Home Geen categorie Wandelen in de woestijn: De Loonse en Drunense Duinen

Wandelen in de woestijn: De Loonse en Drunense Duinen

Door redacteur

duin duinen dui Het is uniek voor Nederland om binnen één nationaal park twee zo verschillende natuurgebieden als de Brand en de Loonse en Drunense Duinen aan te treffen. De arme, droge en zanderige duinen staan in schril contrast met de voedselrijke, weelderig begroeide, zompige moerassen en weilanden van de Brand. Door deze grote variatie aan leefgebieden kent Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen een grote diversiteit aan planten en dieren. De ontstaansgeschiedenis van de Loonse en Drunense Duinen is een samenspel van natuurlijke processen én menselijk handelen. Gedurende de barre poolwinters van de laatste ijstijd waaide zand en leem uit het noordelijk gelegen Maasdal. Hierdoor ontstonden zandruggen op verschillende plaatsen in Brabant. Een zacht glooiend landschap, met afwisselend hoge zandbulten en laag gelegen leemhoudende bodems, vormde het beeld van het toenmalige landschap. Hier tussendoor kringelden vele laaglandbeekjes ook wel Ley genoemd. De dekzandrug van de Loonse en Drunense Duinen werd omringd door moerassen. In het noorden en westen lagen de venen van de Langstraat en Kaatsheuvel, ten zuiden en oosten de beekdalen van de Zand- en Broekley. Het stuivende zand heeft er ook voor gezorgd dat er een totaal ander landschap kon ontstaan. Het heeft er namelijk voor gezorgd dat de bedding van het riviertje de Zandley aan het einde van de laatste ijstijd dichtstoof. Hierdoor ontstond een veel natter gebied ‘De Brand’. Al snel werden de randzones van de huidige duinen bewoond. Toen de mens in de Middeleeuwen veel van de natte gebieden ging ontwateren en bewerken, verdroogden de hoge gronden van de zandrug. Door deze schrale en droge bodem hebben boeren zich in het verleden tot het uiterste moeten inspannen om hun gronden productief te houden. Om de zandgrond vruchtbaar te maken werd deze op diverse manieren bemest, maar deze methodebleek funest te zijn voor de kwetsbare omgeving. Veel dorpen en gehuchten hebben door het stuivende zand een bewogen geschiedenis achter de rug. De nederzettingen Westloon en Efteling zijn zelfs helemaal onder het stuifzand verdwenen. De bewoners van het vroegere Venloon hebben een nieuw dorp gebouwd, Loon op Zand. Giersbergen is een mooi voorbeeld van een nog bestaand gehucht dat al ruim 750 jaar het stuivende zand trotseert. Diverse planten en dieren kunnen in het stuifzand en de omgeving daarvan overleven. Zij kunnen goed omgaan met de extreme omstandigheden van het stuifzandgebied. Het meest interessante van de duinen is de overgang van het kale zand naar bos of hei. In dit overgangsgebied vind je de zogenaamde pioniervegetatie. Deze is samengesteld uit planten, mossen en korstmossen die zich onder extreme omstandigheden kunnen handhaven. Deze eerste begroeiing van het kale zand bestaat vooral uit Ruig haarmos, Bekermos en Rendiermos en grassen als Buntgras en Pijpenstrootje. Ook Zandzegge komt hier voor. Doordat er planten gaan groeien in het stuifzand wordt het zand vastgelegd. In de luwte die op deze manier ontstaat, kunnen andere planten zich vestigen. Op plaatsen waar de wind vrij spel heeft, worden deze pioniervegetaties, maar ook volwassen bomen en struiken, juist weer onder gestoven. In het grensgebied tussen zand en begroeiing scharrelen loopkevers op zoek naar hun prooi. Ook de Levendbarende hagedis is hier te vinden. Langs de zandpaden vliegen sluipwespen af en aan en het indringende sjirpen van de Veldkrekel (ook wel ‘haaikriek’ genoemd) is één van de kenmerkendste geluiden van de heidevelden. Heel karakteristiek zijn ook de Boomleeuwerik en de Nachtzwaluw. Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen is een groot gebied met vele verschillende toegangspoorten en -wegen. Het nationaal park heeft geen bezoekerscentrum. Om bezoekers en recreanten te informeren, staat in het park bij de meeste ingangen een informatiepaneel met daarop een kaart van het gebied met wandelroutes en informatie over het park. Bij de toegangspoorten zijn, bij voldoende beschikbaarheid, algemene folders en de natuur- en recreatiekrant verkrijgbaar. Op drukke zondagen staat er regelmatig een informatiekraam van Natuurmonumenten bij Uitspanning de Rustende Jager of landgoed Bosch en Duin. Voor meer informatie kun je ook kijken op de site van Natuurmonumenten

Leave a Comment