Home Doelen & Succes Wees pro-actief

Wees pro-actief

Door Petra Pronk

Je leven in eigen hand nemen. Wie wil dat niet? En toch doen we het vaak niet. Met alle ontevredenheid en frustratie vandien. Stephen R. Covey laat in De 7 eigenschappen van effectief leiderschap zien hoe het anders kan. Op weg naar meesterschap over het eigen leven.

Eigenschap 1: Wees pro-actief. Er zijn zinnen of plaatjes die een enorme impact kunnen hebben. De illustratie in het boek van Stephen Covey over de ruimte die je hebt tussen stimulus en de respons, viel voor mij in die categorie: lifechanging. Het idee dat je niet als de hondjes van Pavlov geconditioneerd bent om tot in het oneindige op dezelfde manier te reageren op prikkels, maar dat je de keuze hebt om het anders te doen, was voor mij echt een openbaring.

Ieder mens heeft een script. Een bepaalde manier waarop je over je leven denkt en het van daaruit actief vormgeeft. Je schrijft je levensverhaal met ingrediënten die je aangereikt hebt gekregen in de loop van je leven. En hoe vaker je op een bepaalde prikkel (A) reageert met bepaald gedrag (B), hoe meer vastomlijnd je script wordt. Tot het op een gegeven moment een vanzelfsprekendheid is: als A gebeurt, reageer jij op manier B. Ook al is die manier totaal niet effectief.

Slachtofferrol

“Nergens voor nodig”, zegt Stephen Covey. Probeer je eens los te maken van dat automatisme en besef dat je de vrijheid hebt je gedrag te kiezen. Als je dat gevoel niet hebt, zit je in de slachtofferrol. Dan heb je het idee dat er dingen buiten jou om geregeld en beslist worden. Dingen waar jij geen invloed op hebt. Er zijn een heleboel redenen om het stuur van je leven niet in eigen hand te nemen en je te verschuilen. Excuses zijn meestal terug te voeren op 3 dingen:

– De opvoeding: ‘Mijn ouders…’

          De genetica: ‘Zo ben ik nu eenmaal…’

          De omgeving: ‘Mijn vrouw, de baas, mijn lelijke buurman…’

Je maakt jezelf iets wijs

Dat lijstje lijkt waterdicht, en het bevat ongetwijfeld waarheid. Maar de enige vraag die telt is of jij met die waarheid wilt leven. Het akelige van dat lijstje is namelijk dat je je slachtoffer maakt. Je maakt jezelf wijs dat je geen keuze hebt. Maar je hebt altijd een keuze. Omstandigheden heb je niet altijd in de hand. En zijn gewoon dingen die je ‘’overkomen’’. Maar wat je wel altijd in de hand hebt, is de manier waarop jij op die omstandigheden reageert.

Geen lijn van A naar B

Als bewijs voert Covey het verhaal op van Viktor Frankl, een psycholoog die in de concentratiekampen van de nazi’s belandde en daar de meest gruwelijke dingen meemaakte. Maar zelfs in die hel waarin zijn leven geen stuiver waard was, besefte Viktor Frankl dat hij zelf kon bepalen in welke mate alles wat er gebeurde hem wezenlijk zou raken. Tussen datgene wat er met hem gebeurde – de stimulus – en zijn respons, stond zijn vrijheid om die respons te kiezen. Hij koos heel bewust voor het behoud van zijn waardigheid – en overleefde daardoor.

Pro-activiteit

Covey noemt de eigenschap die daarvoor nodig is: pro-activiteit. Dat is meer dan wat er vaak onder wordt verstaan, nl. initiatieven nemen. “Het betekent dat je verantwoordelijk bent voor je eigen leven. Ons gedrag is afhankelijk van onze besluiten, niet van onze omstandigheden. We kunnen gevoelens ondergeschikt maken aan waarden. We kunnen iets teweegbrengen en zijn daar ook verantwoordelijk”, zo schrijft hij. Dat maakt voorgoed een einde aan slachtofferschap. Wat er ook gebeurd is in je leven, jij bent en blijft verantwoordelijk voor de manier waarop je daar NU mee omgaat. Of zoals Covey zegt: “Wat je vandaag bent, daar heb je gisteren voor gekozen.” Daarmee is eigenschap 1 de basis van de overwinningen op jezelf. Van daaruit kun je aan de slag met de rest van de pyramide.

Leave a Comment