Management: lessen uit de kwantumfysica

Niets staat los van de relaties die zich voordoen.
Margaret Wheatley

Je begeven buiten de gebaande paden staat vaak garant voor verrassende gezichtspunten. Hoogleraar management en organisatiedeskundige Margaret Wheatley legt in haar boek Leiderschap en de nieuwe fysica een link tussen leiderschap en de revolutionaire ontdekkingen uit de kwantummechanica, de chaostheorie en de evolutionaire biologie.

Zoals de nieuwe fysica het einde betekende van de newtoniaanse opvattingen over de wereld als een geordend geheel, zo moeten ook onze gedachten over organisaties op de schop. De grote les van de kwantumfysica is dat voorspelbaarheid en objectiviteit een fictie zijn en dat de werkelijkheid alleen bestaat in relatie tot de waarnemer. Alles draait om relaties.

Creativiteit

In het verlengde daarvan zouden organisaties zich moeten richten op creatieve processen, in plaats van op controle en cijfers. Tot nu toe maken 'facts & figures' de dienst uit. Dat zijn de sturende principes. De redenen waarom mensen binnengehaald of ontslagen worden. Maar in de toekomst zal dat anders zijn. Als je weet dat het wezen van dingen bestaat uit energie en onderlinge verbindingen, dan krijgen de elementen waarmee je stuurt en weegt, een andere lading. Iets is niet per definitie goed of fout, maar afhankelijk van de omstandigheden en je gezichtspunt. We zullen niet alleen moeten leren om te gaan met de afwezigheid van zekerheid, maar ook met het feit dat mensen en niet dingen, de dienst uitmaken. Dat introduceert een stuk onzekerheid in de bedrijfsvoering. Een mens is immers minder makkelijk onder controle te krijgen dan een ding. Maar de winst is ook zichtbaar: een mens is tot oneindig veel meer in staat dan een ding!

Zelforganiserend vermogen

Sommige mensen zijn bang voor de nieuwe wetenschap, omdat die ons op allerlei manieren duidelijk maakt dat we maar een klein schakeltje zijn in het geheel, en dat ''de werkelijkheid'' een veel chaotischer karakter heeft dan we vroeger dachten. Maar de natuur leert ook dat chaos een zelforganiserend vermogen heeft. Onder de oppervlakte van chaos, schuilt een dieper liggende eenheid.
Goed om te weten als er iets misgaat!