Duurzaamheid van binnenuit

Business spiritualiteit als stuwende kracht van organisatievernieuwing Duurzaam ondernemen is ‘hot’ en steeds meer bedrijven richten zich nu op de implementatie van duurzaam ondernemen. Doorgroeien naar duurzaamheid is echter meer dan de optelsom van mens, milieu en economische processen. De wereldwijde financieel-economische crisis is mede ontstaan door onethisch handelen, waardoor de focus nu meer dan ooit gericht zou moeten zijn op ethisch, verantwoord en duurzaam ondernemen (EVDO). Organisatievernieuwing is geen kwestie van oude wijn in nieuwe zakken, maar vraagt om het geheel van ondernemen op een hoger plan te brengen door dit te verduurzamen. Dit is de taak van alle betrokkenen binnen de organisatie: alle neuzen moeten dezelfde kant op. Business spiritualiteit vormt als zodanig de stuwende kracht achter deze organisatievernieuwing, aangezien die verbonden is met het hart en de spirituele kracht van de organisatie. 

Ethisch, verantwoord en duurzaam ondernemen

Het wordt steeds duidelijker dat het bedrijfsleven een veranderende maatschappelijke rol in de samenleving heeft ten opzichte van de overheid en de burgers, en de wijze waarop bedrijven verantwoording moeten afleggen voor hun handelen (Castells, 1997). Door globalisering en digitalisering is er een netwerkmaatschappij ontstaan waardoor communicatie steeds gemakkelijker wordt. De handel en wandel van bedrijven wordt op deze manier steeds meer aan banden gelegd, aangezien men het zich niet kan permitteren om imagoschade op te lopen door ‘naming en shaming’. Het dragen van maatschappelijke verantwoordelijkheid als onderdeel van duurzaam ondernemen stijgt zodoende uit boven ‘business as usual’ en vraagt om continue scherpte, inzicht en vooral overzicht van alle betrokken partijen zoals overheid, bedrijfsleven en non-gouvernementele organisaties. Uiteindelijk is het aan de organisatie zelf of deze de maatschappelijke verantwoordelijkheid wenst te dragen of niet. 

Graaicultuur

De zucht naar geld, macht en status heeft geresulteerd in een ‘graaicultuur’, waardoor mensen zich steeds meer door lagere drijfveren laten leiden, en hierdoor steeds grotere risico’s gaan nemen. De gevolgen van korte termijn strategieën waar hebzucht aan ten grondslag ligt, zijn pijnlijk duidelijk geworden met het uitbreken van de wereldwijde financieel-economische crisis. Talloze deskundigen hebben voor deze crisis en de verstrekkende gevolgen ervan gewaarschuwd, maar bleken roependen in de woestijn te zijn. Desalniettemin is de wereld nu goed wakker geschud, alleen heeft hier eerst een crisis voor moeten uitbreken. Niet zelden ligt een crisis aan de basis van een vernieuwing en werkt deze als een katalysator om innovatie te bewerkstelligen (Hurst, 1995). In het licht van duurzaam ondernemen en het dragen van maatschappelijke verantwoordelijkheid wordt hiermee het belang van ethisch handelen en het dragen van morele verantwoordelijkheid nog meer kracht bijgezet. De crisis geeft organisaties dus de mogelijkheid om het anders te gaan doen: om in het vervolg organisatievernieuwing te bewerkstelligen vanuit bezieling en innerlijke kracht, gebaseerd op innerlijke normen en waarden. 

Stuwende kracht

Business spiritualiteit is een stuwende kracht voor organisatievernieuwing op een hoger niveau. De overwinning van presidentskandidaat Barack Obama is mede mogelijk gemaakt door de vele vrijwilligers die zich dag en nacht voor de campagne hebben ingezet. Zij waren geïnspireerd en voelden zich bijzonder betrokken en gedreven om de charismatische Obama te ondersteunen in zijn werk om gezamenlijk ‘change’ mogelijk te maken. Vernieuwing is geen kwestie van een druk op de knop, hier is sprake van een intensief proces dat zich op innerlijk niveau afspeelt. Voordat er überhaupt sprake kan zijn van organisatievernieuwing zal er op innerlijk niveau een en ander in beweging moeten worden gebracht. Vernieuwing van mens en organisatie is zodoende een evolutieproces, waarbij de mens zich op geestelijk niveau kan ontwikkelen teneinde bewustzijnsgroei te bewerkstelligen (De Blot, 2004). Organisatievernieuwing op een hoger niveau wordt mogelijk, zodra alle betrokkenen vanuit zichzelf de innerlijke drive voelen om hier ook daadwerkelijk voor te gaan, en hier ligt een verinnerlijkingsproces aan ten grondslag. Verinnerlijking heeft te maken met het gevoel dat iemand heeft en is gebaseerd op innerlijke normen en waarden. Wat van binnen leeft, wordt naar buiten toe geventileerd en dat uit zich in het gedrag dat iemand vertoont. 

Van binnenuit

De implementatie van duurzaam ondernemen is veelal gericht op de ‘harde’ kant ervan, waarbij veel energie wordt gestoken in theorieën en rationele zaken. Waar men in het algemeen aan voorbijgaat, is dat duurzaamheid of waardegedreven gedrag alleen maar tot uitdrukking kan komen als men hier op zijnsniveau ook aan toe is (Meuzelaar, 2006). Een dergelijk proces laat zich niet afdwingen. Alvorens duurzaamheid op organisatieniveau te kunnen implementeren, zal men eerst zichzelf op dit vlak moeten ‘verduurzamen’. Duurzaamheid komt namelijk van binnenuit en is verbonden met innerlijke normen en waarden, maar dit is een continu proces. Wil men deze vernieuwingscyclus ook daadwerkelijk van de grond krijgen en organisatievernieuwing op hoog niveau bewerkstelligen, dan is hier een onzichtbare, stuwende kracht voor nodig. Business spiritualiteit of spirituele, innerlijke kracht fungeert hier dan als ‘universele lijm’ tussen alle betrokkenen en is verbonden met de gedeelde waarden ofwel het hart van de organisatie. Juist de spirituele kracht van mensen stelt ze in staat om boven zichzelf uit te stijgen en vanuit een diep innerlijk besef de zaken op een hoger niveau te brengen. Zij doen dit niet alleen voor zichzelf, maar ook voor de ander en het totaal. Het behoort tot het takenpakket van een visionair leider om de spirituele krachten binnen een organisatie te bundelen. In onze visie is organisatievernieuwing op een hoger niveau zeker mogelijk, mits alle betrokkenen binnen een organisatie vanuit hun spirituele kracht, en op basis van ethische normen en waarden, naar werkelijke vernieuwing streven. Dit zal een enorme sprong voorwaarts impliceren als het gaat om ethisch, verantwoord en duurzaam ondernemen, en daarmee ook voor het verkrijgen van een duurzame samenleving!

Bron: Centre New Dimensions (verkorte versie)