Troost voor tranen

Een bundel korte verhalen waarin jongeren uit verschillende culturen verslag doen van het verlies van een dierbare. De vele tradities en rituelen bij zo’n verlies, afkomstig uit verschillende culturen, worden door de jongeren in hun verhalen toegelicht.

Het boek, onderdeel van het project “rouw en verlies in verschillende culturen”, ontving in 2009 de Nationale Jeugdzorgprijs. Het project heeft ook geleid tot het ontstaan van de site www.troostvoortranen.nl Het boek en de site geven troost, steun voor veel van de jongeren.

Een eerste stap

In veel culturen wordt weinig gecommuniceerd over het afscheid en leven van de overleden dierbare en het leven erna, blijkt uit onderzoek (Pharos, 2001). Mede daardoor is er bij de jongeren behoefte aan erkenning, blijkt het voor hen waardevol om te weten dat ze niet de enige zijn. Zoals Riet Fiddelaers het treffend verwoord: “Dit boek is een eerste stap om de stem van deze jongeren te horen. Het is een belangrijke bijdrage aan het vergroten van het wederzijdse begrip en respect”. Het is een mooi, ontroerend boek met veel alchtergrondinformatie over de tradities en rituelen bij de verliesverwerking in andere culturen en bepaalde religies.

Tradities en rituelen

Een Marokkaans meisje vertelt over het overlijden van haar moeder: “De mensen van de moskee kwamen thuis om te bidden. Dat gebeurt ook 40 dagen na het overlijden. Bij ons heet dat ‘talba’. We eten dan couscous. Er kwamen heel veel mensen op bezoek. Ze vroegen hoe het met ons ging. Ze namen vaak eten mee en we aten vaak samen. Ik huilde elke dag. Mijn hart voelde pijn. Haar verjaardag en haar sterfdag vergeten we niet. We bidden dan altijd voor haar”

Ndoki

In o.a. Kongo en Angola, gelooft men in Ndoki. Hiervan is sprake als de geest van de overledene bezit neemt van iemand. Men gelooft ook dat een boze geest een menselijke vorm kan aannemen. Iemand is dan ndoki en houdt zich bezig met zwarte magie. Ook de boze geest van een nog levend iemand kan bezit nemen van een persoon. Een meisje dat haar oma’s stem in haar hoofd hoorde en haar opdracht gaf zelfmoord te plegen. De moeder van het meisje en haar oma hadden ruzie. De reguliere Nederlandse hulpverlening heeft het meisje niet kunnen helpen. Wat uiteindelijk wel hielp, was bidden en de oma vragen het meisje met rust te laten. Toen we aan het bidden waren, werd het meisje wat rustiger. Ze sprak met een andere stem. Het bleek de stem van haar oma te zijn. Ik heb toen gezegd dat de oma haar met rust moest laten. Ik ben heel boos op haar geworden. Dat hielp. Later hebben we haar oma nog gebeld en hebben de moeder en de oma de ruzie bijgelegd.

China

We geloven niet alleen in goden en geesten, maar ook in ongeluksgetallen en geluksgetallen. Dit krijgen we van jongs af aan mee in de opvoeding en speelt mee in beslissingen die je neemt. Het getal 4 is een ongeluksgetal. Als je het uitspreekt is het hetzelfde woord als ‘dood’. Het is een getal dat je zoveel mogelijk moet vermijden omdat het ongeluk brengt. Mijn vriend en ik wilden een huis kopen, maar toen ik zag dat het huisnummer 4 was, zei ik tegen mijn vriend dat mijn ouders dat vast niet goed zouden vinden. Toen we gingen kijken lag er ook nog een begraafplaats tegenover. Het was dus dubbel op ‘bad luck’ en we hebben het niet gekocht. Je moet ook niet trouwen op een dag waar het getal vier in voorkomt. Ook dat brengt ongeluk. Het getal 8 is een geluksgetal en ook negen. Het getal 9 staat voor langdurig geluk. Als een vrouw trouwt krijgt ze een rode enveloppe met geld erin. Dat geld moet dan een bedrag zijn met een negen erin. Hoe meer negens hoe beter. De huwelijksdatum en de datum van een begrafenis worden bepaald door de maankalender zodat een gunstig moment kan worden uitgekozen