Home Geen categorie Verwondering is het begin van alle wijsheid

Verwondering is het begin van alle wijsheid

Door JanKortie

Er valt over musiceren veel te zeggen, maar het belangrijkste is: jij kunt het. Er valt over improviseren ook veel te zeggen. En dat ga ik hieronder ook met graagte doen. Maar het belangrijkste is: jij kunt het. Een aantal jaren geleden gaf ik instrumentale workshops onder de titel: improviseren kun je leren. Dat vond ik toen al een tamelijk hoopgevend uitgangspunt. Nu durf ik nog wel een stapje verder te gaan. Improviseren hoef je niet meer te leren, je kunt het al.

echt-290x290Improviseren: jij kunt het

Jij, precies waar jij nu bent in je muzikale ontwikkeling, jij kunt al improviseren. Natuurlijk, je kunt er van alles over leren, en dat is leuk, dus raadzaam, maar dat leren is juist zo leuk omdat je het al kunt. Toen ik een workshop organiseerde over instrumentale improvisatie ontving ik e-mails van mensen die zich afvroegen of ze wel ver genoeg zijn op hun instrument om iets aan de workshop te hebben. Eigenlijk is het antwoord daarop simpel. Als jij één toon uit je instrument krijgt ben je ver genoeg. Want met één toon kun je beginnen. Sterker nog: een beter begin is niet denkbaar.

Met één toon kun je beginnen

Dat is meteen het allermoeilijkste voor de meeste mensen: om genoegen te nemen met dat wat ze nu al kunnen. Dat is heel begrijpelijk. Stel je maar voor, je zit aan een piano. Je hebt 88 toetsen voor je en tien vingers om die toetsen te bespelen. Wat een overweldigende keuzeproblematiek! Strijkers en blazers hebben het al iets makkelijker, want ze hebben minder keuze. Maar nog altijd zoveel dat steeds de vraag rijst: speel ik wel de juiste toon? Niet voor niets zei de jazzmusicus Lesley Lopez ooit: “de grootste vijand van alle musici is de hoeveelheid mogelijkheden”. Als een ervaren jazzmusicus daar al last van heeft…. Nu het woord jazz valt: improviseren wordt vaak geassocieerd met jazzmuziek. Maar is daar natuurlijk niet aan gebonden. Bach en Beethoven, om maar een paar grootheden te noemen, waren begenadigde improvisatoren. Improviseren is niet aan enige stijl gebonden. Je hoeft dus niets van muziekstijlen te weten om het te doen. Je hoeft ook niets van akkoordenleer te weten, niets van noten lezen. Je hoeft geen enkele virtuositeit te hebben. Hoef je dan helemaal niets? Jawel: je moet één toon uit je instrument kunnen krijgen. Je moet het verlangen kennen naar meer. En je moet je kunnen verwonderen. ‘Verwondering is het begin van alle wijsheid’, zei Aristoteles. Dat is ook het begin van alle muziek: één toon en verwondering.

Het oordeel is het graf van de verwondering. Fons Jansen

Op het podium bestaan er geen fouten

Het graf van goed en fout waar Fons Jansen over spreekt, kennen we natuurlijk ook allemaal. Volg de link naar het inspirerende FILMPJE met een verfrissende kijk daarop. Wat is goed of fout in een improvisatie? En wie bepaalt dat? In dit filmpje legt de jazzmusicus Stefon Harris aan een zaal vol zakenlieden uit hoe een ‘foute’ noot eigenlijk niet de verantwoordelijkheid is van degene die ‘m speelt maar van zijn medespelers. Wat tegelijk een prachtige metafoor is voor samenwerken in een team. (Tip: je kunt ook Nederlandse ondertitels kiezen.)   www.jankortie.nl

1 comment

Avatar
FrankV 26 augustus 2012 - 11:47

Wat er beschreven wordt is niet improviseren maar fantaseren. Improviseren is een eeuwenoude kunst waarvoor grondige kennis van vorm, contrapunt, harmonieleer, enz. nodig is.

Reply

Leave a Comment