'Gekke verlangens' - over godsdienstpsychologie

Voor het afscheid van hoogleraar Godsdienstpsychologie Patrick Vandermeersch in 2008 heeft een aantal van zijn voormalige leerlingen een bijdrage geleverd aan het boek Gekke verlangens, een persoonlijk cadeau dus.

Hoewel de opstellen (of ‘betogen’) zijn geschreven voor mensen uit het vakgebied van de godsdienstpsychologie, is het 216 pagina's tellende boek ook verkrijgbaar voor ‘leken’ en andere geïnteresseerden. Godsdienstpsychologie blijkt een behoorlijk breed gebied te beslaan. Als ik het vrij vertaal (ik ben dus een leek), kan het gaan om alle onderwerpen waarbij je een link kunt leggen tussen godsdienst(beleving) en psychologische overwegingen die hiermee te maken hebben.

Prikkelend

De onderwerpen van meerdere opstellen prikkelden mijn nieuwsgierigheid. Zoals het wel of niet wenselijk zijn van lichamelijke versterving (zichzelf opgelegde ‘lijfstraffen’ zoals geselen) in het Nederlandse kloosterleven rond 1950. Ook in de periode dat dat nog vaak voorkwam, werd dit toch ook als een soort van zelfverheerlijking gezien; kloosterlingen die dit vaak deden, voelden zichzelf verheven boven de anderen. Oftewel: ego! Terwijl het doel juist was versterving van het lichamelijke (en het ego). 

Ontmanning

Maar ook het onderwerp ‘Het verlangen naar de vader’. De auteur van dit opstel legt een link tussen een ‘ontmanning’ in de hedendaagse kerken van God onze vader en de moeizame zoektocht van moderne mannen naar een waardig en eigentijds rolmodel voor hoe zij hun eigen rol als vader, een echte senior die rechtvaardig maar ook streng is, kunnen invullen. Vooral de vergelijking met de politiek vond ik heel interessant – volgens dit betoog zouden jonge mannen, die onvoldoende ‘vaderlijke’ kwaliteiten bezitten, onterecht op posities zitten waar juist een echt vaderlijk type veel beter zou zijn. De auteur noemt ook namen van politici die volgens deze vergelijking nog veel te jongensachtig zijn en op posities zitten waar eigenlijk mannen met vaderlijke autoriteit horen te zitten. 

Mijn mening

Ondanks de interessante onderwerpen was dit boek een zware uitdaging voor mij om te lezen. Ik ben wel wat gewend als het gaat om wetenschappelijke stukken lezen, maar bij dit boek liep ik toch regelmatig vast op jargon en op vluchtige referenties naar onderzoeken en filosofieën die voor mensen uit het vakgebied waarschijnlijk gesneden koek zijn. Daardoor moest ik me zeer inspannen om een betoog te kunnen volgen. Ook heb ik meermaals begrippen opgezocht op internet om een verhaal te blijven begrijpen.

Prima boek dus voor mensen die van een stevige uitdaging houden. Maar uiteindelijk toch vooral geschikt voor mensen uit het vakgebied.