, om je een buitenstaander te voelen, om gemeden te worden. Als je niet bij de juiste kliek op de middelbare school hoort of bij de groep op je werk die samen een biertje gaat drinken, kan dat je eigenwaarde aantasten. Sterker nog, omdat we als zoogdieren alleen maar goed kunnen gedijen in een groep of familie, staat verbanning in wezen gelijk aan de dood. Een einzelgänger kan alleen maar overleven in een groep waarvan hij deel uitmaakt. Verlatingsangst is de grootste angst van alle zoogdieren, en gezelschap biedt de grootste troost.
Wat is een bondgenoot?
Tegenwoordig verwijst het woord ‘bondgenoot’ naar een persoon die geen lid is van een gemarginaliseerde of achtergestelde groep, maar die die groep wel steunt. In dit boek gebruiken we echter de oorspronkelijke definitie van dit woord: een betrouwbare helper – een metgezel die ons steunt, sterkt en bijstaat.
Hieronder staan enkele voorbeelden van hoe een helpende kracht eruit zou kunnen zien:
• Iemand die om ons geeft en bij wie we altijd terechtkunnen.
• Een wijze gids.
• Iemand die onze groei en evolutie ondersteunt.
• Een metgezel die ons nooit in de steek laat.
• Een beschermer of ondersteuner.
• Een aanmoediger die ons wijst op onze innerlijke krachten en talenten en deze stimuleert.
• Iemand die ons het gevoel geeft dat we erbij horen, ongeacht wat er gebeurt.
• Iemand die ons echt begrijpt, dat wil zeggen, die is afgestemd op onze gevoelens, behoeften en verlangens.
• Iemand die op het juiste moment precies het juiste zegt, wat een positief effect op ons heeft.
• Iemand die ons durft te confronteren met onze fouten, tekortkomingen en verslavingen, maar altijd met het oog op wat het beste voor ons is.
• Iemand die ons helpt weer tot onszelf te komen als we instorten of diep in de put zitten.
• Iemand die bijspringt tot we het weer zelf kunnen.
• Iemand met wie we een band hebben die tijd en afstand overstijgt en die niet verbroken kan worden door veranderingen in omstandigheden, afstand of zelfs de dood.
Elke persoon, elke ervaring of elk ding dat een of meer van deze positieve dingen kan bieden, is een persoonlijke helpende kracht, een bondgenoot. Al onze bondgenoten samen vormen wat we een ondersteunend systeem noemen. Omdat helpende krachten nodig zijn om een rijk en vervuld leven te kunnen leiden, is het ook nodig dat we onze vrienden en medestanders koesteren en uitbreiden. We overleven en gedijen alleen in gezelschap van anderen.
We zijn zelf ook heel belangrijk voor de groep van ondersteunende krachten die onze vrienden omringen. Als wij er voor anderen zijn, dragen we bij aan hun geluk en laten we zien dat we van ze houden. Een andere manier waarop je dit kunt zeggen is: helpende krachten zijn liefdesverbindingen van anderen naar ons en van ons naar anderen.
We redden het niet in ons eentje
Fragment uit: Nooit alleen
Nooit alleen
In 'Nooit alleen' laat David Richo zien wie de helpers op jouw pad zijn en hoe jij een helper kan zijn voor anderen.
Lees ook deze artikelen van David Richo:
- De 3 fasen van romantische relaties: in welke fase zit jij?
- Hoe de natuur je troost biedt als niemand anders dat kan
