Levenskunst in de praktijk

Ieder mens is in meer of mindere mate belast met onvervulde verlangens uit zijn jeugd. Marieke Vis, humanistisch geestelijk verzorger bij een ziekenhuis, geeft haar bespiegeling hierover.

'Als kind sliep ik slecht. Waarom, dat begrepen mijn ouders niet. Mijn grootste wens was toen om ’s avonds omringd door vele aardige mensen te gaan slapen. Wat kon ik immers als angstig meisje meer wensen dan de geruststellende aanwezigheid van begripvolle mensen om daarmee mijn eenzaamheid en angstdromen te bezweren. Hieruit blijkt maar weer eens dat kinderen afhankelijk zijn van hun ouders, niet alleen wat betreft hun primaire levensbehoeften, maar ook emotioneel, als het om troost en geruststelling gaat.

Emotioneel afhankelijk

Veiligheid en geborgenheid zijn de voedingsbodem om uit te groeien tot volwassenen met een gezonde dosis (zelf)vertrouwen en incasseringsvermogen. Toch voelen ook volwassen zich soms nog steeds emotioneel afhankelijk van anderen. Ze menen recht te hebben op aandacht en geruststelling die ze in hun jeugd tekort zijn gekomen. Met regelmaat ontmoet ik patiënten in het ziekenhuis die worstelen met hun positie in hun familie.

Onlangs werd ik bij een patiënt geroepen die erg met zichzelf overhoop lag. Gaandeweg het contact vertelde ze over het gebrek aan liefde dat ze in haar jeugd had ervaren als lid van een groot gezin waar ze aan haar lot werd overgelaten, letterlijk. In afwachting van een operatie had ze nagedacht over de situatie die in de loop van de tijd ontstaan was. Het contact met haar kinderen was stroef, hoezeer ze had gehoopt op een betere gezinsrelatie dan ze zelf in haar jeugd had gekend. Tijdens ons gesprek stapelden de verwijten aan het adres van dochters en schoonzoons zich op tot een hoge berg. De berg met verwachtingen was minstens zo hoog. Langzaam drong het tot haar door dat ze vanuit deze zelfgestapelde bergen haar kinderen niet meer kon bereiken, maar dat het voor hen ook onmogelijk was geworden haar te vinden.

Wat je vroeger tekort kwam, haal je nooit meer in

Als je vindt dat je kinderen dit gemis moeten goedmaken, schept dat verwachtingen waaraan ze niet kunnen voldoen. Ze zijn niet aansprakelijk of verantwoordelijk voor wat hun ouders in het leven is overkomen. Het kan moeilijk en verdrietig zijn dit inzicht tot je door te laten dringen. De conclusie dat je huidige teleurstelling veeleer met vroeger dan met nu te maken heeft, zet de realiteit op scherp. Het werpt je terug op jezelf en reduceert je emotionele afhankelijkheid tot volwassen proporties.

Als je je minder laat leiden door die onvervulbare verlangens en behoeften, kan er ruimte ontstaan voor het aanboren van eigen kracht, vindingrijkheid en ondernemingslust. De behoefte van het kleine meisje om gerustgesteld en getroost te worden als ze uit een nare droom ontwaakte, kan niet meer vervuld worden. Als kind was ze daarvoor afhankelijk van haar ouders, maar als volwassene kan ze rouwen om wat ze gemist heeft en zelf op zoek gaan naar wat ze nodig heeft.

Met inzicht kun je meer genieten

Ieder mens is in meer of mindere mate belast met onvervulde verlangens uit zijn jeugd. De emotionele lading van het ‘oud zeer’ loskoppelen, kan de druk op relaties verminderen. Je kiest je eigen familie niet uit. Soms lig je elkaar gewoon niet en blijft het contact moeizaam en vertroebeld. Maar met inzicht zal je minder lijden onder wat er niet is en meer genieten van wat je wel vindt in de band met de mensen die je lief zijn.'

Bron: Humanistisch Verbond