Een zucht van verlichting

Marthe van der Noordaa is zelfstandig ondernemer met een eigen coachingspraktijk en begeleider van boeddhistische studiegroepen en verbonden aan het ITIP school voor leven en werk in Zutphen. Ze is theatermaker en scenarioschrijver. Marthe maakte 10 jaar geleden kennis met een boeddhistisch geschrift, Het Juwelenschip van Longchenpa. Oorspronkelijk een commentaar op een Tibetaanse oertekst uit de achtste eeuw en een gids tot het besef van pure en totale aanwezigheid, het universeel scheppende principe. Longchenpa was in de veertiende eeuw een van de grootste schrijvers van de Nyingma-school en het meest bekend geworden door zijn Dzogchenleringen, waarin het de weg van ‘directe realisatie’ uiteenzet.

In het voorwoord van Een zucht van verlichting geeft Marthe van der Noordaa aan dat ze merkte dat dit gedachtegoed door veel mensen als ontoegankelijk wordt ervaren, dat ze het wel boeiend vinden maar dit niet kunnen vertalen naar hun eigen leven. Een zucht van verlichting is dan ook de vertaalslag van Het Juwelenschip en elk hoofdstuk van dit boek begint met een tekst uit het boek van Longchenpa.

Totale aanwezigheid in het dagelijks leven

De essentie van het boek is om bepaalde emoties, gevoelens en gebeurtenissen die doorgaans als negatief worden ervaren (zoals bv. jaloezie, angst, woede, pijn, onzekerheid, stress, schaamte en begeerten) niet uit de weg te gaan, weg te stoppen, te negeren of te denken dat ze (in de toekomst) wel zullen verdwijnen, maar er juist in aanwezig te zijn. Dit omschrijft Marthe van der Noordaa als totale aanwezigheid in de weerbarstige werkelijkheid. In veel gevallen lijkt het besef dat er geen uitzicht is op betere tijden een dieptepunt, maar dat is het volgens de schrijfster niet. Het lijden van hoop koesteren op betere tijden is wat paniek veroorzaakt en uitput. Als je in plaats hiervan de werkelijkheid kunt omarmen, komt er ruimte. De werkelijkheid in alle weerbarstigheid opnemen, vervolgens ontspan je daarin en dan blijkt er meer te zijn. Het probleem er “laten zijn” en onbevangen naar een bepaalde toekomst kijken. Het gaat hierbij om het opnemen en onthullen in plaats van ervan af te willen zijn en het te willen oplossen. Bijvoorbeeld woede, je doet niks maar kijkt er alleen maar naar, precies daar waar het opkomt laat je de emotie gewoon bestaan.

Studietraject

De schrijfster heeft een studietraject opgezet waarin voornamelijk teksten van Longchenpa maar ook teksten van andere boeddhistische leermeesters werden bestudeerd en concreet gemaakt met als uitgangspunt hoe rust en vrijheid te vinden in je hectische leven en hoe te komen tot de meest natuurlijke houding van totale aanwezigheid. Daarin deed iedere deelnemer van het studietraject onderzoek in wat de schrijfster haar eigen laboratorium is gaan noemen. Veel van deze laboratoriumervaringen van de verschillende deelnemers zijn opgenomen in het boek omdat het goed weergeeft hoezeer het binnen het bereik van iedereen ligt om te leven in vrijheid.

Praktijk

Door de, soms wat minder toegankelijke schrijfwijze was ik zelf in eerst instantie sceptisch over het boek en kon de vertaalslag naar mijn eigen leven maar lastig maken. Tot ik het boek nog een keer las en zich daarna ineens een situatie voordeed waarbij ik me pas achteraf realiseerde dat ik, in eerste instantie onbewust, toch iets had toegepast in de praktijk. Ik werd gebeld door een vriendin, die sinds enige tijd hetzelfde werk doet als ik maar waarin ik zelf al langer werkzaam ben. In principe zou ik haar advies moeten kunnen geven en begeleiden maar in plaats daarvan gaf zij mij in dat gesprek advies terwijl ik het zag als kritiek. Ik wist dat zij hierin gelijk had en voorheen zou ik hier niet heel goed mee hebben om kunnen gaan en wellicht kribbig gereageerd hebben en me zelfs misschien wel aangevallen hebben gevoeld. Maar in plaats daarvan realiseerde ik me direct dat dit zinloos was. Ik was me heel erg bewust van de negatieve gevoelens die ik op dat moment over had en heb deze direct om kunnen buigen door goed naar haar advies te luisteren en heel aanwezig te zijn in het gesprek. Ik heb haar verteld dat ik haar advies heel erg op prijs stelde omdat ik wist dat het voor mijn eigen bestwil was en ze het vooral goed bedoelde. Toen ik me dat realiseerde gaf me dat direct een heel goed gevoel.

Verrijking

Hoewel sommige voorbeelden die Marthe van der Noordaa in haar boek beschrijft voor sommige lezers misschien lastig te vertalen zijn naar hun eigen leven, zo heb ik dat althans ervaren, is het zeker een boek waar je voor jezelf wat verrijking uit kunt halen, (in sommige gevallen en voor anderen in veel gevallen) in de praktijk toe kunt passen en daardoor misschien een zucht van verlichting kunt ervaren.