Dopamine & intimiteit: waarom je kwetsbaar opstellen je beloningssysteem activeert
Door Anna Lembke
Vaak proberen we onze minpunten te verbergen uit angst dat ze mensen zullen afstoten. Toch blijkt uit onderzoek dat juist het tegenovergestelde gebeurt, vertelt psychiater Anna Lembke, auteur van De dopamine factor. In dit artikel legt ze uit hoe kwetsbaarheid, eerlijkheid en imperfectie ons beloningssysteem (hallo dopamine!) activeren en waarom dat ons juist sterker met anderen verbindt.
Eerlijkheid bevordert een hechte band met andere mensen
Het geheim van kwetsbaarheid
De waarheid vertellen trekt mensen aan, vooral als we bereid zijn om ons kwetsbaar op te stellen. Dit gaat tegen ons gevoel in, omdat we denken dat het onthullen van de minder gewenste aspecten van onszelf mensen zal wegjagen. Het is toch logisch dat mensen afstand van ons nemen als ze onze minder fraaie karaktertrekken zien en te weten komen welke misstappen we hebben begaan?
In werkelijkheid gebeurt precies het tegenovergestelde. Mensen komen juist dichterbij. Ze herkennen hun eigen kwetsbaarheid en menselijkheid in onze gebrokenheid. Ze zijn gerustgesteld dat ze niet de enigen zijn met twijfels, angsten en zwakheden.
Als we de waarheid over onszelf onder ogen zien, kunnen we authentieker, spontaner en vrijer in het hier en nu aanwezig zijn.
Intimiteit en dopamine
Je kwetsbaar opstellen is een vorm van intimiteit. Intimiteit is een bron van dopamine. Oxytocine, een hormoon dat betrokken is bij verliefdheid, de hechtingsrelatie tussen moeder en kind en de levenslange band tussen seksuele partners, bindt zich aan de receptoren van neuronen in het beloningscircuit van de hersenen die dopamine afgeven en versterkt de activiteit van het beloningscircuit. Met andere woorden, oxytocine leidt tot een toename van het dopamineniveau in de hersenen. Dit werd nog niet zo lang geleden ontdekt door neurowetenschappers Lin Hung, Rob Malenka en hun collega’s van Stanford University.
Terwijl het vertellen van de waarheid de band tussen mensen hechter maakt, leidt dwangmatige overconsumptie van dopamine-stimulerende middelen en producten tot het tegenovergestelde van een hechte band tussen mensen. Het leidt tot een sociaal isolement en onverschilligheid, omdat de drug de beloning vervangt die we krijgen als we een relatie hebben met andere mensen.
Uit experimenten blijkt dat een rat die niet opgesloten zit instinctief zijn best zal doen om een andere rat te bevrijden die gevangen zit in een plastic fles. Maar als de vrije rat heroïne aan zichzelf kan toedienen, is hij niet meer geïnteresseerd in het helpen van de rat die gevangen zit, vermoedelijk omdat zijn opioïderoes te groot is om zich te bekommeren om een soortgenoot.
Te veel kwetsbaarheid?
Alle gedrag dat leidt tot een toename van het dopamineniveau kan worden uitgebuit. Ik doel hiermee op een soort ‘onthullingsporno’ die in de moderne cultuur vaak voorkomt. Daarbij wordt het vertellen van intieme aspecten van ons leven een manier om anderen te manipuleren voor een bepaald soort zelfzuchtige bevrediging, in plaats van dat we intimiteit bevorderen door onze menselijkheid aan elkaar te laten zien.
Binnen de AA-groepen bestaat een bekend verschijnsel dat ‘dronkologen’ wordt genoemd. Dat zijn verhalen over dronkenschap die worden gedeeld om het publiek te entertainen en op te scheppen in plaats van anderen een stukje wijsheid mee te geven en iets te leren. Dronkemansverhalen triggeren eerder een verlangen naar alcohol dan dat ze het herstel van alcoholisten bevorderen. De scheidslijn tussen eerlijkheid en openheid over jezelf en manipulatieve dronkemanspraat is dun. Er zijn subtiele verschillen qua inhoud, toon, cadans en affect, maar die hoor je meteen als je weet waarop je moet letten.
Fragment uit: De dopamine factor
De dopamine factor
Dopamine laat ons goed voelen, maar veroorzaakt ook pijn en angst. Deze bestseller 'De dopamine factor' van Anna Lembke laat zien hoe je tevredenheid vindt door dopamine onder controle te houden.
Lees verder over dopamine:
- Dopamine & eetbuien: 10 natuurlijke manieren om je energiehormoon aan te wakkeren
- Dopaminedetox: waarom jij en je brein er beter van worden (+ zo pak je het aan)
- Gabor Maté over verslaving: waarom we allemaal hongerige geesten zijn
- Zit je in een dipje? 15 natuurlijke manieren om je gelukshormonen weer op peil te brengen
- De dopamine factor: wat is dopamine en hoe werkt het?
Anna Lembke is een toonaangevende psychiater en leidt een programma aan Stanford over de neurowetenschap van verslaving. Ze ontving vele onderscheidingen voor haar onderzoek naar het effect van dopamine op onze mentale gezondheid en de innovatieve behandelingen die ze daarvoor ontwikkelt.
