Ik geloof het wel

Het was me een heel groot genoegen om het boek Ik geloof het wel te mogen lezen en dit om meerdere redenen. Op de eerste plaats om de manier waarop het is samengesteld, als een briefwisseling, een gesprek, tussen twee goede vrienden met weliswaar een totaal verschillende religieuze achtergrond, maar met heel veel respect voor elkaar. Deze manier van schrijven spreekt me bijzonder aan en ik kreeg dan ook voortdurend de neiging om mezelf, als derde persoon, aan dit gesprek te laten deelnemen. Na elke brief wilde ik ook graag mijn antwoord schrijven, een antwoord dat trouwens niet ver zou afwijken van wat Annemiek Schrijver en Hein Stufkens schrijven. Tijdens het lezen voerde ik een innerlijk gesprek met beide auteurs.

Volop herkenning
 

Dat brengt me op een tweede reden waarom ik meteen van dit boek ging houden: Ik had voortdurend momenten van herkenning.
• Als geboren Vlaming heb ik, vanzelfsprekend, een katholieke opvoeding genoten en dus kon ik heel veel herkennen van wat Hein zich daarover herinnert – al vallen die herinneringen niet helemaal samen; blijkbaar is katholiek zijn in Vlaanderen nog net iets anders dan katholiek zijn in Nederland.
• Als inwoner van Nederland/Friesland sinds 2003, en met vele mensen met een protestantse achtergrond in mijn nieuwe vriendenkring, herkende ik ook voortdurend zaken die Annemiek Schrijver te berde brengt wanneer zij het heeft over haar protestantse opvoeding.

Ik heb in het verleden heel vaak gesprekken gehad met mensen die om verschillende redenen de kerk waarin zij opgevoed zijn verlaten hebben en die op een totaal andere spirituele toer zijn gegaan – vaak op een zeer zweverige new age toer – en die, samen met de kerk, ook het gehele christelijke geloof in de prullenmand hebben gegooid. Dat heet: Het kind met het badwater weggooien.
Het mooie in dit boek van Annemiek Schrijver en Hein Stufkens is dat zij zeer zorgvuldig kijken - vooraleer het badwater te laten wegstromen - waar het kind is, om dat te redden en te koesteren. Dat is precies wat ik zelf ook altijd probeer en ik denk dat ik kan beamen dat zij zich daar op een schitterende manier van hebben gekweten.

Geloof, hoop en liefde

Nog een reden om van dit boek te houden is het feit dat zowel Annemiek als Hein ook in andere religies, zoals boeddhisme en zen, parallellen hebben ontdekt met de normen en waarden die de grondslag zijn van het christendom; dat zij zichzelf in die vormen van religie hebben verdiept en tot de conclusie zijn gekomen dat de bron van elke waarlijke religie in wezen altijd dezelfde is. Dat inzicht heeft dan weer tot gevolg dat waardeoordelen over ‘het bezit van de enige ware religie’ niet meer aan de orde zijn en tot een grote tolerantie voor ‘andersdenkenden’ leidt.

En op de laatste, maar niet minst belangrijke, plaats heb ik genoten van de sprankelende humor die beide auteurs tentoonspreiden in hun brieven aan elkaar.

Ik zou dit boek dus graag willen aanbevelen aan elkeen die zijn of haar weg niet meer vindt in wat kerken te bieden hebben, maar toch behoefte heeft aan de waarachtige religie (=her-verbinding) waarvan de bronnen geloof, hoop en liefde zijn.

Tot besluit plaats ik graag een citaat van Hein en een citaat van Annemiek uit hun laatste brieven: over liefde

  Hein

Liefde als (schijn)heilig christelijk ideaal is verleidelijk, maar voor je het weet sta je daarmee op lemen voeten omdat je je eigen diepste verlangens en behoeften hebt overgeslagen. Ik heb lang geprobeerd dat ideaal te verwezenlijken, maar ik werp het meer en meer als ziekmakend van mij af.
Maar dan is er nog die andere liefde, de liefde die vraagt om je pijn tot op de bodem te doorleven, die van je vraagt om alles los te laten, zelfs wat je het meest dierbaar is, de liefde die van je vraagt om je leven te geven voor je vrienden, de liefde die tot op het bot gaat, de liefde die zoals Paulus in zijn loflied op de liefde zegt 'alles verdraagt' (1 Kor. 13,7). Ik geloof dat Jezus die liefde bedoelde toen hij zei: 'Dit draag ik jullie op: heb elkaar lief.'
Wat doen we daarmee? Erin blijven geloven, zou ik zeggen, in de voetsporen van mensen als Jezus en Boeddha, die hebben laten zien dat het kan. Blijven oefenen, tot het ego buigt of de dood erop volgt.
Al was het maar omdat we als we de liefde opgeven de wanhoop de overwinning gunnen en de poorten van de hel openen, voor onszelf en voor de anderen. Want zonder die liefde ben ik niets. En zonder die liefde zal het met de mensheid en de wereld ook nooit iets worden. Gelukkig verzekert Paulus ons dat die liefde nooit zal vergaan...

 Annemiek

Het is misschien met de liefde net als met verdriet: we voelen liefde of pijn op basis van voor- en afkeur. We kunnen pijnlijk verdriet voelen omdat we iets verloren hebben. Of liefde voelen voor die ene speciale mens. Daar is niets mis mee.
Maar er is ook verdriet zonder ego, op het niveau van het mededogen. Zonder onderscheid des persoons of gebeurtenis. Misschien is dat echte betrokkenheid. Zo vermoed ik steeds vaker dat het mogelijk is mijn grote liefde alle geluk van de wereld te wensen, ook al is het niet met mij. En dat mijn hart dan juist warm is en niet koud of lauw. Zou dat kunnen?
'I love you yeahyeahyeah.' Wie kent dat oude liedje niet? Maar misschien is liefhebben niet genoeg. Misschien gaat het erom hoe we van iemand houden.