De aandoening die tegenwoordig fibromyalgie wordt genoemd, is een klassieke uiting van tms (Tension Myositis Syndrome: door emoties veroorzaakte lichamelijke aandoening).

Fibromyalgie

Miljoenen mensen, vooral vrouwen, lijden aan fibromyalgie. Een pijnlijke aandoening waarvan de precieze oorzaak nog niet is gevonden. Terwijl er een gigantische medische industrie is ontstaan om deze aandoeningen te diagnosticeren en te behandelen, gaan de problemen niet weg.

Dit boek gaat over deze epidemie. Het beschrijft zowel de klinische bevindingen die de oorzaak van de pijnaandoeningen aan het licht hebben gebracht, als een methode om ze te behandelen. Helaas verwerpt de reguliere geneeskunde deze diagnose, omdat die gebaseerd is op de theorie dat de lichamelijke symptomen worden veroorzaakt door emotionele processen.

Het concept wordt echter wel door veel mensen die niet medisch onderlegd zijn omarmd, waarschijnlijk omdat ze niet bevooroordeeld zijn door een traditionele medische opleiding. En alsof de pijnepidemie al niet groot genoeg is, wordt een grote groep lichamelijke aandoeningen gezien als equivalenten van het pijnsyndroom, omdat ze lijken voort te komen uit hetzelfde psychologische proces.

Fibromyalgie en tms

De aandoening die tegenwoordig fibromyalgie wordt genoemd, is een klassieke uiting van tms (Tension Myositis Syndrome: door emoties veroorzaakte lichamelijke aandoening). De term is een van de vele benamingen voor een pijnlijke aandoening die al bekend is sinds 1904, toen deze voor het eerst werd beschreven door Sir William
Gowers.

Deze aandoening – of aandoeningen die erop lijken – heeft door de jaren heen de volgende namen gekregen: fibrositis, fibromyositis, myofibrose, myofasciale pijn, spierreuma, spanningsmyalgie, myalgie, reumatische myositis, myelogelose.

Kenmerken van fibromyalgie

Hieronder staan de diagnostische criteria voor fibromyalgie die zijn opgesteld door het American College of Rheumatology:

1. Voorgeschiedenis van wijdverspreide pijn. In de officiële definitie worden vervolgens specifieke delen van het lichaam opgesomd, die vrijwel de hele romp, voor- en achterkant, en delen van de armen en benen omvatten.

2. Pijn op elf van de achttien drukpijnpunten als er met de vinger druk op wordt uitgeoefend. De pijnlocaties bevinden zich aan beide zijden (bilateraal) van de volgende negen locaties:
a. Occiput (de schedelbasis)
b. Laag cervicaal (de nek)
c. Trapezius (de bovenkant van de schouder)
d. Supraspinatus (bovenrug bij het schouderblad)
e. Tweede rib (bij het midden van de borst aan de voorkant)
f. Laterale epicondylus (het ellebooggebied)
g. Gluteus (het bovenste, buitenste deel van de bil)
h. Grote trochanter (achter de buitenkant van de heup)
i. Knie (de binnenkant)

De overeenkomsten tussen fibromyalgie en tms

Het is geen toeval dat ik bij het uitoefenen van druk met de vinger op drie van deze negen locaties, bij 98 procent van alle patiënten met de diagnose tms bilaterale drukpijnpunten heb gevonden, ongeacht de locatie van hun pijn. De patiënt kan bijvoorbeeld klagen over pijn in de nek en schouder aan de ene kant, maar pijn hebben als je druk uitoefent op de bil- en heupbeenderen en op de bovenkant van de schouder. Hoewel niet zo consistent als deze drie locaties, hebben veel van mijn patiënten ook pijn als je druk uitoefent op de elleboog, de knie, de schedelbasis en de achterzijde van de nek.

De pijnlijke structuren op vier van de negen locaties – de schedelbasis, het heupgebied, de elleboog en de knie – zijn pezen. Betrokkenheid van pezen is een belangrijk kenmerk van tms.

Ik heb jarenlang volgehouden dat fibromyalgie een ernstige vorm van tms was. De overeenkomst van mijn bevindingen met de diagnostische criteria van het American College of Rheumatology versterkt die diagnostische conclusie. Mensen met fibromyalgie hebben vaak ook psychische klachten. Ze zijn vaak angstig en depressief, hebben slaapproblemen en weinig energie.

Omdat fibromyalgie deel uitmaakt van tms, heb ik veel patiënten gezien en met succes behandeld die deze diagnose hadden gekregen voordat ze bij mij kwamen. De meeste van mijn patiënten voldeden niet aan de diagnostische criteria van het American College of Rheumatology, maar kregen desondanks te horen dat ze fibromyalgie hadden.

Artsen hebben zich afgevraagd of fibromyalgie een opzichzelfstaande aandoening is. Alleen als onderdeel van tms is het een opzichzelfstaande aandoening, en daarom is het een mind-body proces. Dat verklaart natuurlijk ook waarom fibromyalgie voor artsen een diagnostisch raadsel is gebleven.

De overeenkomsten met vergelijkbare syndromen

Fibromyalgie, myofasciaal pijnsyndroom (mps) en temporomandibulaire gewrichtsstoornis (tmd) worden in de medische literatuur vaak samen besproken. Naar mijn mening zijn dit verschillende uitingen van tms. Ze verschillen qua anatomie, epidemiologie, klinisch patroon en ernst.

Fibromyalgie en mps

De vergelijking tussen fibromyalgie en mps is interessant en verhelderend. De verhouding tussen mannen en vrouwen bij fibromyalgie is tien vrouwen tegenover één man en bij mps is dat twee vrouwen tegenover één man. Fibromyalgie veroorzaakt overal drukpijnpunten op de voor- en achterkant van de romp, de benen en armen. Bij mps zijn ze gelokaliseerd in de rug.

Fibromyalgiepatiënten zijn stijf, moe en meestal angstig, depressief en slapen slecht. Dit geldt over het algemeen niet voor mensen met mps. Iemand met fibromyalgie wordt zelden beter.

Wat ze gemeen hebben is pijn, hetzelfde milde zuurstoftekort en, op een heel diep niveau, een vergelijkbaar psychologisch profiel dat wordt gekenmerkt door verdrongen woede.

Fibromyalgie en tmd-syndroom

Het tmd-syndroom veroorzaakt pijn in de spieren van de kaak die de meeste tandartsen toeschrijven aan afwijkingen in het temporomandibulaire (kaak)gewricht. Ik heb ontdekt dat wat er in de kaakspieren gebeurt vergelijkbaar is met het tms-proces in de rug. Gewrichtsafwijkingen zijn eerder het gevolg dan de oorzaak van de symptomen. De pijnlocatie is spierweefsel.

Emotionele oorsprong

Ik heb slechts een korte beschrijving van deze aandoeningen gegeven, want het valt buiten het bestek en het doel van dit artikel om ze uitgebreid te bespreken. Wat wel duidelijk moet worden gesteld is dat ze psychogeen zijn en worden veroorzaakt door onbewuste emotionele verschijnselen.

Fibromyalgie, mps en tmd maken deel uit van tms. In de vele onderzoeken die over de hele wereld zijn gedaan om ze te begrijpen, zijn alleen de details of gevolgen van de processen vastgesteld, niet hun oorzaak. Tot nu toe heeft nog niemand onderzoek gedaan naar de hypothese dat ze psychogeen zijn, hoewel sommigen wel met dat idee hebben geflirt. Totdat zulke onderzoeken zijn gedaan, zullen artsen blijven worstelen. Het consistente succes dat wij hebben behaald met de behandeling van tms, zelfs wanneer de oorspronkelijke diagnose fibromyalgie, mps of tmd was, zou hen de weg moeten wijzen.

Fragment uit: De mind-body connectie

De mind-body connectie

Dit boek gaat over emoties, ziekte en welzijn, hoe ze met elkaar samenhangen en wat je kunt doen om een goede gezondheid te bevorderen en bepaalde lichamelijke aandoeningen het hoofd te bieden. De ideeën zijn gebaseerd op jarenlange succesvolle behandeling van een door emoties veroorzaakte lichamelijke aandoening die het Tension Myositis Syndrome (tms) wordt genoemd. Ik geef een actuele beschrijving van die aandoening, maar richt me vooral op de invloed die emoties hebben op het functioneren van ons lichaam.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen van John E. Sarno:

• Rug-, nek- en schouderpijn zonder duidelijke oorzaak? Dit zegt de expert
• Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn
• Chronische pijn eindelijk begrepen: zo belangrijk is de mind-body connectie

Het bericht Fibromyalgie: dit zijn de bevindingen van expert en dokter John E. Sarno verscheen eerst op Inspirerend Leven.

12 holistische boeken voor onverklaarbare pijn

Heel je rug

Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren kan een schreeuw om hulp van je lichaam zijn. Dit baanbrekende boek over rugpijn van de beroemde medicus John E. Sarno, die tienduizenden mensen hielp met zijn techniek, kan je van de pijn afhelpen.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn

Je kunt je leven helen

Louise Hay was in onze tijd een voorloper in de leer van psychosomatisch helen: in 1984 gaf zij deze klassieker uit mét achterin een uitgebreide lijst van lichamelijke problemen en hun emotionele oorzaak.

Bestel jouw exemplaar voor €25.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: Wijsheid van Louise Hay: 3 fijne levenslessen

De mind-body connectie

John Sarno heeft wereldwijd duizenden mensen geholpen om van chronische pijn af te komen. Als pionier op het gebied van psychosomatische geneeskunde ontdekte hij dat veel fysieke klachten, zoals rugpijn, nekpijn en RSI, niet altijd een lichamelijke oorzaak hebben, maar voortkomen uit onderdrukte emoties.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: Chronische pijn eindelijk begrepen: zo belangrijk is de mind-body connectie

De Tao van gezondheid

De wijsgeren die de Tao opstelden wisten het duizenden jaren geleden al: lichamelijke problemen vinden vaak hun oorsprong in mentale disbalans. Dankzij hun kennis kun jij jezelf helen. 'De Tao van Gezondheid' is jouw holistische gids en helpt je deze eeuwenoude kennis toe te passen op een praktische manier.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: Tao en taoïsme: de eeuwenoude levensfilosofie achter de Chinese geneeskunde

Weg van de pijn

Saskia de Bruin is de Nederlandse expert op het gebied van psychosomatisch helen. In 'Weg van de pijn' laat ze zien dat wanneer je aan de slag gaat met jezelf en psychische pijn uit het verleden opruimt, genezing het gevolg kan zijn.

Bestel jouw exemplaar voor €25.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder: Vermoeidheid, (chronische) pijn & spanning: wat is de boodschap van jouw lichaam?

Wat je tanden en kiezen je willen vertellen

Gebitsklachten gaan verder dan alleen een bezoekje aan de tandarts. Je tanden hebben namelijk een diepgaande boodschap voor jou... 'Wat je tanden en kiezen je willen vertellen' van Meliors Simms geeft inzicht in de invloed van emoties op je mondgezondheid.

Bestel jouw exemplaar voor €23.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: Psychosomatische boodschappen van je mond: wat betekenen jouw gebitsproblemen?

Leven in het ritme van je cyclus

PMS, endometriose, PCOS en andere klachten in de vrouwelijke cyclus zijn ontzettend vervelend en het is tijd om deze klachten serieus te nemen. Jouw lichaam schreeuwt om hulp. 'Leven in het ritme van je cyclus' is het meest complete boek over de kracht van je vrouwelijke cyclus.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: De magie van je menstruatie: waarom je ongesteldheid heel belangrijk is

Het hart als medicijn

Het westerse denken negeert vaak intuïtieve inzichten. Dit leidt tot een kloof tussen hoofd en hart die ons na verloop van tijd ontevreden maakt over het leven. Toen Cissi Williams een hartaanval kreeg, herkende ze dit als een uitnodiging om te ontwaken en, gebruikmakend van de wijsheid van haar hart, leerde ze niet alleen haar lichaam maar ook haar leven te genezen.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: De lichte kant van donkere periodes: wat de duisternis je leert

Wijs lijf

'Wijs lijf' van Nicole Sachs is een hoopvol boek voor iedereen die kampt met chronische pijnklachten. In plaats van symptomen te bestrijden, gaat zij rechtstreeks naar de kern van het probleem: de hersenen en het zenuwstelsel. Sachs laat aan de hand van de mindbody-geneeskunde zien dat de uitingsvormen van chronische pijn en -aandoeningen meestal geen fysieke oorzaak hebben.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Reserveer nu

Je bestelt bij

Meridianen

Een disbalans in je meridianen kan voor allerlei lichamelijke en geestelijke klachten zorgen. Verdiep je in de meridianen in 'Meridianen' van Mike Mandl en ontdek dat lichaam en geest écht samenhangen en dat je veel leed kunt voorkomen door in balans te zijn.

Bestel jouw exemplaar voor €25.00 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: Wat zijn meridianen? De 12 levenslijnen van de ziel en hun invloed op je gezondheid

Lichaamsverhalen

Lichamelijke problemen zijn soms een soort erfenis uit je familie. Kwalen zoals slapeloosheid, angst, depressie, spijsverterings-, hart- of ademhalingsproblemen worden vaak geërfd vanuit onze familiegeschiedenis. Het kan een stille traumatische overdracht zijn van de intieme ervaringen van onze ouders, grootouders en voorouders, die een blijvende invloed heeft op onze fysieke en emotionele gezondheid.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook: Lichaamsverhalen: hoe je familieverleden zich uit in je gezondheid

Wanneer je lichaam nee zegt

Stress kan een oorzaak zijn van lichamelijke problemen. Gabor Maté houdt ons in 'Wanneer je lichaam nee zegt' (When the Body says No) een confronterende spiegel voor, waardoor we gaan inzien dat verborgen stress desastreuze gevolgen voor onze gezondheid kan hebben. Wanneer we geen nee durven zeggen tegen onze door stress geregeerde manier van leven, zal ons lichaam dat uiteindelijk voor ons doen.

Bestel jouw exemplaar voor €27.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Het bericht Wat is de oorzaak van jouw onverklaarbare pijn? 12 boeken over lichamelijke klachten verscheen eerst op Inspirerend Leven.

De pijn van tms (of het ongemak van een maagzweer, colitis, spanningshoofdpijn of de angst voor een astma-aanval) wordt gecreëerd om de aandacht van de patiënt af te leiden van wat er op emotioneel vlak gaande is.

Pijn en emoties

Misschien zijn nek-, schouder- en rugpijn geen mechanische problemen die je met mechanische middelen kunt oplossen zoals we in dit artikel beschreven. Misschien zijn ze gerelateerd aan hoe mensen zich voelen, hun persoonlijkheid en de ups en downs van het leven. Als dat inderdaad zo is, is de manier waarop we op dit moment met deze pijnsyndromen omgaan niet efficiënt.

Traditionele medische diagnoses richten zich op de machine, het lichaam, terwijl het echte probleem te maken lijkt te hebben met wat ervoor zorgt dat de machine werkt: de geest. tms (Tension Myoneural Syndrome) wordt gekenmerkt door fysieke pijn, maar dat acute ongemak wordt veroorzaakt door psychologische verschijnselen en niet door structurele afwijkingen of het slecht functioneren van spieren. Dit is een zeer belangrijk punt.

We hebben hier te maken met een nog bijna volledig onontgonnen gebied tussen wat puur mentaal-emotioneel is en wat fysiek is. Er bestaat een sterk en belangrijk verband, dat de hedendaagse medische wetenschap (op enkele opmerkelijke uitzonderingen na) helaas niet wil onderzoeken. Mijn ervaring met de diagnose en behandeling van tms werpt enig licht op wat er gebeurt op het mysterieuze raakvlak tussen emoties en het fysieke lichaam.

Hoe sterker de pijn, hoe heftiger de verdrongen emotie

Jarenlang dacht ik dat tms een soort fysieke uitdrukking of ontlading was van de verdrongen emoties. Later kwam ik erachter dat het pijnsyndroom niet als doel had om de verborgen emoties tot uitdrukking te brengen, maar om te voorkomen dat de patiënt zich er bewust van werd als een soort afweer.

Met andere woorden, de pijn van tms (of het ongemak van een maagzweer, colitis, spanningshoofdpijn of de angst voor een astma-aanval) wordt gecreëerd om de aandacht van de patiënt af te leiden van wat er op emotioneel vlak gaande is. Het is bedoeld om de aandacht op het lichaam te richten in plaats van op de geest. Het is een reactie op de behoefte om die vreselijke, asociale, onaardige, kinderachtige, boze, egoïstische gevoelens (de gevangenen) uit het bewustzijn te houden. Hieruit volgt dat tms geen lichamelijke aandoening in de gebruikelijke betekenis is, maar in feite deel uitmaakt van een psychologisch proces.

Pijn als camouflage

Afweermechanismen tegen verdrongen emoties leiden de aandacht af en verschuiven die naar iets anders dan de emoties die in het onderbewuste verborgen worden gehouden. Patiënten hebben verschillende metaforen om het proces te beschrijven: dat de afweer werkt als een camouflage, dat het een afleiding is. Om in zijn opzet te slagen, moet hij je aandacht opeisen. En het werkt nog beter als je er volledig door in beslag wordt genomen of er volledig door geobsedeerd bent.

Daarom zijn fysieke afweermechanismen zo goed: ze zijn heel goed in het trekken van je aandacht, vooral als ze pijnlijk, beangstigend en invaliderend zijn. Dit is precies wat er gebeurt bij tms.

Ik heb herhaaldelijk geconstateerd dat hoe pijnlijker de verdrongen emotie is, hoe ernstiger de pijn van tms is. De angst, boosheid en wrok gaan vaak helemaal terug tot in de kindertijd. Patiënten die bijvoorbeeld een enorme boosheid koesteren doordat ze als kind mishandeld of misbruikt zijn, hebben meestal ernstige, invaliderende pijn. En de pijn verdwijnt pas wanneer ze de kans krijgen om de vreselijke, etterende woede te uiten die al jarenlang hun onderbewustzijn in beslag neemt.

Onderdrukte boosheid

Hoe langer ik met tms werk, hoe meer ik onder de indruk ben van de invloed die boosheid en andere onverwerkte emoties op ons hebben. We hebben allemaal geleerd om boosheid zo sterk te verdringen of te onderdrukken dat we ons er in veel situaties totaal niet van bewust zijn dat we ergens boos over zijn. Ik vraag me zelfs af of boosheid niet fundamenteler is voor de ontwikkeling van symptomen dan angst, en of angst zelf misschien een reactie is op verdrongen of onderdrukte boosheid.

Een voorbeeld uit de praktijk

Het volgende verhaal heeft veel indruk op me gemaakt. De man over wie het gaat was midden veertig en had onder andere last van incidentele paniekaanvallen. Dat zijn acute angstaanvallen. Nadat ik met hem had gesproken en had vastgesteld dat hij tms had, bespraken we de psychologische aspecten van de aandoening en zei ik tegen hem dat ik steeds meer het vermoeden had dat onderdrukte boosheid misschien wel een belangrijkere rol speelde dan angstgevoelens.

Hij zei dat er vlak daarvoor iets was gebeurd dat mijn vermoeden ondersteunde. Hij was heel boos geworden op iemand en stond op het punt een ruzie te beginnen, toen hij besloot dat dat niet gepast was en dat hij zijn woorden maar beter kon inslikken. Binnen enkele seconden kreeg hij een paniekaanval!

Hij was waarschijnlijk meer dan boos. Hij was woedend, en de noodzaak om dat zowel onbewust te verdringen als bewust te onderdrukken, vereiste een reactie, vandaar de paniekaanval. 

Fragment uit: Heel je rug

Heel je rug

Herken je je in de beschreven pijnklachten? Dan is het baanbrekend boek over rugpijn van de beroemde medicus John E. Sarno wat voor jou. Hij hielp tienduizenden mensen met zijn techniek.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn
• Chinese geneeskunde over lage rugpijn: de ‘spier van de ziel’ vraagt om aandacht
• Mentale, emotionele en energetische oorzaken van rugpijn

Het bericht Rug-, nek- en schouderpijn zonder duidelijke oorzaak? Dit zegt de expert verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Het lichaam liegt niet; het registreert feilloos wat het hoofd soms liever negeert.

Er zijn momenten waarop het leven stokt. Niet omdat we het niet goed doen, maar omdat we te lang iets hebben volgehouden dat niet klopt. Het lichaam begint te spreken wanneer woorden uitblijven. Pijn, vermoeidheid, spanning, angst of andere chronische klachten verschijnen niet zomaar; ze zijn vaak signalen van iets dat gezien, gevoeld en erkend wil worden. In een wereld die vooral gericht is op doorgaan en aanpassen, is luisteren naar deze signalen een daad van moed.

Drie bewegingen: van binnen naar buiten

Heling en persoonlijke ontwikkeling verlopen zelden lineair. Ze bewegen zich in golven, vaak langs drie fundamentele bewegingen: naar binnen keren, innerlijk gewaarworden en naar buiten brengen wat waarachtig is.

Naar binnen keren vraagt vertraging. Stilte. De bereidheid om even niet te weten en aanwezig te zijn bij wat zich aandient. In deze verstilling ontstaat ruimte om te voelen wat er werkelijk in je leeft.

Gewaarworden vraagt om lichamelijk en emotioneel bewustzijn. Wat voel je in je lijf? Waar is spanning, waar is ruimte? Welke emotie klopt op de deur? Het lichaam liegt niet; het registreert feilloos wat het hoofd soms liever negeert.

Naar buiten brengen is expressie. Het uitdrukken van wat vanbinnen leeft: in woorden, beelden, beweging of geluid. Expressie maakt zichtbaar wat anders opgesloten blijft. Het is een vorm van thuiskomen bij jezelf.

Wanneer authenticiteit en verbondenheid botsen

Als mens hebben we twee fundamentele behoeften: authenticiteit en verbondenheid. We verlangen ernaar om onszelf te zijn, eerlijk en congruent: zo binnen, zo buiten. Tegelijk willen we erbij horen, geaccepteerd en geliefd worden. Beide behoeften zijn essentieel.

Problemen ontstaan wanneer deze twee met elkaar in conflict komen. Wanneer je leert, vaak al vroeg in je leven, dat jezelf zijn risico’s met zich meebrengt. Dat aanpassing veiligheid oplevert. Dat gevoelens beter ingeslikt kunnen worden. Dan ontstaat er een innerlijke spagaat: mag ik zijn wie ik ben, of moet ik worden wie er van mij verwacht wordt?

Dit conflict kan voortkomen uit verschillende bronnen. Soms is er sprake van ‘te veel’: ingrijpende ervaringen of trauma’s die het systeem overweldigen. Soms is er juist ‘te weinig’: een tekort aan affectie, bevestiging, veiligheid of gezien worden. Beide kunnen leiden tot overlevingsstrategieën waarin je jezelf stukje bij beetje verlaat.

Overaanpassing als overlevingsstrategie

Wanneer affectieve bevestiging ontbreekt, leren we ons aanpassen. We worden gevoelig voor wat de ander nodig heeft en verliezen het contact met onze eigen behoeften. Overaanpassing is geen zwakte, maar een intelligente strategie om liefde en verbinding te behouden.

Maar deze strategie heeft een prijs. Wie voortdurend ‘ja’ zegt terwijl er innerlijk ‘nee’ klinkt, wie zichzelf geweld aandoet door grenzen te negeren, raakt verwijderd van zijn eigen waarheid. Op den duur kan dit zich uiten in chronische spanning, emotionele uitputting of lichamelijke klachten.

We leven bovendien niet los van grotere systemen: familiepatronen, cultuur, maatschappelijke normen en verwachtingen kleuren wat we wel en niet toestaan in onszelf. Ook daarin kun je klem komen te zitten.

Het lichaam als alarmsysteem

Volgens verschillende mindbody-onderzoekers zijn chronische klachten geen op zichzelf staand probleem, maar signalen van het brein en het lichaam. Ze fungeren als een alarmsysteem dat zegt: er klopt iets niet. Je zit vast. Je bent jezelf ergens kwijtgeraakt.

Het lichaam reageert direct op alles wat we meemaken. Het bewaart ervaringen in het diepe gevoel, in het onbewuste, in elke vezel en cel. Emoties en lichaam zijn één geheel. Dat herkennen we allemaal: blozen van schaamte, buikpijn van spanning, hartkloppingen van angst, vlinders van verliefdheid. Het ene kan niet zonder het andere bestaan.

Wanneer we deze samenhang serieus nemen, verandert ook onze kijk op klachten. Ze worden dragers van betekenis. Boodschappen die ons uitnodigen om stil te staan, te luisteren en opnieuw af te stemmen op wat waar is voor ons.

Contractie en expansie

Wanneer gevoelens onderdrukt worden, reageert het lichaam vaak met contractie: een verstrakking, een terugtrekken, een innerlijk ‘nee’. Denk aan het inhouden van adem, het aanspannen van spieren, het wegdrukken van tranen. Op korte termijn kan dit beschermen, maar langdurige contractie put uit en kan ziek maken.

Het tegenovergestelde is expansie: ontspanning, verruiming, stroming. In expansie kan energie vrij bewegen, kan emotie doorleefd en losgelaten worden. Het leven beweegt voortdurend tussen deze twee polen. Dat is gezond. Problematisch wordt het wanneer verstarring chronisch wordt.

Wat langdurig vastzit, wordt minder voelbaar. Zo kan een toestand van gevoelloos overleven ontstaan, vaak zonder dat we het doorhebben. Het lichaam blijft echter signalen geven, in de hoop dat we opnieuw gaan luisteren.

Expressie als tegenkracht van depressie

Depressie is niet zozeer het tegenovergestelde van vrolijkheid, maar van expressie. Het ontstaat wanneer gevoelens langdurig worden vastgehouden, wanneer levendigheid geen uitweg vindt. Expressie betekent: naar buiten brengen wat er van binnen leeft, zichtbaar worden en je waarheid erkennen.

Dat kan op vele manieren: schrijven, tekenen, bewegen, spreken. Het gaat niet om mooi of goed, maar om echt. Door expressie krijgt dat wat vastzat weer ruimte. Je doet je eigen waarheid eer aan en dat werkt helend.

Jezelf geen pijn meer doen

Misschien is de kern van veel pijn en andere klachten wel dit: jezelf geweld aandoen. Doorgaan terwijl je moe bent. Sterk blijven terwijl je wilt huilen. Je gevoel wegredeneren met argumenten. Een kleur van jezelf verdoezelen die wil stralen. ‘Ja’ zeggen terwijl je ‘nee’ voelt, of nee zeggen terwijl je ja voelt. Je aanpassen ten koste van je eigenheid.

Heling begint bij het herstellen van contact. Door te voelen en gewaar te worden: wat is hier werkelijk aan de hand? Wat voel ik? Wat heb ik nodig? Wat is mijn waarheid, nu? Door daarna expressie te geven aan wat je ontdekt, in woorden, beelden of beweging, maak je het echter. Dit ben ik. Zo is het nu in mij.

De kracht van bevestiging

Iedereen heeft bevestiging nodig: het diepe gevoel dat je goed bent zoals je bent, dat je er mag zijn, dat je gevoelens en ervaringen bestaansrecht hebben. Vanuit zo’n veilige bedding kan de moed ontstaan om authentiek te leven.

Wanneer die bevestiging ontbrak, blijven we vaak zoeken. In relaties, in prestaties, in aanpassing. Tot het lichaam ingrijpt en zegt: zo kan het niet langer. Niet als straf, maar als uitnodiging.

Het lichaam laat ons niet in de steek. Het is misschien wel het meest trouwe dat we hebben. Het wijst ons terug naar onszelf, naar wat vergeten, onderdrukt of verlaten werd. Niet om ons te veroordelen, maar om ons te herinneren aan wie we ten diepste zijn.

Een uitnodiging

Luisteren naar het lichaam vraagt moed, zachtheid en soms begeleiding. Maar het opent ook een weg naar een leven dat meer klopt. Naar een bestaan waarin authenticiteit en verbondenheid elkaar niet langer uitsluiten, maar ondersteunen.

Misschien is dat wel de essentie van persoonlijke ontwikkeling: het hervinden van je eigen waarheid, en het lef om die waarheid te leven. Met al je kreukels, gevoeligheden en kleuren. Want precies daarin schuilt je vitaliteit.

Hoe chronische klachten ontstaan leg ik je uit in mijn boeken Weg van de Pijn en SOLK.

Weg van de pijn

Hoe kun je achter de boodschappen van jouw pijn komen? In 'Weg van de pijn' laat Saskia de Bruin zien dat wanneer je aan de slag gaat met jezelf en psychische pijn uit het verleden opruimt, genezing het gevolg kan zijn.

Bestel jouw exemplaar voor €25.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder over de logica van lichamelijke pijn:

• Chinese Geneeskunde: de logica van lichamelijke klachten
• Lichamelijke klachten? Je lichaam probeert je letterlijk iets te vertellen
• Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn

Het bericht Vermoeidheid, (chronische) pijn & spanning: wat is de boodschap van jouw lichaam? verscheen eerst op Inspirerend Leven.

tms kan zich op verschillende plekken manifesteren en verplaatst zich vaak, vooral als er iets wordt gedaan om de aandoening te verhelpen.

Onverklaarbare (rug)pijnklachten

Vanwege mijn medische specialisatie op het gebied van revalidatiegeneeskunde en als directeur van de poliklinische dienst van het Rusk Institute of Rehabilitation Medicine, behandelde ik in 1965 al een bovengemiddeld aantal patiënten met pijnklachten, waarvan de meerderheid last had van rugpijn. Ik vond het behandelen van rugpijn frustrerend en deprimerend, omdat ik nooit kon voorspellen wat de behandeling zou opleveren.

Als arts die veel waarde hecht aan een nauwkeurige diagnose en behandeling, raakte ik in de loop der jaren steeds meer verontrust door het feit dat het pijnpatroon van patiënten en de bevindingen van lichamelijk onderzoek vaak niet overeenkwamen met de veronderstelde pathologie. De pijn kon bijvoorbeeld worden toegeschreven aan degeneratieve artritis van de gewrichten van de onderste lendenwervels die door middel van röntgenonderzoek aan het licht kwam. Maar de patiënt had vaak pijn op plaatsen die niets met deze gewrichten te maken hadden.

Tijdens mijn klassieke medische opleiding had ik geleerd om rugpijn vooral te zien als het gevolg van structurele afwijkingen van de wervelkolom – meestal artritis of aandoeningen van de tussenwervelschijven – of als het gevolg van een slechte houding, beknelde zenuwen of te weinig beweging. Ik behandelde patiënten gewoon volgens de traditionele medische inzichten.

Nieuwe inzichten over rugpijn

In het begin van de jaren zeventig begon het me op te vallen dat de behandelresultaten van patiënten met dezelfde lichamelijke klachten meer leken af te hangen van de mate van hun vertrouwen in mij als hun arts, dan van de fysieke behandeling die ik gaf. Daardoor kwam de gedachte in me op dat rugpijn psychosomatisch was, vooral omdat de meeste van mijn patiënten al eerder last hadden gehad van psychosomatische klachten.

Ik ontwikkelde een nieuwe theorie over de oorzaak van de pijnstoornis en noemde deze tms, Tension Myoneural Syndrome.

De theorie dat een duidelijk fysieke aandoening zoals rugpijn psychosomatisch zou kunnen zijn, strookte totaal niet met de gangbare denkwijze en mijn medische opleiding. Maar door mijn eigen medische verleden en persoonlijkheid, mijn observaties van duizenden patiënten met pijnklachten en mijn negen jaar ervaring als huisarts vond ik dit idee zo gek nog niet. Ik testte de theorie door mijn behandelprotocollen aan te passen en de nadruk te leggen op de rol die emoties spelen bij het ontstaan van pijn, en dit leidde tot veel betere behandelresultaten.

De onderliggende oorzaak van tms

Daarnaast bestaat er bij de conventionele geneeskunde het vooroordeel dat emoties geen fysiologische veranderingen veroorzaken. De ervaring met tms spreekt beide vooringenomenheden tegen. De aandoening is een goedaardige (maar pijnlijke) fysiologische afwijking van het zachte weefsel (niet van de wervelkolom) en wordt veroorzaakt door een emotioneel proces. Pijnsyndromen zien er zo ‘fysiek’ uit dat het voor artsen bijzonder moeilijk is om rekening te houden met de mogelijkheid dat ze door psychologische factoren worden veroorzaakt. Dus houden ze vast aan de structurele verklaring.

Ik heb gemerkt dat de meeste van deze pijnsyndromen het gevolg zijn van een aandoening in de spieren, zenuwen, pezen en ligamenten die wordt veroorzaakt door spanning. De juistheid van mijn diagnose is bewezen door het hoge succespercentage van mijn behandelprogramma dat eenvoudig, snel en grondig is.

Hoe kun je tms herkennen?

tms kan zich op verschillende plekken manifesteren en verplaatst zich vaak, vooral als er iets wordt gedaan om de aandoening te verhelpen. Patiënten melden vaak pijn op een nieuwe plek als het op de oude plek beter gaat. Het is alsof de hersenen deze handige strategie om de aandacht af te leiden van emoties niet willen opgeven.

Spieren

Het belangrijkste weefsel dat bij tms betrokken is, is spierweefsel. De enige spieren in het lichaam die vatbaar zijn voor tms zijn die in de nek, de hele rug en de billen, die samen houdingsspieren worden genoemd. Ze worden zo genoemd omdat ze de juiste houding van het hoofd en de romp in stand houden en bijdragen aan een effectief gebruik van de armen.

Statistisch gezien zijn de onderrug en bilstreek de meest voorkomende locaties van tms. Op de tweede plaats komen de nek- en schouderspieren. De pijn zit meestal aan de zijkant van de nek en boven op de schouder, in de bovenste trapezius. tms kan overal in de rug voorkomen, maar komt op andere plaatsen veel minder vaak voor dan in de twee genoemde gebieden.

Zenuwen

Het tweede type weefsel dat bij dit syndroom een rol speelt, is zenuwweefsel, met name de zogenaamde perifere zenuwen. Dat zijn zenuwen die betrokken zijn bij voelen en bewegen. De zenuwen die het vaakst worden aangetast, bevinden zich, zoals te verwachten valt, in de nabijheid van de spieren die het vaakst bij tms betrokken zijn.

Wanneer spieren en/of zenuwen worden aangetast, kunnen diverse soorten pijn ontstaan. Deze pijn kan scherp, zeurend, branderig, of als schokjes of druk aanvoelen. Naast pijn kan de betrokkenheid van zenuwen ook leiden tot prikkelingen, tintelingen en/of gevoelloosheid veroorzaken, en soms een gevoel van zwakte in de benen of armen.

tms kan alle zenuwen in de nek, schouders, rug en billen aantasten, wat soms tot ongebruikelijke pijnpatronen leidt. Een van de beangstigendste symptomen is pijn op de borst. Bij pijn op de borst denken mensen meteen aan het hart, en het is inderdaad altijd belangrijk om te controleren of er niets aan dat orgaan mankeert. Onthoud: maak altijd een afspraak met de huisarts, zodat ernstige aandoeningen kunnen worden uitgesloten.

Pezen en ligamenten

Toen ik me bewust werd van de mogelijkheid dat deze pijnlijke pezen deel zouden kunnen uitmaken van tms, legde ik patiënten het idee voor dat hun peesontsteking ook zou kunnen verdwijnen als ze er op dezelfde manier naar zouden kijken als naar rugpijn. De resultaten waren bemoedigend.

Ik durf nu te stellen dat pijn aan pezen en ligamenten vaak bij tms hoort en in sommige gevallen zelfs het belangrijkste symptoom is. Het is inmiddels ook duidelijk geworden dat de elleboog niet de meest voorkomende plek is voor deze pijn. In mijn ervaring is dat de knie. Voorbeelden van veelvoorkomende diagnoses in het geval van kniepijn zijn chondromalacie, een instabiele knieschijf en trauma. Uit onderzoek blijkt echter dat er sprake is van gevoeligheid van een of meer pezen en ligamenten rond het kniegewricht, en dat de pijn meestal samen met de
rugpijn verdwijnt.

Andere veelvoorkomende plekken zijn de voet en enkel: de boven- of onderkant van de voet, of de achillespees. De schouder is ook een plek waar tms-pijn van pezen en ligamenten kan optreden; de gebruikelijke structurele diagnose is slijmbeursontsteking of een aandoening van de rotatorenmanchet. Polspezen zijn niet vaak bij tms betrokken.

Wie heeft een grotere kans op tms?

Je zou bijna zeggen dat tms een aandoening is die je van de wieg tot het graf kunt hebben, omdat het ook bij kinderen voorkomt, hoewel waarschijnlijk pas vanaf het vijfde of zesde levensjaar.

tms is een aandoening die meestal geen fysieke sporen achterlaat. Er vindt een tijdelijke vernauwing van de bloedvaten plaats, waardoor de symptomen optreden, en daarna keert alles weer terug naar normaal. De emotionele prikkel voor de aanval bij kinderen verschilt niet van die bij volwassenen: spanning. Je zou kunnen zeggen dat het een besluit van de geest is om een fysieke reactie te veroorzaken in plaats van een pijnlijke emotie te laten ervaren.

Zolang iemand emoties kan ervaren, is hij vatbaar voor de aandoening. De volgende vraag is: in welke leeftijdsgroepen komt tms het meest voor? We kwamen erachter dat 77 procent van de patiënten tussen de dertig en zestig jaar oud was, 9 procent was in de twintig en er waren slechts vier tieners bij (2 procent). Aan de andere kant van het spectrum was slechts 7 procent in de zestig en 4 procent in de zeventig.

Deze cijfers laten heel duidelijk zien dat de meeste gevallen van rugpijn door emoties worden veroorzaakt, want de leeftijd tussen de dertig en zestig noem ik de jaren van verantwoordelijkheid. Dat is de periode in je leven waarin je het meest onder druk staat om te slagen, in je levensonderhoud te voorzien en goed te presteren, en het is logisch dat je dan het vaakst last hebt van tms.

Bovendien is het zo dat als degeneratieve veranderingen in de wervelkolom (bijvoorbeeld artrose, degeneratie van tussenwervelschijven, hernia, een versleten rug en compressie of ontsteking van een ruggenmergzenuw) een primaire oorzaak van rugpijn zouden zijn, deze statistieken helemaal niet zouden kloppen. In dat geval zou er vanaf dat we in de twintig zijn een geleidelijke toename van het aantal gevallen moeten optreden, met de hoogste incidentie bij de oudste mensen. Dit is natuurlijk slechts indirect bewijs, maar het is wel zeer suggestief.

Fragment uit: Heel je rug

Heel je rug

Herken je je in de beschreven pijnklachten? Dan is het baanbrekend boek over rugpijn van de beroemde medicus John E. Sarno wat voor jou. Hij hielp tienduizenden mensen met zijn techniek.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder:

• Chinese geneeskunde over lage rugpijn: de ‘spier van de ziel’ vraagt om aandacht
• Mentale, emotionele en energetische oorzaken van rugpijn

Het bericht Onverklaarbare pijn in je rug, nek, schouders en bilspieren: dit kan de onderliggende oorzaak zijn verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Als deze pijnstoornissen niet veroorzaakt worden door structurele afwijkingen, hoe kunnen deze epidemieën dan worden verklaard?

De epidemie van chronische pijn

Het kwartet van pijn, invaliditeit, onjuiste informatie en angst teistert de westerse wereld al jaren en daar lijkt voorlopig geen eind aan te komen. Veel mensen hebben last van hun rug, nek, armen en benen en volgens de statistieken breidt deze pijnepidemie zich steeds verder uit. Het aantal arbeidsongeschikten in het bedrijfsleven als gevolg van lage rugpijn wordt met het jaar groter.

Fibromyalgie en andere chronische pijn

In bedrijfstakken waarin veel mensen achter een beeldscherm zitten, zijn er grote problemen met arbeidsongeschiktheid en ziektekosten als gevolg van rsi (repetitive stress injury)*. Miljoenen mensen, vooral vrouwen, lijden aan fibromyalgie. Een pijnlijke aandoening waarvan de precieze oorzaak nog niet is gevonden. Terwijl er een gigantische medische industrie is ontstaan om deze aandoeningen te diagnosticeren en te behandelen, gaan de problemen niet weg.

Niet levensbedreigend wél beperkend

Deze medische problemen worden meestal geen epidemieën genoemd, waarschijnlijk omdat ze vaak niet levensbedreigend zijn en het publiek zich niet volledig bewust is van het effect dat ze op financieel, sociaal en emotioneel vlak hebben. Dat ze niet levensbedreigend zijn, is het enige positieve dat erover gezegd kan worden, want ze kunnen lichamelijk en emotioneel zeer beperkend zijn.

Waarom hebben zoveel mensen pijn?

De meest prangende en onvermijdelijke vraag is: waarom en hoe is dit zo gekomen? Zijn we na miljoenen jaren evolutie plotseling niet meer in staat om normaal te functioneren? Heeft ons lichaam tekortkomingen die pas de laatste veertig jaar aan het licht zijn gekomen? Als deze pijnstoornissen niet veroorzaakt worden door structurele afwijkingen, hoe kunnen deze epidemieën dan worden verklaard?

Chronische pijn begrepen

De mind-body connectie gaat over deze epidemie. Het beschrijft zowel de klinische bevindingen die de oorzaak van de pijnaandoeningen aan het licht hebben gebracht, als een methode om ze te behandelen. Helaas verwerpt de reguliere geneeskunde deze diagnose, omdat die gebaseerd is op de theorie dat de lichamelijke symptomen worden veroorzaakt door emotionele processen. Het concept wordt echter wel door veel mensen die niet medisch onderlegd zijn omarmd, waarschijnlijk omdat ze niet bevooroordeeld zijn door een traditionele medische opleiding.

Hoofdpijn, maag- en darmklachten en allergieën

En alsof de pijnepidemie al niet groot genoeg is, wordt een grote groep lichamelijke aandoeningen gezien als equivalenten van het pijnsyndroom, omdat ze lijken voort te komen uit hetzelfde psychologische proces. Deze aandoeningen komen al jaren bij veel mensen voor en zijn samen met de uiteenlopende pijnaandoeningen wijdverspreid in de westerse samenleving. Dan heb ik het over de hoofdpijn, maag- en darmklachten en allergieën waar mensen mee kampen. Maar ook over aandoeningen die aan de orde van de dag zijn op het gebied van dermatologie, de luchtwegen, het urogenitale systeem en gynaecologie.

Als de meeste van deze aandoeningen psychogeen van aard zijn, dat wil zeggen dat ze in de geest ontstaan, dan hebben we een gigantisch probleem op het gebied van de volksgezondheid. De medische, humanitaire en economische implicaties hiervan zijn overduidelijk.

Waar komen deze klachten vandaan?

De mind-body connectie gaat over emoties, ziekte en welzijn, hoe ze met elkaar samenhangen en wat je kunt doen om een goede gezondheid te bevorderen en bepaalde lichamelijke aandoeningen het hoofd te bieden. De ideeën zijn gebaseerd op jarenlange succesvolle behandeling van een door emoties veroorzaakte lichamelijke
aandoening die het Tension Myositis Syndrome (tms) wordt genoemd. Ik geef een actuele beschrijving van die aandoening, maar richt me vooral op de invloed die emoties hebben op het functioneren van ons lichaam.

De echte oorzaak werd opeens genegeerd

Dat verband werd in de eerste helft van de twintigste eeuw vrijwel volledig geaccepteerd binnen de westerse geneeskunde, maar werd daarna bijna door niemand meer erkend. De waarschijnlijke redenen voor deze historische trend zijn de verwerping van de psychoanalytische theorie, de toegenomen belangstelling voor laboratoriumonderzoek en de neiging van artsen om psychologische kwesties uit de weg te gaan. Aan het einde van de twintigste eeuw waren er op het gebied van zowel de lichamelijke als de psychologische geneeskunde nog maar weinig artsen die geloofden dat onbewuste, verdrongen emoties de oorzaak konden zijn van lichamelijke ziekten.

Psychoanalytici waren de enige clinici die dat concept bleven aanhangen, maar hun invloed op de psychiatrie en de algemene geneeskunde was beperkt. In de lichamelijke geneeskunde is er vrijwel niemand die dit idee aanhangt.

De mind-body connectie

Ondanks het gebrek aan interesse van de reguliere geneeskunde is er veel over geschreven over de connectie tussen lichaam en geest. Er zijn zorgvuldige onderzoeken gedaan die psychologische factoren in verband brengen met pathologische aandoeningen zoals coronaire arteriosclerose en een hoge bloeddruk. Ik ken maar één onderzoeker buiten de psychoanalyse, die onbewuste emoties heeft aangewezen als oorzaak van een lichamelijke ziekte. Je leest wel vaak over stress, woede, angst, eenzaamheid en depressie, maar die worden dan gezien als bewust waargenomen emoties. Vaak wordt gedacht dat deze gevoelens onderliggende structurele pathologische processen verergeren, zoals hernia’s, fibromyalgie of rsi.

De mind-body connectie gaat over lichamelijke aandoeningen die worden veroorzaakt door onbewuste verdrongen gevoelens. Aangezien dit zeer specifieke stoornissen zijn, kunnen ze nauwkeurig worden gediagnosticeerd en met succes worden behandeld. Het Tension Myositis Syndrome is op dit moment de meest voorkomende door emoties veroorzaakte aandoening in de Verenigde Staten, en waarschijnlijk in de gehele westerse wereld.

De mind-body connectie

'De mind-body connectie' van John Sarno is het standaardwerk op het gebied van het begrijpen en helen van chronische pijn.

Bestel jouw exemplaar voor €24.50 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees verder over chronische pijn:

• Last van chronische pijn? Waarom tijd doorbrengen in de natuur helend is
• Chronische pijn: als je lichaam oud zeer niet los kan laten
• Chronische klachten en verborgen emoties: hoe staan ze met elkaar in verbinding?
• Heb je chronische en onbegrepen klachten? Dit kan helpen bij heling

Het bericht Chronische pijn eindelijk begrepen: zo belangrijk is de mind-body connectie verscheen eerst op Inspirerend Leven.