Vergeven doe je voor jezelf

Het woord vergeven heeft vanuit de christelijke traditie nogal een zware lading. Het is iets wat je ‘moet’ doen - met het mes op de keel – en wat je voor de ander doet. Je ontheft de ander ermee van zijn schuld. Zo opgevat is vergeving een nogal vreemd begrip. Ik vind de visie van de Dalai Lama vele malen mooier: vergeven doe je niet voor de ander, maar voor jezelf.

‘Je moet me vergeven!’. Ik weet nog dat mijn vader dat op hoge toon tegen mij zei en hoe bizar ik dat vond. Vergeving eisen! Dat is per definitie onmogelijk. Vergeving kun je niet afdwingen. Maar het is wel heel verstandig om eraan te werken om het te kunnen geven. Niet voor de ander, maar als een daad van barmhartigheid ten opzichte van jezelf.

Drijfzand
Vergeven is een zwaar begrip. Het idee dat een ander jou ‘iets aangedaan heeft’ waar jij niet alleen mee in het reine moet komen, maar er kennelijk ook een soort antwoord op moet formuleren is veelzeggend. Het gebeurde is kennelijk niet iets wat je zomaar achter je kunt laten. Daarvoor doet het teveel pijn of verdriet of maakt het je te boos. Je kunt er eindeloos over nadenken en het plaatje honderden malen in je hoofd af blijven spelen. Het gebeurde kan een soort drijfzand worden waar je steeds dieper in wegzinkt. Als je zo vastzit is het hoog tijd voor vergeving.

Last
Zoals de Dalai Lama zei: ‘Bij vergeven gaat het niet over ander, maar over jou. Het is het loslaten van de last die je met je meedraagt.’ Woede of verdriet om iets dat iemand jou aangedaan heeft kan een last zijn waar je bijna onder bezwijkt. Ironisch genoeg is het een last waar degene die jou dat allemaal aangedaan heeft, zelf geen last van heeft. Jij bent de enige die eronder gebukt gaat. En dus ben jij ook de enige die die last af kan werpen.

Loslaten
Dat kun je doen door te vergeven. Los te laten wat er is gebeurd. Het van je af te laten glijden. Dat is wat anders dan de dader een vrijbriefje geven of absolutie schenken. De schuld blijft bestaan, maar je legt de last en de verantwoordelijkheid daarvoor bij degene bij wie die thuishoort: de dader. En daarmee bevrijd je jezelf en bied je jezelf de kans op een beter leven.

Zoals Hank Heijn zei toen ik haar vroeg of ze Ferdi E., de moordenaar van haar man, niet haatte. “Haat komt in mijn woordenboek niet voor. Als je vast blijft zitten in haat en wrok doe je jezelf geweld aan. Haat is een negatieve energie. Het vergiftigt je lichaam en je leven en ik krijg er Gerit Jan niet mee terug. Hoe moeilijk ook, op een gegeven moment moet je het gewoon accepteren. Als je dat niet doet, geef je de dader een tweede kans om je leven negatief te beinvloeden.”