Franse tv-show herhaalt klassiek experiment

Het experiment

We denken altijd dat we sterk in onze schoenen staan en dat we beslissingen rationeel en weloverwogen maken, maar Stanley Milgram bewees in 1963 al dat mensen vrij gemakkelijk te beïnvloeden zijn. In een klassiek geworden experiment liet hij proefpersonen een soort leraar-leerling rol aannemen. De 'leraar' stelde de 'leerling' een paar vragen en als de leerling fout antwoordde moest de leraar hem een klein schokje toedienen. Milgram vertelde erbij dat hij de invloed van straf op prestaties onderzocht.

In werkelijkheid onderzocht Milgram niet de invloed van straf, maar de gehoorzaamheid van de proefpersonen. De proefpersonen die 'leerling' moesten zijn waren eigenlijk acteurs en de schokjes waren niet echt, maar dit wisten de échte proefpersonen (de leraren) niet. Zij dachten dat de schokjes echt werden toegediend. De zogenaamde schokjes moesten worden toegediend met een apparaat met dertig knoppen. Bij de eerste knop stond '15 volt', bij de tweede '30 volt' en zo verder. Elke keer dat de acteur een fout maakte, moest de proefpersoon een knop opschuiven en zo een steeds grotere schok toedienen. Bij de laatste knop stond zelfs '450 volt'!

Dilemma

Tijdens het onderzoek maakte de acteur veel fouten en kwam de proefpersoon al snel voor een dilemma te staan: moest hij doorgaan met het toedienen van deze pijnlijke schokken of moest hij weigeren om verder te gaan. Elke keer dat de proefpersoon twijfelde, zei de onderzoeker dingen als "Gaat u alstublieft verder", "Het is belangrijk dat u doorgaat" of zelfs "U heeft geen keus. U moet doorgaan".

De resultaten van dit onderzoek waren... ehm... schokkend: maar liefst 65 procent van alle proefpersonen gehoorzaamde tot 450 volt aan toe!

Franse tv-show

Het Franse reality-tv-programma Le jeu de la mort (het spel met de dood) dat de publieke omroep France 2 gisteren uitzond, deed het onderzoek van Milgram nog eens dunnetjes over.

Van de 69 deelnemers diende maar liefst 80 procent de maximale schok toe. Negen kandidaten protesteerden bij 180 volt, en zeven staakten bij 320 en 360 volt. Om te stoppen moesten de deelnemers weerstand bieden aan druk van de presentatrice en het publiek, dat schreeuwde om straf voor het kermende, onzichtbare slachtoffer. (bron: NRC Handelsblad)

Uniformen en insignes

Mensen zijn veel te snel onder de indruk van een uniform, insigne of zelfs maar een logo op een jas. Als we zoiets zien, willen we al bijna automatisch gehoorzamen, ook al heeft zo'n persoon niets over ons te zeggen in die bepaalde situatie.

In een onderzoek van Bushman uit 1984 vroeg een brandweerman aan voorbijgangers om wat kleingeld aan iemand te geven voor de parkeermeter. Iedereen weet dat je voor zoiets niet hoeft te luisteren naar een brandweerman. Toch gehoorzaamde 80 procent van de voorbijgangers aan deze brandweerman. Slechts 40 procent van de voorbijgangers gehoorzaamde aan iemand die eruitzag als een zakenman.