Hormoonverstoorders zwerven overal om ons heen

Hormoonverstorende stoffen, in het Engels ook wel EDC’s of Endocrine Disruptors genoemd, zijn zware metalen of chemische stoffen gemaakt op basis van het oeroude aardolie. Aardolie bestaat uit miljoenen jaren oude resten van planten en dieren die in de aardbodem zijn verteerd tot olie. Dankzij alle uitvindingen van de chemische industrie bleek deze aardolie de basis te kunnen zijn van heel veel producten: van plastics tot kleding, van onkruidbestrijdingsmiddelen tot kinderspeelgoed en van tapijten tot cosmetica. De lijst producten gemaakt van aardolie is eindeloos.

Omdat de basisgrondstof dit oude natuurproduct is, worden deze chemische producten door ons lichaam nog steeds herkend. Een aantal hiervan lijkt op ons vrouwelijke hormoon oestrogeen. Ze worden daarom ook wel xeno-oestrogenen genoemd. Xeno betekent vreemd. En dat is nou net het probleem. Andere chemische stoffen verstoren je schildklierhormoon of het hormoon testosteron dat wij als vrouwen ook hebben.

Onderschat de hoeveelheid hormoonverstoorders om je heen niet

Dagelijks komen we allemaal in contact met deze hormoonverstoorders, jij ook. Men schat in dat er 100.000 verschillende chemische stoffen zijn, waarvan er zo’n 500 bekend staan als hormoonverstoorder. Ze zijn met name de laatste 50 jaar in ons leven gekomen en ieder jaar komen er weer nieuwe bij. De gemiddelde vrouw schijnt alleen al met haar verzorging en cosmetica dagelijks in contact te komen met 515 chemische stoffen! (1) Dat is nogal wat en dan hebben ze nog niet eens gekeken naar de stoffen die je met je voeding binnen krijgt.

De kans is groot dat jij iedere dag wel een portie op je bord hebt liggen. Alle niet-biologische producten bevatten resten van bestrijdingsmiddelen. Voeding uit blik bevat hormoonverstoorders. Ze zitten vaak in voedselverpakkingen en worden van daaruit overgedragen op de voeding. Ze zitten in niet-biologische vlees. In zuivel.

En zelfs in het overgrote deel van het koek- en snoepvak want veel zoetigheid in de supermarkt is gezoet met High Fructose Corn Syrup (HFCS ofwel maisstroop, glucosestroop/siroop, fructosestroop/siroop of glucose-fructosestroop/siroop), dat in veel gevallen kwik bevat: ook een hormoonverstoorder. Je kunt dus met je favoriete vulkoek ongemerkt een portie hormoonverstoorders naar binnen krijgen. Waarom is dit nou zo schadelijk voor vrouwen?

Het is schadelijk voor ons allemaal, maar ……

Laat ik voorop stellen dat een overdosis hormoonverstoorders voor iedereen en alles slecht is: voor planten, dieren, ongeboren kinderen, pasgeboren kinderen, mannen én vrouwen. Er is veel onderzoek gedaan naar deze hormoonverstoorders. Een aantal ervan is inmiddels verboden maar veel andere (nog) niet.

De meest voorkomende gevolgen zijn onvruchtbaarheid, overgewicht bij jonge kinderen, borstontwikkeling op jonge leeftijd, ook bij jongens, vroege puberteit bij meisjes, geboorteafwijkingen, vroeggeboortes en een groot scala aan vrouwelijke klachten, waaronder endometriose, PMS, vleesbomen en allerlei klachten die we over het algemeen plaatsen onder de noemer overgangsklachten: stemmingswisselingen, slaapproblemen, angstaanvallen, hoofdpijn, gespannen borsten, fybromyalgie, vocht vasthouden en schildklierproblemen.

Tot slot verhoogt blootstelling aan hormoonverstoorders ook het risico op allerlei hormonale kankers, waaronder borstkanker, eierstokkanker en prostaatkanker.

……… vrouwen trekken aan het kortste eind

Een groot deel van de hormoonverstoorders zijn xeno-oestrogenen. In een vrouwenlichaam is de balans tussen de twee hormonen oestrogenen en progesteron erg belangrijk. Eigenlijk is het meer een dans dan een balans omdat soms het ene hormoon sterker aanwezig is en soms het andere hormoon. Ze dansen als het ware harmonieus om elkaar heen. Dankzij de dans van deze hormonen heeft een vrouw, zolang ze haar maandelijkse cyclus nog heeft, iedere maand de mogelijkheid om zwanger te worden.

Als ze zwanger is zorgen met name deze twee hormonen na negen maanden voor een happy end. Deze precaire balans wordt verstoord door deze invasie van xeno-oestrogenen. Het is dan ook geen wonder dat zwanger worden, en de zwangerschap tot een goed einde brengen, verstoord wordt door hoge niveaus van xeno-oestrogenen. Het vrouwenlichaam raakt door al deze xeno-oestrogenen helemaal de weg kwijt.

Xeno-oestrogenen werken krachtiger dan je eigen lichaamsoestrogenen

Belangrijk om te weten is dat xeno-oestrogenen in je lichaam een krachtigere werking op je cellen hebben dan je lichaamseigen oestrogenen. Ze gedragen zich in je lichaam als oestrogenen maar dan een stuk agressiever, zou je kunnen zeggen. Ze zijn duidelijker aanwezig en laten zich niet zomaar wegsturen. Onder invloed van oestrogenen heb je in je puberteit je borsten en dijen gekregen. Celdeling is dan ook een eigenschap van oestrogenen. Dat is prima als het gebeurt zoals de natuur het heeft bedoeld. Maar als de mens eraan heeft zitten sleutelen is het niet raar dat er veel kankers worden gerelateerd aan een overdosis xeno-oestrogenen.

Uit onderzoek van borstweefsel bij borstkanker blijkt dan ook dat er hogere doses hormoonverstoorders werden gevonden dan in normaal borstweefsel. Vleesbomen, borstcystes, endometriose: het is allemaal weefsel dat opeens lijkt te besluiten om zich te gaan vermenigvuldigen. Dat moet ergens in je lichaam daarvoor een opdracht hebben gekregen.

Obesitas en diabetes waarschijnlijk mede gevolg van hormoonverstoorders

Xeno-oestrogenen zijn door je lichaam lastig af te voeren. Je lever moet dit belangrijke werk doen, maar als het daarvoor onvoldoende grondstoffen of energie heeft kan je lichaam in al haar wijsheid besluiten om ze ergens op te slaan waar ze het minste kwaad kunnen: in je vetcellen! Je lichaam slaat een overdosis xeno-oestrogenen op in je vetcellen en het kan daar tientallen jaren blijven zitten. Vaak is dit hardnekkig vet. Want als jij besluit om af te vallen maar je lever niet in staat blijkt te zijn om de xeno-oestrogenen die hierdoor vrij komen op een juiste wijze af te voeren, dan worden ze gewoon weer opnieuw opgeslagen in je vetcellen.

Als je dit weet is het niet verwonderlijk dat er door onderzoekers een relatie is geconstateerd tussen teveel hormoonverstoorders en overgewicht bij kinderen. Dit overgewicht komt niet alleen bij kinderen voor maar de laatste tientallen jaren net zo goed bij mannen en vrouwen. Ook diabetes is enorm toegenomen.

De sterke toename van obesitas en diabetes kan niet alleen worden toegeschreven aan verkeerde voeding en te weinig beweging. Een door Chem Trust gemaakte analyse (2) van ruim 240 wetenschappelijke studies laat zien dat de toename van obesitas en diabetes zeer waarschijnlijk mede veroorzaakt wordt door de dagelijkse blootstelling aan kleine hoeveelheden hormoonverstorende stoffen. Wat is klein?

Wat kan je zelf doen? Gelukkig heel veel!

Gelukkig heb je heel veel zelf in de hand. Enerzijds is het natuurlijk zaak ervoor te zorgen dat je ze zo weinig mogelijk binnen krijgt. Gebruik daarom 100% natuurlijke verzorgingsproducten en cosmetica. Denk ook aan je nagellak, deodorant en zonnebrandproducten. Vermijd tandpasta met fluoride. Eet zoveel mogelijk biologische producten. Vermijd producten die de binnenkant van een fabriek hebben gezien, dus kook en bak zelf met verse ingrediënten. Koop groenten of fruit verpakt in glas als nodig is, niet uit blik. Vermijd opwarmen van voeding in plastic. Maak je huis schoon zoals je oma het zou doen of kies ook hier voor 100% natuurlijke schoonmaakmiddelen. Als je dit doet ben je al een heel eind op de goede weg. 100% vermijden lukt toch niet en dat hoeft ook niet.

Je lichaam is prima in staat om een bepaald percentage hormoonverstoorders onschadelijk te maken en af te voeren. Je lever speelt hierbij een belangrijke rol, evenals je darmen en nieren. Eet minstens vijf ons groenten per dag, waarvan de helft groene groenten. Het liefst de helft hiervan onbewerkt, dus rauw. Heel goed om je lichaam te helpen ze af te voeren zijn broccoli, boerenkool, spruitjes en vooral broccolikiemen. Vers gemalen lijnzaad is ook top! Gebruik groene superfoods zoals spirulina, chlorella en marine fytoplankton om je te helpen ontgiften. Eet vooral ook volop vezels, maar als je vijf ons groenten en twee stuks fruit per dag eet zit dat wel snor!

Het energieke vrouwen voedingskompas

Een schat aan kennis en waardevolle tips, Het Energieke Vrouwen Voedingskompas is de ultieme gids voor elke vrouw om inzicht te krijgen in hoe hormonen werken en hoe je zo lang mogelijk vitaal en gezond blijft.

Bestel jouw exemplaar voor €27.99 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen:

• Geen zin meer in zorgen? Dat komt door je hormonen!

• Koffie ontvrienden; 10 redenen waarom je hormonen hier blij van worden

• Vijf signalen dat je hormonen uit balans zijn (+ 5 tips)

Het bericht Hormoonverstoorders: wat veroorzaken ze en wat kun je er tegen doen? verscheen eerst op Inspirerend Leven.

Hoe krijg je minder bestrijdingsmiddelen binnen?

Maar ja, biologische producten zijn meestal duurder en dat kan niet iedereen altijd betalen. Maar betekent dat dan dat je maar minder groenten en fruit moet eten? Dat dacht ik toch niet….maar hoe dan wel? Welke niet-biologische groenten en fruit kun je beter echt vermijden en hoe kun je er anders voor zorgen dat de meeste resten van bestrijdingsmiddelen van je groenten en fruit worden verwijderd? Hieronder ga ik op deze vragen in.

Hoe zorg je ervoor dat je minder bestrijdingsmiddelen binnen krijgt?

Dirty Dozen …

In Amerika komt elk voorjaar een rapport uit van de EWG (Environmental Working Group) waarin de ‘Dirty Dozen’ (de 12 meest vervuilde groenten en fruit) en de ‘Clean Fifteen’ (de producten met de minste bestrijdingsmiddelen) voor dat jaar op een rijtje worden gezet.

In Nederland is er geen soortgelijke lijst waarop je snel kunt checken hoe het zit. Globaal gezien kunnen we wel een beetje afgaan op de Amerikaanse lijst, omdat tegenwoordig voeding van over de hele wereld overal wordt verkocht. Hieronder zie je de nieuwste Amerikaanse lijst voor de Dirty Dozen voor 2020:

1. Aardbeien
2. Spinazie
3. Boerenkool
4. Nectarines
5. Appels
6. Druiven
7. Perziken
8. Kersen
9. Peren
10. Tomaten
11. Selderij
12. Aardappels

Let wel: de Dirty Dozen is een lijst van groenten en fruit met de hoogste concentraties aan pesticiden nádat ze al gewassen zijn!

… en de Clean Fifteen

Dit zijn de Amerikaanse ‘clean 15’:

1. Avocado’s
2. Suikermais
3. Ananas
4. Uien
5. Papaja’s
6. (diepvries) doperwten
7. Aubergines
8. Asperges
9. Bloemkool
10. Cantaloupe-meloen
11. Broccoli
12. Champignons
13. Witte kool
14. Honingmeloen
15. Kiwi’s

Helaas kunnen we deze lijsten niet zomaar een-op-een toepassen op Nederland, want in de EU gelden andere regels. Daarbij, sommige producten komen ook uit andere landen of regio’s dan waar de VS ze vandaan haalt. Maar wat kunnen we wél zeggen over de situatie in Nederland?

Hormoonverstoorders

Volgens een artikel uit Trouw van 10 december 2019 zitten er op sommige voedingsmiddelen in Nederland veel bestrijdingsmiddelen die kunnen leiden tot medische problemen. Het gaat om hormoonverstorende pesticiden die je echt niet in je lichaam wilt hebben; ze worden onder andere in verband gebracht met onvruchtbaarheid, aangeboren afwijkingen, diabetes, overgewicht, ADHD en autisme.

Eigenlijk mogen mensen volgens de EU-regels helemaal niet blootgesteld worden aan deze stoffen maar volgens milieuorganisatie Pan Europe (Pesticide Action Network) worden die regels niet nageleefd of gehandhaafd in de praktijk. Trouw baseerde het artikel op onderzoek van de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) uit 2017.

Glyfosaat (van Monsanto) is de meest gebruikte maar ook de meest omstreden onkruidverdelger ter wereld. Het mag ook in Europa worden gebruikt.

Bestrijdingsmiddelen; de grootste overschrijdingen

De grootste overschrijdingen werden gevonden in ingevoerde producten van buiten de EU. Landen als de Dominicaanse Republiek, Oeganda en Kenia, Turkije, Colombia, Suriname en Mexico scoren slecht. Echte gifbommetjes zijn onder andere ramboetans uit Thailand, papaja’s uit Brazilië en kousenband uit de Dominicaanse Republiek. Dat zijn echter wel producten die wat minder vaak in Nederland worden gegeten.

Het valt op dat papaja’s op de Amerikaanse lijst van Clean Fifteen staan terwijl hier blijkbaar papaja’s, in ieder geval die uit Brazilië, tot de slechtste producten behoren!

De grootste overschrijdingen van normen voor pesticiden worden gevonden in producten van buiten de EU, zoals de Dominicaanse Republiek, Oeganda en Kenia

Meerdere bestrijdingsmiddelen op één product

Het komt ook veel voor dat er op één product meerdere bestrijdingsmiddelen tegelijk gevonden worden, wat natuurlijk ook zeer schadelijk kan zijn. Het gaat bijvoorbeeld om gojibessen, waarop soms wel 4 verschillende bestrijdingsmiddelen gevonden worden, of Spaanse nectarines en perziken, met 2 verschillende bestrijdingsmiddelen. Zo’n cocktail van dit soort chemicaliën op elkaar gestapeld betekent voor de gezondheid niet veel goeds.

Op niet-biologische gojibessen zitten soms wel 4 verschillende bestrijdingsmiddelen

Spanje scoort slecht

Het valt vooral op dat EU-lidstaat Spanje het heel slecht doet: in de lijst van alle landen met de meeste producten met hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen staat Spanje op de dertiende plaats, met vooral veel bestrijdingsmiddelen op onder meer perziken, druiven, pruimen, meloenen en courgettes. Nederland doet het dan verhoudingsgewijs nog goed, hoewel op bijvoorbeeld Nederlandse komkommers, kersen en aardbeien soms ook wel aardig wat bestrijdingsmiddelen bleken te zitten.

Wat kunnen we dus echt beter vermijden?

De analyse van het NVWA-onderzoek uit 2017 die Trouw heeft uitgevoerd heeft uiteindelijk wel een lijst opgeleverd van de te vermijden producten. Het is een lijst van 32 producten die veel gegeten worden in Nederland. Ze zijn gekozen op basis van de hoeveelheid hormoonverstorende stoffen per product en het land van herkomst. Zeker kinderen en zwangere vrouwen wordt afgeraden de producten van deze lijst te eten.

Als je te veel van deze chemicaliën binnenkrijgt kan dat onder andere zorgen voor verstoring van de geslachtshormonen, waardoor er allerlei problemen kunnen ontstaan die te maken hebben met vruchtbaarheid, voortplanting en de gezondheid van nakomelingen.

Bestrijdingsmiddelen op groente en fruit worden in verband gebracht met onder andere onvruchtbaarheid, aangeboren afwijkingen, diabetes, overgewicht, AHDH, autisme, Alzheimer en Parkinson.

De ‘Dutch Dirty Dozen’

Hieronder zie je de ‘Dutch Dirty Dozen’ die ik heb samengesteld aan de hand van de analyse van Trouw. De producten staan genoemd op volgorde van land én product(en). Spanje en Nederland staan bovenaan omdat uit die landen erg veel producten op de Nederlandse markt zijn. Ook staan de producten die hier veel gegeten worden, zoals komkommers, spruitjes, mandarijnen en sinaasappels, hoger in de lijst dan de meer exotische artikelen zoals ramboetan:

1. Spanje: nectarines, druiven, perziken, meloenen, courgettes, aardbeien, spinazie, mandarijnen, paprika
2. Nederland: zoete kers, aardbeien, komkommers, appels, spruitjes, wortelen
3. Zuid-Afrika: pruimen, mandarijnen, sinaasappelen
4. Egyptische sinaasappelen
5. Marokkaanse mandarijnen
6. Grapefruits uit de VS
7. Meloenen uit Honduras
8. Gojibessen uit alle landen
9. Alle landen: conventioneel geteelde druiven
10. Papaja’s uit Brazilië
11. Ramboetans uit Thailand
12. Kousenband uit de Dominicaanse Republiek

Als je de bovenstaande producten zoveel mogelijk vermijdt dan schiet dat al aardig op. Ik raad je aan deze groenten en fruit uit die landen dus niet in huis te halen. Haal ze uit een andere bron of eet ze alleen biologisch.

Vermijd de producten uit de lijst van de Dutch Dirty Dozen

Als alles biologisch kopen niet kan…

Natuurlijk is het altijd nog steeds beter om groenten en fruit uit conventionele teelt te eten dan helemaal geen groenten en fruit omdat je biologisch niet altijd kunt krijgen of betalen. Heb je ook geen eigen biologische moestuin – dat zou leuk zijn maar is natuurlijk ook niet voor iedereen weggelegd – haal dan in ieder geval zoveel mogelijk groenten en fruit van het seizoen en uit de buurt, dat is al een stuk duurzamer en bovendien goedkoper.

…dan zijn dit de beste opties

Samenvattend betekent het dus dat je:

• zoveel mogelijk biologisch koopt
• van het seizoen en uit de buurt koopt
• producten vermijdt uit de Amerikaanse Dirty Dozen en de ‘Dutch Dirty Dozen’
• beter niet-biologische groenten en fruit kunt eten dan helemaal geen groenten en fruit!

Bestrijdingsmiddelen verwijderen

Hoe kun je er nu voor zorgen dat je zoveel mogelijk de bestrijdingsmiddelen verwijdert van de conventionele producten die je in huis haalt? Hieronder noem ik een paar mogelijkheden.

Schil verwijderen

Soms kun je het best de schil verwijderen om van het grootste deel van de pesticiden af te komen. Eet bijvoorbeeld een nectarine of perzik die niet biologisch is gewoon niet met schil. Toch is dit jammer, want op zich is juist de schil zo gezond!

Zorgvuldig wassen

Goed afspoelen en afborstelen van groente en fruit met koud water helpt al, maar wassen in water met een zuur zoals azijn of een base zoals natriumbicarbonaat haalt nog meer van de schadelijke stoffen weg. Week je groente of fruit ongeveer 15 minuten in 1 liter water met ongeveer 1 dl azijn of met 10 gram natriumbicarbonaat. Hiermee krijg je nog steeds niet alles weg maar het is in ieder geval een stuk beter dan alleen water. Een andere sterke base die je kunt gebruiken is de Terrawash Pesticiden remover, die te koop is bij aHealthylife.

Blancheren of koken

Als je groente (of fruit) blancheert, door het heel kort te koken en dan snel onder te dompelen in water, kan dat tot de helft van de bestrijdingsmiddelen verwijderen. Gewoon wat langer koken kan ook, maar dat kan wel weer zorgen voor verlies van vooral vitamine C. Kook liever zo kort mogelijk.

Reinigen met ozon

Het best is een nieuwe methode om te reinigen, namelijk met ozon. Daarvoor zijn zogenaamde ozongeneratoren te koop. Dat is wel een hele investering, maar het werkt wel heel goed en niet alleen tegen bestrijdingsmiddelen. Ze zijn te koop bij aHealthylife. Daar vind je ook meer informatie hierover.

Je kunt bestrijdingsmiddelen verwijderen door groenten en fruit goed te wassen met een zuur of een base, te koken of blancheren, of te reinigen met ozon.

Met de keuze van onze voeding hebben we grote invloed op onze planeet. Steeds minder vlees en vis, vooral méér plantaardig en daarbij vooral kiezen voor biologische producten maakt een enorm verschil hoe onze aarde er over 30 jaar uitziet.

Eet meer energie

Eet meer energie is de ultieme gids voor voor iedereen die op zoek is naar meer energie om zo een vrolijk en vitaal leven te leiden.

Bestel jouw exemplaar voor €27.99 met gratis verzending Bestel nu

Je bestelt bij

Lees ook deze artikelen:

• Detoxen met kruiden: het afvoeren van ongewenste stoffen uit je lichaam

• Acht voedingstips om chronische ontstekingen tegen te gaan

• Trage schildklier? Veelvoorkomende oorzaken van schildklierklachten

Het bericht Dutch Dirty Dozen: de 12 groente- en fruitsoorten met de meeste bestrijdingsmiddelen verscheen eerst op Inspirerend Leven.