Gouden zondagen - Over geluk deel 9

Wat is geluk?

"Een Happy Meal van McDonald's! Dat zeggen ze op de tv."
En als het op de tv is geweest, moet het waar zijn.
Nietwaar?

Maar laten we eens kijken wat je krijgt als je een Happy Meal bestelt: een stuk droog smakeloos vlees: suikerachtig smakende tomaten - als het dat al is - saus met frietjes doortrokken van verzadigd vetzuur; suikerwater (lees: Cola), toetje (wie weet waar ze dat van maken), en een speelgoedje, waarschijnlijk gemaakt in een sweatshop ergens in Azië. Maar kinderen WILLEN een Happy Meal. Ze vertrekken weer uit McDonald's al dan niet gelukkig, waarschijnlijk wel gelukkig omdat ze het speelgoedje hebben. En ze koppelden al voor de maaltijd een Happy Meal aan geluk. Ze hebben het ten slotte op tv gezien. Met glimlachende gezichten van andere kinderen van hun leeftijd; ouders zoals ze die zelf hebben en opa's en oma's die ze zelf graag gehad zouden hebben. En, niet te vergeten, Ronald McDonald; zou een clown met een "gelukkig gezicht" niet echt zijn? Nooit. Het was op de tv!

Tegenwoordig wordt alles via tv, reclameborden en de gedrukte media verkocht, van hamburgers tot en met juridisch advies, allemaal met glimlachende gezichten en mooie mensen die meedelen een bepaald product te kopen, of ze worden geadviseerd door een bepaalde "expert" over een bepaalde haartransplantatie, plastische chirurgie of een goedkope persoonlijke lening "..... die maar 1,5% rente per maand kost". Dat is MAAR 18% per jaar. Maar, hé, wat doet het ertoe, het maakt je GELUKKIG, want je hebt deze lening afgesloten en een SUV Toyota gekocht (die je over een tijdje niet meer kunt gebruiken omdat de benzine te duur is geworden en omdat je het binnen een jaar weer moet verkopen vanwege de 18% rente op de lening).

Al de reclameboodschappen hebben "onderhuidse" beelden verwerkt. De meeste zijn ontwikkeld door psychologen, verfijnd door marketing-experts en aantrekkelijk gemaakt door het personeel van het reclamebureau. Je ziet de Gouden Bogen en je voelt je hongerig. Je ziet de neonreclame voor een bepaald biermerk en je denkt: seks, mooie mensen, opwinding (lees sportsponsoring), verfrissing en opluchting voor de uitgedroogde keel. Maakt niet uit dat het januari is en tien graden onder nul. Je voelt de wens, de behoefte. Je wil het nu. En, met meer dan 40.000 vestigingen over de wereld, kan DcDonald's altijd leveren; en met de globale aanwezigheid van Heineken of Budweiser doet het er niet toe of je in Rusland, Japan of Fargo - North Dakota bent, je hebt het NU.

De reclameindustrie geeft elk jaar miljarden euro's, dollars en ponden uit om ons klaar te stomen in het "weten" dat glimlachende mensen die kankerstokjes (sigaretten) roken, bier, breezers en andere soorten drank naar binnen klokken, de haren wassen met de nieuwste "tovershampoo", ons onweerstaanbaar zal maken voor de andere persoon. En DAT zal levenslang geluk opleveren. Een paar jaar geleden had ik bij de opening van een galerie de volgende ervaring. Ik sprak met een man en een vrouw. Ik had ze net aan elkaar voorgesteld. Op gegeven moment pakt de vrouw een pakje Gouloise sigaretten. Meteen greep de man in zijn zak en haalde er ook een pakje Gouloise uit. Uit zijn ogen sprak: "Wij zijn zielsverwanten. Voor elkaar bestemd. Geluk!" Ik weet niet of die ontmoeting nog iets opgeleverd heeft, maar wat ik wel weet is dat ik drie jaar later hoorde dat de dame was overleden, op 36-jarige leeftijd, aan longkanker. Dat voor wat betreft een levenslang geluk.

Natuurlijk begint het klaarstomen van je verwachtingen over levenslang geluk al in je familie. Je moeder vertelde de eerste achttien jaar van je leven "Jij gaat naar de universiteit en je wordt een dokter!" Vergeet het feit dat je naalden en de geur van ziekenhuisalcohol verafschuwt en dat je het woord "pneumonia" niet goed kunt uitspreken, om niet te spreken over al die andere woorden uit het farmaceutische woordenboek. Jij WORDT een dokter.

Zelfs in de lagere sociale klassen stomen ouders hun kinderen klaar op een manier waarvan zij denken dat die het best, het meest wijs of het meest authentiek waar is. Al een aantal jaar geleden hoorde ik in Amerika, een kort gesprek. Een dertienjarige jongen zei, "Ik wordt loodgieter als ik groot ben!" Een vijftienjarig meisje, ik veronderstel dat het zijn zusje was, zei, bijna in het voorbijgaan, "Daar ga je goed mee verdienen!" Ik veronderstel dat zij dat niet zelf bedacht had maar iets dat ze tot treurens toe van haar ouders aan de eettafel had gehoord.

In feite is dit een goed uitgangspunt voor het opvoeden van kinderen. Het wijzen op zaken die ze helemaal kunnen vervullen en waarmee ze in ieder geval hun rekeningen kunnen betalen. Maar voor bepaalde ouders geldt, dat de wensen voor hun kinderen alleen hun eigen wensen vervullen: zie de trotse moeder zeggen, "Mijn zoon is een DOKTER!" Vaak slagen zowel de goedgestudeerde als de minder gestudeerde ouders er niet in de vaardigheden en talenten van hun kinderen goed te definiëren en ze in die richting te laten ontwikkelen.

Natuurlijk zijn er mensen die eerlijk ten opzichte van zichzelf zijn uiteindelijk - na tien jaar op de universiteit gezeten te hebben plus een dokterstraining gedaan te hebben - al die bagage overboord gooien en artiest worden. Weg is de belofte van een BMW of Saab, het tweede huisje in Italië en is er de nieuwe werkelijkheid van een fiets voor het transport en een bescheiden huis ( om maar niet in te gaan op het feit of de huur voor het flatje iedere maand betaald kan worden). Maar op een bepaalde manier voelen ze zichzelf tevreden met wat ze doen of proberen te doen. Ik ken iemand, die toen hij vijftig was koos voor een artistieke carrière van bijna twintig jaar nadat hij zijn medische praktijk had opgegeven, simpel, omdat hij niet gelukkig was. Is hij nu wel gelukkig? Alleen als hij achter zijn schildersezel zit. Hoe hij in de kunstwereld moet overleven is voor hem een complexe en frustrerende zaak omdat zijn werk nog niet goed herkend en erkend wordt. Maar hij is NIET van plan weer terug te keren naar zijn medische praktijk.

Wat is de les? Geluk komt voor degenen die de stap zetten en niet voor hen die alleen maar zoeken.

Daniel R. Gould

vertaling: Walter van Teeffelen
www.avantiproductions.nl