Waar je hoofd gemakkelijk kan rationaliseren en relativeren, is je lijf altijd eerlijk.

Je lichaam communiceert. Niet met woorden, maar met signalen zoals pijn, tintelingen, verkramping of spanning. Dit zijn niet zomaar ongemakken, dit zijn boodschappers. Signalen die iets willen zeggen over hoe het écht met je gaat. Omdat we het vaak zo druk hebben, of we het niet geleerd hebben, negeren we deze signalen totdat ze niet meer te negeren zijn.

Lichaamssignalen: een vergeten taal

Al van jongs af aan worden we vooral aangemoedigd om te denken, te analyseren, te presteren. Maar je lichaam is minstens zo intelligent als je hoofd: het zendt de hele dag door signalen uit over jouw fysieke én emotionele toestand. Alleen zijn we die taal een beetje verleerd. We slikken een paracetamol bij hoofdpijn, nemen een kop koffie bij vermoeidheid, negeren de knoop in onze maag vlak voor een afspraak. En daarmee missen we waardevolle informatie.

Je lichaam liegt niet. Waar je hoofd gemakkelijk kan rationaliseren en relativeren, is je lijf altijd eerlijk. Het laat precies voelen waar spanning zit, waar iets niet stroomt, of waar je jezelf structureel voorbijloopt. Door opnieuw af te stemmen op deze lichaamssignalen, ga je beter begrijpen wat je nodig hebt: fysiek, emotioneel én energetisch.

Een cliënt vertelde me eens over haar terugkerende rugpijn, altijd op haar werkdagen en vaak al op zondagavond. Medisch gezien konden ze niets vinden, maar er was een duidelijk patroon zichtbaar. In onze gesprekken ontdekten we dat de pijn opspeelde zodra ze zich innerlijk begon te verzetten tegen haar eigen tempo, verplichtingen of verwachtingen van anderen. Haar rug droeg letterlijk wat ze mentaal eigenlijk niet wilde dragen. Toen ze begon te luisteren naar wat die spanning haar wilde vertellen, werd de klacht niet alleen minder, maar ging ze ook andere keuzes maken – stap voor stap, in haar eigen tempo.

Wat je lichaam je wil vertellen (10 boodschappen)

Wat je lichaam vertelt

Wil je nog meer lezen over de betekenis van lichamelijke klachten en hoe je deze kunt oplossen? Ellen Meredith laat je in haar boek 'Wat je lichaam vertelt' zien hoe je met behulp van energetische tools en technieken lekkerder in je vel kunt zitten.

Bestel jouw exemplaar voor €26.50 €21.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Hieronder vind je een aantal lichaamssignalen die we regelmatig ervaren en hun mogelijke betekenis. Let op: deze signalen zijn altijd een gevolg van je huidige situatie en vragen dus om nieuwsgierige, milde aandacht; ze zijn geen diagnose. Zie ze als uitnodiging om dieper te luisteren.

1. Spanning in je kaken of schouders

Vaak het gevolg van langdurige alertheid of onuitgesproken woede. Je lichaam staat “aan”, klaar om te reageren of te beschermen. Dit komt doordat je sympathisch zenuwstelsel actief is: het deel dat je voorbereidt op actie of verdediging. Handig in nood, maar belastend als het chronisch aanstaat.

2. Druk op je borst of moeite met ademhalen

Kan wijzen op emotionele spanning, angst of verdriet dat zich letterlijk vastzet in je hartgebied. Je hartruimte vraagt om aandacht, zachtheid, ruimte.

3. Koude handen en voeten

Vaak een teken dat je zenuwstelsel in de stressmodus zit (vecht-of-vlucht), waardoor het bloed naar je vitale organen gaat en andere delen tijdelijk minder doorbloed raken. Een fysiologische reactie op gevaar, ook als dat gevaar alleen maar in je hoofd zit.

4. Vermoeidheid of een zwaar gevoel in je benen

Wanneer je systeem overbelast is, schakelt het terug. Je lijf vraagt je om rust, herstel en vertraging. Soms letterlijk: stil te staan bij waar je heen rent.

5. Regelmatige hoofdpijn of migraine

Kan voortkomen uit overbelasting, mentale druk, onderdrukte emoties of te veel ‘in het hoofd’ zitten. Het lichaam vraagt om ontlading, stilte en rust. Hier lees je meer over migraine. 

6. Trillende oogspieren of spiertrekkingen

Een teken van overprikkeling van het zenuwstelsel. Vaak zichtbaar bij langdurige stress, vermoeidheid of het steeds ‘aan’ staan. Dit zijn kleine uitingen van een systeem dat zijn evenwicht probeert te hervinden.

7. Gehoorverlies of oorsuizen (tinnitus)

Soms laat je lichaam je letterlijk minder horen wat er van buiten komt. Dit kan wijzen op overprikkeling, innerlijke overbelasting of een roep om naar binnen te keren. Lees meer over de betekenis van tinnitus in dit artikel.

8. Ontstekingen die steeds terugkeren

Het lichaam geeft aan dat het immuunsysteem onder druk staat. Ontstekingen kunnen een uiting zijn van chronische stress of emotionele onderdrukking die fysiek tot uiting komt. Lees verder over ontstekingen.

9. Lage rugpijn

Wordt vaak in verband gebracht met (onbewuste) angsten, financiële stress of het gevoel dat je niet genoeg ondersteuning of veiligheid ervaart in je leven. Lees verder over lage rugpijn.

10. Buikpijn of darmklachten

De buik wordt ook wel je tweede brein genoemd. Het is een gevoelig en intelligent centrum dat reageert op spanning, onverwerkte emoties en situaties waarin je je niet veilig voelt. Klachten ontstaan vaak als er te weinig ruimte is voor verwerking, vertraging en werkelijk thuiskomen bij jezelf.

Reflectievraag

Welk signaal van je lichaam negeer jij het vaakst – en wat zou het je willen vertellen als je echt zou luisteren?

Hoe kun je leren luisteren?

Het herkennen van signalen is één ding. Maar hoe stem je je opnieuw af op die subtiele taal van je lijf?

1. Vertraag regelmatig

Veel van wat je lichaam te vertellen heeft, kun je alleen waarnemen als je vertraagt. Dat kan door yoga, wandelen, ademwerk of simpelweg vijf minuten stil zitten. Geef je lijf ruimte om te spreken.

2. Check in met jezelf

Stel jezelf eens per dag deze vraag: Wat voel ik in mijn lichaam? Niet: Wat denk ik?, maar: Wat voel ik? Misschien merk je een knoop, een spanning, of juist rust. Alles is informatie.

3. Stel nieuwsgierige vragen

In plaats van frustratie bij pijn of ongemak, kun je ook vragen: Wat wil je me vertellen? Waar heb ik niet naar geluisterd? Alleen al deze houding van nieuwsgierigheid brengt je dichter bij je gevoel.

4. Gebruik je adem als anker

Door bewust te ademen – met een langere uitademing – vertel je je lichaam dat het veilig is. Vanuit die veiligheid kun je makkelijker contact maken met onderliggende signalen of emoties.

Je lichaam als kompas

Je lichaam is geen last. Het is je kompas. Hoe eerder je leert afstemmen op de taal van binnenuit, hoe beter je in staat bent om keuzes te maken die werkelijk kloppen. Voor jou. Voor jouw tempo. Jouw ritme. Jouw waarheid.

Soms is het enige dat je hoeft te doen: even stilstaan. Voelen. Luisteren. En met zachtheid beantwoorden wat je lichaam je vertelt.

www.studiorenew.nl

Wat je lichaam vertelt

Wil je nog meer lezen over de betekenis van lichamelijke klachten en hoe je deze kunt oplossen? Ellen Meredith laat je in haar boek 'Wat je lichaam vertelt' zien hoe je met behulp van energetische tools en technieken lekkerder in je vel kunt zitten.

Bestel jouw exemplaar voor €26.50 €21.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• Chronische pijn eindelijk begrepen: zo belangrijk is de mind-body connectie
• Onbegrepen pijn: hoe onderliggende emoties in je lichaam kunnen vastzitten
• Chronische klachten en verborgen emoties: hoe staan ze met elkaar in verbinding?

Het bericht Wat wil jouw lichaam je vertellen? De betekenis van lichamelijke klachten verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Mind-body geneeskunde erkent de invloed van opgeslagen trauma en onderdrukte emoties op de hersenwetenschap die achter de lichamelijke gezondheid zit.

Wat is mind-body geneeskunde?

Dr. John E. Sarno was een pionier in de mind-body geneeskunde, een model dat vraagtekens zet bij de al lang bestaande aannamen van het medisch establishment. Eenvoudig gezegd: mind-body geneeskunde erkent de invloed van opgeslagen trauma en onderdrukte emoties op de hersenwetenschap die achter de lichamelijke gezondheid zit.

Als iemand een fysieke ziekte heeft – vooral als die chronisch is – kijkt de mind-body benadering door een bredere lens naar de kwestie. Het model probeert te begrijpen hoe onze lichamelijke, geestelijke en emotionele systemen samenwerken om ons veilig en in leven te houden.

Het model van dr. Sarno daagt de traditionele westerse visie uit dat pijn of ongemak rechtstreeks is verbonden met het aangedane deel van het lichaam en dan ook als zodanig zou moeten worden behandeld. Zijn opmerkelijke wetenschappelijke werk liet zien dat echte fysieke symptomen – waaronder chronische pijn en angst, maag-darmproblemen, het opvlammen van autoimmuunziekten en zelfs dermatologische problemen – niet altijd
te maken hebben met pathologie of anatomische afwijkingen in het lichaam.

Onverwerkt trauma en onderdrukte emoties

Wel kunnen onverwerkt trauma, psychosociale stressoren en onderdrukte emoties zich na verloop van tijd opstapelen en de hersenen aanzetten tot signalen van ziekte of pijn. Hij noemde deze aandoening Tension Myoneural Syndrome (tms) en besprak de impact ervan in 1984 in zijn baanbrekende boek Mind over Back Pain: A Radically New Approach to the Diagnosis and Treatment of Back Pain.

Een parapluterm voor onverklaarbare klachten

Dr. Sarno definieert tms als het proces dat wordt geactiveerd als acute symptomen zoals spanningshoofdpijn of verkrampte spieren veranderen in een chronische aandoening of diagnose.

De afkorting is een parapluterm waaronder een groot aantal chronische aandoeningen valt, onder andere alle soorten pijn/verkramping/ontsteking van de spieren, chronische angst, long covid, paniekstoornis, pds, sciatica, psoriasis, bekkenpijn, fibromyalgie, migraine, huidziekten, auto-immuunziekten en nog veel meer. Dit is absoluut geen volledige lijst.

Zoals je zult ontdekken, maakt het niet zo veel uit met welke specifieke symptomen je misschien worstelt. Het belangrijkst is dat je begrijpt dat we, als we naar het lichaam kijken in een poging uit te leggen waarom je deze sensaties ervaart, ook moeten kijken naar de hersenwetenschap die erachter zit.

De échte oorsprong van pijn vinden

Dr. Sarno gaf een veel bredere verklaring voor de oorsprong van pijn en andere chronische symptomen. In plaats van uit te gaan van een rechtstreeks verband tussen het pijnlijke lichaamsdeel en een daaraan gerelateerde fysieke oorzaak of afwijking, stelde hij dat de psychische processen en onderliggende ontregeling van het zenuwstelsel de aanjagers zijn voor chronische aandoeningen.

Als we op zoek gaan naar een reden voor pijn, ontsteking, een onderdrukt immuunsysteem of welke andere uiting van ziekte en ongemak dan ook, moeten we volgens hem verder kijken dan het aangedane lichaamsdeel om de oorsprong van de pijn te zien: een poging van de hersenen om ons te beschermen tegen lastige emoties en opgeslagen trauma.

Ik ben ooit patiënt van dr. Sarno geweest, en ik stond er bereidwillig voor open om op nieuwe en innovatieve manieren te denken. Uiteindelijk ging ik zijn werk bestuderen, en ontwikkelde zijn theorieën en methoden verder tot iets wat mij heeft bevrijd van de chronische pijn en heeft geresulteerd in het leven dat ik tegenwoordig leid. In de loop der tijd werd ik ook zijn collega, toen hij patiënten naar mijn praktijk voor psychotherapie begon door te verwijzen. Het was een eer om regelmatig samen met hem colleges te mogen geven aan de nyu, en tegen het eind van zijn leven gingen onze gesprekken alleen nog over hoe we zijn werk konden uitbreiden naar een groeiend, wereldwijd publiek.

De pijn zit niet tussen je oren

Ik heb vaak gemerkt dat cliënten aanvankelijk de concepten van de mind-body geneeskunde niet begrijpen. De belangrijkste reden daarvan is dat mensen die ergens onder lijden de boodschap verkeerd kunnen opvatten, alsof er wordt gezegd: de pijn zit tussen je oren.

Het is begrijpelijk dat zieke mensen daardoor nogal wat weerstand voelen, want ze ervaren lichamelijke, vaak ondraaglijke pijn en chronische symptomen die hun leven beperken. Bovendien trekken mensen vanwege de noodzakelijke nadruk op emotionele ervaringen vaak de foutieve conclusie dat mind-body geneeskunde beweert dat ze geestelijk instabiel zijn, dat ze hun symptomen verzinnen, of dat het op de een of andere manier hun eigen schuld is. Dat is niet het geval.

Er zit een beetje kwetsende bijklank aan het woord ‘psychosomatisch’, dat in de vakliteratuur jarenlang is gebruikt om te beschrijven dat emotionele en geestelijke pijn via het lichaam tot uiting komen. Ondanks het feit dat wetenschappelijk onderzoek keer op keer heeft aangetoond dat stress en emotionele ervaringen invloed kunnen hebben op hoe we pijn ervaren, is het woord verward geraakt met ‘hypochondrisch’. En ook dat trekt ten onrechte de echte pijn en het leed van de patiënt in twijfel.

Tegenwoordig vermijden de meeste wetenschappers die term. In plaats daarvan hebben ze het over psychofysiologische symptomen, oftewel lichamelijke symptomen die het resultaat zijn van psychische processen. Omdat ik weet hoe vaak die verwarring voorkomt, wil ik benadrukken dat de pijn niet tussen je oren zit, en dat de oplossing niet ligt in iets aan je fysieke lichaam veranderen.

Zenuwstelsel in de stress

Zoals ik in dit boek zal uitleggen, is de oorsprong van de meeste chronische aandoeningen te verklaren als je begrijpt hoe een zenuwstelsel dat wordt gemotiveerd om te vechten of vluchten noodsignalen stuurt om ons af te leiden van de vermeende ‘roofdieren’ die ons leed veroorzaken.

Zodra er een grondige verandering van je mindset plaatsvindt, zul je aanmerkelijk sneller beter worden. Laten we het eens hebben over vechten of vluchten. Er is geen genezing voor het mens-zijn, en pijn in allerlei varianten is daar een onderdeel van. Hoe onhandig het ook is om wezens te zijn die zo diep kunnen voelen: dat zijn we nu eenmaal wél. Intense emotionele ervaringen zijn zowel de meest vreugdevolle als de meest beangstigende feiten van het menselijk leven, en onze gezondheid en ons geluk hangen af van of we ons bewust zijn van hun macht.

Wanneer we niet weten hoe we onze ‘onacceptabele’ emotionele reacties op het leven moeten voelen (schaamte, wanhoop, woede, verdriet en angst), worden we afgeleid van deze moeilijke gevoelens door iets wat ons zenuwstelsel als veiliger beschouwt: fysieke pijn en spanning. Dit proces brengt ons in de standaard toestand van ons brein als we met gevaar te maken krijgen: de vecht-of-vluchtmodus.

De ‘levensreddende’ amygdala

Waarschijnlijk heb je weleens van dit fenomeen gehoord. De primitieve delen van je hersenen hebben één belangrijke taak: jou in leven houden. Als je een gevaarlijke situatie tegenkomt, helpt je amygdala – een klein amandelvormig gebied diep binnen in het brein – je om te reageren op een manier die de kans vergroot dat je het zult overleven.

De amygdala stuurt signalen naar je bijnieren, die deel uitmaken van het hormoonstelsel, om adrenaline, cortisol en andere hormonen te gaan produceren. Deze stoffen verhogen je ademhaling en hartslag, zodat je inmiddels aangespannen spieren de energie hebben die nodig is voor hun volgende zet. Misschien krijg je maar één kans om je eigen leven te redden, dus je moet er klaar voor zijn!

Deze veelbeschreven fysiologische reacties zijn bedoeld om maar korte tijd aan te houden – net lang genoeg om aan het gevaar te ontkomen. Maar als het roofdier waar je mee te maken hebt de onderdrukte emotionele energie binnen in jezelf is, kan het gebeuren dat je langdurig in deze toestand blijft vastzitten. Dat veroorzaakt chronische symptomen, omdat je pijn of ziekte wordt beschouwd als ‘bescherming’ tegen nog meer schade.

Aangezien je hersenen en zenuwstelsel je naar boven komende sombere en traumatische emoties beschouwen als levensbedreigend, zullen ze je vertragen om je de tijd te geven om voor jezelf te zorgen en eraan te ontsnappen. Bij een heftige migraineaanval zul je verdomd snel rustig aan doen. Net zoals bij een aanval van pds of ondraaglijke pijn in je knie. Maar als je je lichaam traint om deze ‘bedreigende’ emoties veilig en systematisch te laten opkomen, wordt deze oeroude beschermingsreactie uitgeschakeld.

Het gevolg is dat de bijbehorende chronische problemen verminderen. Dat is een heel verbazingwekkende en opwindende ervaring. Op deze manier heb ik ruim twintig jaar mensen begeleid naar een volledig gezond lichaam, en dat gaan we in dit boek ook doen.

Fragment uit: Wijs lijf

Wijs lijf

'Wijs lijf' van Nicole Sachs is een hoopvol boek voor iedereen die kampt met chronische pijnklachten. Zij bouwt voort op de kennis van John E. Sarno met haar eigen succesvolle methode 'JournalSpeak'.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen over mind-body geneeskunde:

• Fibromyalgie: dit zijn de bevindingen van expert en dokter John E. Sarno
• Rugpijn & hernia’s: wat is de echte oorzaak van jouw pijn?
• Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn

Het bericht De (onverklaarbare) pijn zit niet tussen je oren: dit is mind-body geneeskunde verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Het lichaam liegt niet; het registreert feilloos wat het hoofd soms liever negeert.

Er zijn momenten waarop het leven stokt. Niet omdat we het niet goed doen, maar omdat we te lang iets hebben volgehouden dat niet klopt. Het lichaam begint te spreken wanneer woorden uitblijven. Pijn, vermoeidheid, spanning, angst of andere chronische klachten verschijnen niet zomaar; ze zijn vaak signalen van iets dat gezien, gevoeld en erkend wil worden. In een wereld die vooral gericht is op doorgaan en aanpassen, is luisteren naar deze signalen een daad van moed.

Drie bewegingen: van binnen naar buiten

Heling en persoonlijke ontwikkeling verlopen zelden lineair. Ze bewegen zich in golven, vaak langs drie fundamentele bewegingen: naar binnen keren, innerlijk gewaarworden en naar buiten brengen wat waarachtig is.

Naar binnen keren vraagt vertraging. Stilte. De bereidheid om even niet te weten en aanwezig te zijn bij wat zich aandient. In deze verstilling ontstaat ruimte om te voelen wat er werkelijk in je leeft.

Gewaarworden vraagt om lichamelijk en emotioneel bewustzijn. Wat voel je in je lijf? Waar is spanning, waar is ruimte? Welke emotie klopt op de deur? Het lichaam liegt niet; het registreert feilloos wat het hoofd soms liever negeert.

Naar buiten brengen is expressie. Het uitdrukken van wat vanbinnen leeft: in woorden, beelden, beweging of geluid. Expressie maakt zichtbaar wat anders opgesloten blijft. Het is een vorm van thuiskomen bij jezelf.

Wanneer authenticiteit en verbondenheid botsen

Als mens hebben we twee fundamentele behoeften: authenticiteit en verbondenheid. We verlangen ernaar om onszelf te zijn, eerlijk en congruent: zo binnen, zo buiten. Tegelijk willen we erbij horen, geaccepteerd en geliefd worden. Beide behoeften zijn essentieel.

Problemen ontstaan wanneer deze twee met elkaar in conflict komen. Wanneer je leert, vaak al vroeg in je leven, dat jezelf zijn risico’s met zich meebrengt. Dat aanpassing veiligheid oplevert. Dat gevoelens beter ingeslikt kunnen worden. Dan ontstaat er een innerlijke spagaat: mag ik zijn wie ik ben, of moet ik worden wie er van mij verwacht wordt?

Dit conflict kan voortkomen uit verschillende bronnen. Soms is er sprake van ‘te veel’: ingrijpende ervaringen of trauma’s die het systeem overweldigen. Soms is er juist ‘te weinig’: een tekort aan affectie, bevestiging, veiligheid of gezien worden. Beide kunnen leiden tot overlevingsstrategieën waarin je jezelf stukje bij beetje verlaat.

Overaanpassing als overlevingsstrategie

Wanneer affectieve bevestiging ontbreekt, leren we ons aanpassen. We worden gevoelig voor wat de ander nodig heeft en verliezen het contact met onze eigen behoeften. Overaanpassing is geen zwakte, maar een intelligente strategie om liefde en verbinding te behouden.

Maar deze strategie heeft een prijs. Wie voortdurend ‘ja’ zegt terwijl er innerlijk ‘nee’ klinkt, wie zichzelf geweld aandoet door grenzen te negeren, raakt verwijderd van zijn eigen waarheid. Op den duur kan dit zich uiten in chronische spanning, emotionele uitputting of lichamelijke klachten.

We leven bovendien niet los van grotere systemen: familiepatronen, cultuur, maatschappelijke normen en verwachtingen kleuren wat we wel en niet toestaan in onszelf. Ook daarin kun je klem komen te zitten.

Het lichaam als alarmsysteem

Volgens verschillende mindbody-onderzoekers zijn chronische klachten geen op zichzelf staand probleem, maar signalen van het brein en het lichaam. Ze fungeren als een alarmsysteem dat zegt: er klopt iets niet. Je zit vast. Je bent jezelf ergens kwijtgeraakt.

Het lichaam reageert direct op alles wat we meemaken. Het bewaart ervaringen in het diepe gevoel, in het onbewuste, in elke vezel en cel. Emoties en lichaam zijn één geheel. Dat herkennen we allemaal: blozen van schaamte, buikpijn van spanning, hartkloppingen van angst, vlinders van verliefdheid. Het ene kan niet zonder het andere bestaan.

Wanneer we deze samenhang serieus nemen, verandert ook onze kijk op klachten. Ze worden dragers van betekenis. Boodschappen die ons uitnodigen om stil te staan, te luisteren en opnieuw af te stemmen op wat waar is voor ons.

Contractie en expansie

Wanneer gevoelens onderdrukt worden, reageert het lichaam vaak met contractie: een verstrakking, een terugtrekken, een innerlijk ‘nee’. Denk aan het inhouden van adem, het aanspannen van spieren, het wegdrukken van tranen. Op korte termijn kan dit beschermen, maar langdurige contractie put uit en kan ziek maken.

Het tegenovergestelde is expansie: ontspanning, verruiming, stroming. In expansie kan energie vrij bewegen, kan emotie doorleefd en losgelaten worden. Het leven beweegt voortdurend tussen deze twee polen. Dat is gezond. Problematisch wordt het wanneer verstarring chronisch wordt.

Wat langdurig vastzit, wordt minder voelbaar. Zo kan een toestand van gevoelloos overleven ontstaan, vaak zonder dat we het doorhebben. Het lichaam blijft echter signalen geven, in de hoop dat we opnieuw gaan luisteren.

Expressie als tegenkracht van depressie

Depressie is niet zozeer het tegenovergestelde van vrolijkheid, maar van expressie. Het ontstaat wanneer gevoelens langdurig worden vastgehouden, wanneer levendigheid geen uitweg vindt. Expressie betekent: naar buiten brengen wat er van binnen leeft, zichtbaar worden en je waarheid erkennen.

Dat kan op vele manieren: schrijven, tekenen, bewegen, spreken. Het gaat niet om mooi of goed, maar om echt. Door expressie krijgt dat wat vastzat weer ruimte. Je doet je eigen waarheid eer aan en dat werkt helend.

Jezelf geen pijn meer doen

Misschien is de kern van veel pijn en andere klachten wel dit: jezelf geweld aandoen. Doorgaan terwijl je moe bent. Sterk blijven terwijl je wilt huilen. Je gevoel wegredeneren met argumenten. Een kleur van jezelf verdoezelen die wil stralen. ‘Ja’ zeggen terwijl je ‘nee’ voelt, of nee zeggen terwijl je ja voelt. Je aanpassen ten koste van je eigenheid.

Heling begint bij het herstellen van contact. Door te voelen en gewaar te worden: wat is hier werkelijk aan de hand? Wat voel ik? Wat heb ik nodig? Wat is mijn waarheid, nu? Door daarna expressie te geven aan wat je ontdekt, in woorden, beelden of beweging, maak je het echter. Dit ben ik. Zo is het nu in mij.

De kracht van bevestiging

Iedereen heeft bevestiging nodig: het diepe gevoel dat je goed bent zoals je bent, dat je er mag zijn, dat je gevoelens en ervaringen bestaansrecht hebben. Vanuit zo’n veilige bedding kan de moed ontstaan om authentiek te leven.

Wanneer die bevestiging ontbrak, blijven we vaak zoeken. In relaties, in prestaties, in aanpassing. Tot het lichaam ingrijpt en zegt: zo kan het niet langer. Niet als straf, maar als uitnodiging.

Het lichaam laat ons niet in de steek. Het is misschien wel het meest trouwe dat we hebben. Het wijst ons terug naar onszelf, naar wat vergeten, onderdrukt of verlaten werd. Niet om ons te veroordelen, maar om ons te herinneren aan wie we ten diepste zijn.

Een uitnodiging

Luisteren naar het lichaam vraagt moed, zachtheid en soms begeleiding. Maar het opent ook een weg naar een leven dat meer klopt. Naar een bestaan waarin authenticiteit en verbondenheid elkaar niet langer uitsluiten, maar ondersteunen.

Misschien is dat wel de essentie van persoonlijke ontwikkeling: het hervinden van je eigen waarheid, en het lef om die waarheid te leven. Met al je kreukels, gevoeligheden en kleuren. Want precies daarin schuilt je vitaliteit.

Hoe chronische klachten ontstaan leg ik je uit in mijn boeken Weg van de Pijn en SOLK.

Weg van de pijn

Hoe kun je achter de boodschappen van jouw pijn komen? In 'Weg van de pijn' laat Saskia de Bruin zien dat wanneer je aan de slag gaat met jezelf en psychische pijn uit het verleden opruimt, genezing het gevolg kan zijn.

Bestel jouw exemplaar voor €25.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder over de logica van lichamelijke pijn:

• Chinese Geneeskunde: de logica van lichamelijke klachten
• Lichamelijke klachten? Je lichaam probeert je letterlijk iets te vertellen
• Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn

Het bericht Vermoeidheid, (chronische) pijn & spanning: wat is de boodschap van jouw lichaam? verscheen eerst op Inspirerend Leven.

tms kan zich op verschillende plekken manifesteren en verplaatst zich vaak, vooral als er iets wordt gedaan om de aandoening te verhelpen.

Onverklaarbare (rug)pijnklachten

Vanwege mijn medische specialisatie op het gebied van revalidatiegeneeskunde en als directeur van de poliklinische dienst van het Rusk Institute of Rehabilitation Medicine, behandelde ik in 1965 al een bovengemiddeld aantal patiënten met pijnklachten, waarvan de meerderheid last had van rugpijn. Ik vond het behandelen van rugpijn frustrerend en deprimerend, omdat ik nooit kon voorspellen wat de behandeling zou opleveren.

Als arts die veel waarde hecht aan een nauwkeurige diagnose en behandeling, raakte ik in de loop der jaren steeds meer verontrust door het feit dat het pijnpatroon van patiënten en de bevindingen van lichamelijk onderzoek vaak niet overeenkwamen met de veronderstelde pathologie. De pijn kon bijvoorbeeld worden toegeschreven aan degeneratieve artritis van de gewrichten van de onderste lendenwervels die door middel van röntgenonderzoek aan het licht kwam. Maar de patiënt had vaak pijn op plaatsen die niets met deze gewrichten te maken hadden.

Tijdens mijn klassieke medische opleiding had ik geleerd om rugpijn vooral te zien als het gevolg van structurele afwijkingen van de wervelkolom – meestal artritis of aandoeningen van de tussenwervelschijven – of als het gevolg van een slechte houding, beknelde zenuwen of te weinig beweging. Ik behandelde patiënten gewoon volgens de traditionele medische inzichten.

Nieuwe inzichten over rugpijn

In het begin van de jaren zeventig begon het me op te vallen dat de behandelresultaten van patiënten met dezelfde lichamelijke klachten meer leken af te hangen van de mate van hun vertrouwen in mij als hun arts, dan van de fysieke behandeling die ik gaf. Daardoor kwam de gedachte in me op dat rugpijn psychosomatisch was, vooral omdat de meeste van mijn patiënten al eerder last hadden gehad van psychosomatische klachten.

Ik ontwikkelde een nieuwe theorie over de oorzaak van de pijnstoornis en noemde deze tms, Tension Myoneural Syndrome.

De theorie dat een duidelijk fysieke aandoening zoals rugpijn psychosomatisch zou kunnen zijn, strookte totaal niet met de gangbare denkwijze en mijn medische opleiding. Maar door mijn eigen medische verleden en persoonlijkheid, mijn observaties van duizenden patiënten met pijnklachten en mijn negen jaar ervaring als huisarts vond ik dit idee zo gek nog niet. Ik testte de theorie door mijn behandelprotocollen aan te passen en de nadruk te leggen op de rol die emoties spelen bij het ontstaan van pijn, en dit leidde tot veel betere behandelresultaten.

De onderliggende oorzaak van tms

Daarnaast bestaat er bij de conventionele geneeskunde het vooroordeel dat emoties geen fysiologische veranderingen veroorzaken. De ervaring met tms spreekt beide vooringenomenheden tegen. De aandoening is een goedaardige (maar pijnlijke) fysiologische afwijking van het zachte weefsel (niet van de wervelkolom) en wordt veroorzaakt door een emotioneel proces. Pijnsyndromen zien er zo ‘fysiek’ uit dat het voor artsen bijzonder moeilijk is om rekening te houden met de mogelijkheid dat ze door psychologische factoren worden veroorzaakt. Dus houden ze vast aan de structurele verklaring.

Ik heb gemerkt dat de meeste van deze pijnsyndromen het gevolg zijn van een aandoening in de spieren, zenuwen, pezen en ligamenten die wordt veroorzaakt door spanning. De juistheid van mijn diagnose is bewezen door het hoge succespercentage van mijn behandelprogramma dat eenvoudig, snel en grondig is.

Hoe kun je tms herkennen?

tms kan zich op verschillende plekken manifesteren en verplaatst zich vaak, vooral als er iets wordt gedaan om de aandoening te verhelpen. Patiënten melden vaak pijn op een nieuwe plek als het op de oude plek beter gaat. Het is alsof de hersenen deze handige strategie om de aandacht af te leiden van emoties niet willen opgeven.

Spieren

Het belangrijkste weefsel dat bij tms betrokken is, is spierweefsel. De enige spieren in het lichaam die vatbaar zijn voor tms zijn die in de nek, de hele rug en de billen, die samen houdingsspieren worden genoemd. Ze worden zo genoemd omdat ze de juiste houding van het hoofd en de romp in stand houden en bijdragen aan een effectief gebruik van de armen.

Statistisch gezien zijn de onderrug en bilstreek de meest voorkomende locaties van tms. Op de tweede plaats komen de nek- en schouderspieren. De pijn zit meestal aan de zijkant van de nek en boven op de schouder, in de bovenste trapezius. tms kan overal in de rug voorkomen, maar komt op andere plaatsen veel minder vaak voor dan in de twee genoemde gebieden.

Zenuwen

Het tweede type weefsel dat bij dit syndroom een rol speelt, is zenuwweefsel, met name de zogenaamde perifere zenuwen. Dat zijn zenuwen die betrokken zijn bij voelen en bewegen. De zenuwen die het vaakst worden aangetast, bevinden zich, zoals te verwachten valt, in de nabijheid van de spieren die het vaakst bij tms betrokken zijn.

Wanneer spieren en/of zenuwen worden aangetast, kunnen diverse soorten pijn ontstaan. Deze pijn kan scherp, zeurend, branderig, of als schokjes of druk aanvoelen. Naast pijn kan de betrokkenheid van zenuwen ook leiden tot prikkelingen, tintelingen en/of gevoelloosheid veroorzaken, en soms een gevoel van zwakte in de benen of armen.

tms kan alle zenuwen in de nek, schouders, rug en billen aantasten, wat soms tot ongebruikelijke pijnpatronen leidt. Een van de beangstigendste symptomen is pijn op de borst. Bij pijn op de borst denken mensen meteen aan het hart, en het is inderdaad altijd belangrijk om te controleren of er niets aan dat orgaan mankeert. Onthoud: maak altijd een afspraak met de huisarts, zodat ernstige aandoeningen kunnen worden uitgesloten.

Pezen en ligamenten

Toen ik me bewust werd van de mogelijkheid dat deze pijnlijke pezen deel zouden kunnen uitmaken van tms, legde ik patiënten het idee voor dat hun peesontsteking ook zou kunnen verdwijnen als ze er op dezelfde manier naar zouden kijken als naar rugpijn. De resultaten waren bemoedigend.

Ik durf nu te stellen dat pijn aan pezen en ligamenten vaak bij tms hoort en in sommige gevallen zelfs het belangrijkste symptoom is. Het is inmiddels ook duidelijk geworden dat de elleboog niet de meest voorkomende plek is voor deze pijn. In mijn ervaring is dat de knie. Voorbeelden van veelvoorkomende diagnoses in het geval van kniepijn zijn chondromalacie, een instabiele knieschijf en trauma. Uit onderzoek blijkt echter dat er sprake is van gevoeligheid van een of meer pezen en ligamenten rond het kniegewricht, en dat de pijn meestal samen met de
rugpijn verdwijnt.

Andere veelvoorkomende plekken zijn de voet en enkel: de boven- of onderkant van de voet, of de achillespees. De schouder is ook een plek waar tms-pijn van pezen en ligamenten kan optreden; de gebruikelijke structurele diagnose is slijmbeursontsteking of een aandoening van de rotatorenmanchet. Polspezen zijn niet vaak bij tms betrokken.

Wie heeft een grotere kans op tms?

Je zou bijna zeggen dat tms een aandoening is die je van de wieg tot het graf kunt hebben, omdat het ook bij kinderen voorkomt, hoewel waarschijnlijk pas vanaf het vijfde of zesde levensjaar.

tms is een aandoening die meestal geen fysieke sporen achterlaat. Er vindt een tijdelijke vernauwing van de bloedvaten plaats, waardoor de symptomen optreden, en daarna keert alles weer terug naar normaal. De emotionele prikkel voor de aanval bij kinderen verschilt niet van die bij volwassenen: spanning. Je zou kunnen zeggen dat het een besluit van de geest is om een fysieke reactie te veroorzaken in plaats van een pijnlijke emotie te laten ervaren.

Zolang iemand emoties kan ervaren, is hij vatbaar voor de aandoening. De volgende vraag is: in welke leeftijdsgroepen komt tms het meest voor? We kwamen erachter dat 77 procent van de patiënten tussen de dertig en zestig jaar oud was, 9 procent was in de twintig en er waren slechts vier tieners bij (2 procent). Aan de andere kant van het spectrum was slechts 7 procent in de zestig en 4 procent in de zeventig.

Deze cijfers laten heel duidelijk zien dat de meeste gevallen van rugpijn door emoties worden veroorzaakt, want de leeftijd tussen de dertig en zestig noem ik de jaren van verantwoordelijkheid. Dat is de periode in je leven waarin je het meest onder druk staat om te slagen, in je levensonderhoud te voorzien en goed te presteren, en het is logisch dat je dan het vaakst last hebt van tms.

Bovendien is het zo dat als degeneratieve veranderingen in de wervelkolom (bijvoorbeeld artrose, degeneratie van tussenwervelschijven, hernia, een versleten rug en compressie of ontsteking van een ruggenmergzenuw) een primaire oorzaak van rugpijn zouden zijn, deze statistieken helemaal niet zouden kloppen. In dat geval zou er vanaf dat we in de twintig zijn een geleidelijke toename van het aantal gevallen moeten optreden, met de hoogste incidentie bij de oudste mensen. Dit is natuurlijk slechts indirect bewijs, maar het is wel zeer suggestief.

Fragment uit: Heel je rug

Heel je rug

Herken je je in de beschreven pijnklachten? Dan is het baanbrekend boek over rugpijn van de beroemde medicus John E. Sarno wat voor jou. Hij hielp tienduizenden mensen met zijn techniek.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• Chinese geneeskunde over lage rugpijn: de ‘spier van de ziel’ vraagt om aandacht
• Mentale, emotionele en energetische oorzaken van rugpijn

Het bericht Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Als deze pijnstoornissen niet veroorzaakt worden door structurele afwijkingen, hoe kunnen deze epidemieën dan worden verklaard?

De epidemie van chronische pijn

Het kwartet van pijn, invaliditeit, onjuiste informatie en angst teistert de westerse wereld al jaren en daar lijkt voorlopig geen eind aan te komen. Veel mensen hebben last van hun rug, nek, armen en benen en volgens de statistieken breidt deze pijnepidemie zich steeds verder uit. Het aantal arbeidsongeschikten in het bedrijfsleven als gevolg van lage rugpijn wordt met het jaar groter.

Fibromyalgie en andere chronische pijn

In bedrijfstakken waarin veel mensen achter een beeldscherm zitten, zijn er grote problemen met arbeidsongeschiktheid en ziektekosten als gevolg van rsi (repetitive stress injury)*. Miljoenen mensen, vooral vrouwen, lijden aan fibromyalgie. Een pijnlijke aandoening waarvan de precieze oorzaak nog niet is gevonden. Terwijl er een gigantische medische industrie is ontstaan om deze aandoeningen te diagnosticeren en te behandelen, gaan de problemen niet weg.

Niet levensbedreigend wél beperkend

Deze medische problemen worden meestal geen epidemieën genoemd, waarschijnlijk omdat ze vaak niet levensbedreigend zijn en het publiek zich niet volledig bewust is van het effect dat ze op financieel, sociaal en emotioneel vlak hebben. Dat ze niet levensbedreigend zijn, is het enige positieve dat erover gezegd kan worden, want ze kunnen lichamelijk en emotioneel zeer beperkend zijn.

Waarom hebben zoveel mensen pijn?

De meest prangende en onvermijdelijke vraag is: waarom en hoe is dit zo gekomen? Zijn we na miljoenen jaren evolutie plotseling niet meer in staat om normaal te functioneren? Heeft ons lichaam tekortkomingen die pas de laatste veertig jaar aan het licht zijn gekomen? Als deze pijnstoornissen niet veroorzaakt worden door structurele afwijkingen, hoe kunnen deze epidemieën dan worden verklaard?

Chronische pijn begrepen

De mind-body connectie gaat over deze epidemie. Het beschrijft zowel de klinische bevindingen die de oorzaak van de pijnaandoeningen aan het licht hebben gebracht, als een methode om ze te behandelen. Helaas verwerpt de reguliere geneeskunde deze diagnose, omdat die gebaseerd is op de theorie dat de lichamelijke symptomen worden veroorzaakt door emotionele processen. Het concept wordt echter wel door veel mensen die niet medisch onderlegd zijn omarmd, waarschijnlijk omdat ze niet bevooroordeeld zijn door een traditionele medische opleiding.

Hoofdpijn, maag- en darmklachten en allergieën

En alsof de pijnepidemie al niet groot genoeg is, wordt een grote groep lichamelijke aandoeningen gezien als equivalenten van het pijnsyndroom, omdat ze lijken voort te komen uit hetzelfde psychologische proces. Deze aandoeningen komen al jaren bij veel mensen voor en zijn samen met de uiteenlopende pijnaandoeningen wijdverspreid in de westerse samenleving. Dan heb ik het over de hoofdpijn, maag- en darmklachten en allergieën waar mensen mee kampen. Maar ook over aandoeningen die aan de orde van de dag zijn op het gebied van dermatologie, de luchtwegen, het urogenitale systeem en gynaecologie.

Als de meeste van deze aandoeningen psychogeen van aard zijn, dat wil zeggen dat ze in de geest ontstaan, dan hebben we een gigantisch probleem op het gebied van de volksgezondheid. De medische, humanitaire en economische implicaties hiervan zijn overduidelijk.

Waar komen deze klachten vandaan?

De mind-body connectie gaat over emoties, ziekte en welzijn, hoe ze met elkaar samenhangen en wat je kunt doen om een goede gezondheid te bevorderen en bepaalde lichamelijke aandoeningen het hoofd te bieden. De ideeën zijn gebaseerd op jarenlange succesvolle behandeling van een door emoties veroorzaakte lichamelijke
aandoening die het Tension Myositis Syndrome (tms) wordt genoemd. Ik geef een actuele beschrijving van die aandoening, maar richt me vooral op de invloed die emoties hebben op het functioneren van ons lichaam.

De echte oorzaak werd opeens genegeerd

Dat verband werd in de eerste helft van de twintigste eeuw vrijwel volledig geaccepteerd binnen de westerse geneeskunde, maar werd daarna bijna door niemand meer erkend. De waarschijnlijke redenen voor deze historische trend zijn de verwerping van de psychoanalytische theorie, de toegenomen belangstelling voor laboratoriumonderzoek en de neiging van artsen om psychologische kwesties uit de weg te gaan. Aan het einde van de twintigste eeuw waren er op het gebied van zowel de lichamelijke als de psychologische geneeskunde nog maar weinig artsen die geloofden dat onbewuste, verdrongen emoties de oorzaak konden zijn van lichamelijke ziekten.

Psychoanalytici waren de enige clinici die dat concept bleven aanhangen, maar hun invloed op de psychiatrie en de algemene geneeskunde was beperkt. In de lichamelijke geneeskunde is er vrijwel niemand die dit idee aanhangt.

De mind-body connectie

Ondanks het gebrek aan interesse van de reguliere geneeskunde is er veel over geschreven over de connectie tussen lichaam en geest. Er zijn zorgvuldige onderzoeken gedaan die psychologische factoren in verband brengen met pathologische aandoeningen zoals coronaire arteriosclerose en een hoge bloeddruk. Ik ken maar één onderzoeker buiten de psychoanalyse, die onbewuste emoties heeft aangewezen als oorzaak van een lichamelijke ziekte. Je leest wel vaak over stress, woede, angst, eenzaamheid en depressie, maar die worden dan gezien als bewust waargenomen emoties. Vaak wordt gedacht dat deze gevoelens onderliggende structurele pathologische processen verergeren, zoals hernia’s, fibromyalgie of rsi.

De mind-body connectie gaat over lichamelijke aandoeningen die worden veroorzaakt door onbewuste verdrongen gevoelens. Aangezien dit zeer specifieke stoornissen zijn, kunnen ze nauwkeurig worden gediagnosticeerd en met succes worden behandeld. Het Tension Myositis Syndrome is op dit moment de meest voorkomende door emoties veroorzaakte aandoening in de Verenigde Staten, en waarschijnlijk in de gehele westerse wereld.

De mind-body connectie

'De mind-body connectie' van John Sarno is het standaardwerk op het gebied van het begrijpen en helen van chronische pijn.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder over chronische pijn:

• Last van chronische pijn? Waarom tijd doorbrengen in de natuur helend is
• Chronische pijn: als je lichaam oud zeer niet los kan laten
• Chronische klachten en verborgen emoties: hoe staan ze met elkaar in verbinding?
• Heb je chronische en onbegrepen klachten? Dit kan helpen bij heling

Het bericht Chronische pijn eindelijk begrepen: zo belangrijk is de mind-body connectie verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Als je vaak last hebt van aften, heb je misschien de neiging om andere mensen te helpen ten koste van je gezondheid.

Aften

Aften zijn oppervlakkige kleine wondjes aan de binnenkant van je wangen, lippen of op je tong. Ze zijn gewoonlijk niet ernstig en blijven niet langdurig aanwezig, maar ze kunnen wel heel vervelend zijn. Aften zijn niet hetzelfde als een koortslip, want die laatste wordt veroorzaakt door het herpesvirus en zit meestal aan de buitenkant van je lippen.

Aften kunnen ontstaan na een klein wondje aan het zachte weefsel aan de binnenkant van je mond, of door eetgewoonten, stress, immuunproblemen of ontstekingen, menstruatiehormonen of door het gebruik van tandpasta of mondspoeling die natriumlaurylsulfaat (sls) bevat. Ze komen vaker voor bij jongeren en vrouwen.

De psychosomatische betekenis van aften

Aften kunnen een teken zijn dat je probeert te verbergen dat je je uitgeput of gestrest voelt, of als het je allemaal te veel wordt. Als je vaak last hebt van aften, heb je misschien de neiging om andere mensen te helpen ten koste van je gezondheid, je eigen prioriteiten of je innerlijke hulpbronnen.

Je kunt ook aften krijgen als je je vriendelijk en behulpzaam voordoet, maar vanbinnen eigenlijk een en al bittere wrok bent. Ze kunnen een energie bevatten van zelfcensuur en op je tong bijten in plaats van zeggen wat je eigenlijk echt denkt.

Aften kunnen ook voorkomen als je de schuld op je hebt genomen voor andermans tekortkomingen zonder jezelf te verdedigen.

Fragment uit: Wat je tanden en kiezen je willen vertellen

Wat je tanden en kiezen je willen vertellen

'Wat je tanden en kiezen je willen vertellen' van Meliors Simms geeft inzicht in de invloed van emoties op je mondgezondheid.

Bestel jouw exemplaar voor €23.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• Holistische betekenis van een keelontsteking: je keel is de poort naar je emotionele lichaam
• Zo open je je keelchakra om krachtig te communiceren in stressvolle situaties
• Chinese Geneeskunde & je hart: zo kun jij beter over je gevoelens praten

Het bericht Heb jij vaak last van aften in je mond? Dit kan het betekenen verscheen eerst op Inspirerend Leven.