De kracht van compassie

Franciscaans leiderschap in organisaties

Auteur Brigitte van Baren is zenleraar, die geïnspireerd is door de eenvoud, verbondenheid met de natuur en het menselijk mededogen van Franciscus van Assisi. De Kracht van Compassie. Franciscaans Leiderschap in Organisaties wil zij leidinggevenden van het moderne bedrijfsleven kennis laten maken met een eenvoudige monnik van eeuwen geleden. Zij stelt zich in dit boek de vraag in hoeverre de franciscaanse richtlijnen ons nu kunnen inspireren om ander leiderschap te laten zien. Leiderschap dat steunt op waarden zoals zelfinzicht, invoelingsvermogen en compassie.

In het boek wordt eerst de levensloop van Franciscus van Assisi beschreven. Een leven dat in het teken stond van het dienen van de medemens en andere levende wezens. De meevoelende kracht en gedrevenheid van Franciscus is het fundament dat nu actueel en nodig is.

Compassievol leiderschap

Daarna volgen twee hoofdstukken die wat meer over zen gaan dan over Franciscus. In het hoofdstuk Spiritueel Leiderschap, Toen en Nu, worden twee heel verschillende leiders geportretteerd. Dag Hammarskjöld, de oud secretaris-generaal van de VN, en Jef Boekmans die cisterciënzer monnik en zenleraar is. Het volgende hoofdstuk heet Compassievol Leiderschap en biedt een beschouwing over thema’s als de ziel van het wezenlijke, voornbij het denken, stilte. Dan volgen drie interviews. Ruud Lubbers geeft een mooi persoonlijk verhaal over zijn werk en hoe Franciscus een van de bronnen voor zijn inspiratie is geweest. Tex Gunning, bestuurder bij AkzoNobel, vertelt hoe hij tracht mensen te helpen in zijn bedrijf om vanuit liefde en compassie zichzelf te zijn. En Leonardo Boff, uitgetreden franciscaan, hoogleraar, bevrijdingstheoloog en schrijver, geeft een mooie persoonlijke uiteenzetting over hoe Franciscus hem heeft geholpen om de bevrijdingstheologie te formuleren – die tot uiting komt in een keuze voor de armen.
De laatste twee korte hoofdstukken geven een verdere beschouwing over de weg naar franciscaans leiderschap. Dat gaat over enkele aspecten van de kernwaarden die wij als leidinggevende in onze eigen organisatiestructuur toe kunnen passen, zoals paragrafen over zingeving en verstilling, pure eenvoud, zorgzaam leiden en intellect en ware wijsheid.

Een aanrader? 

Het boek heeft interessante en mooie hoofdstukken. Het boek is handzaam uitgegeven, met stille foto’s tussen de hoofdstukken. Het boek heeft twee beperkingen voor mij.

Ik hoopte op een boek dat ‘gewone’ leidinggevenden van het moderne bedrijfsleven zou steunen in hun dagelijkse worsteling met de druk om veel te presteren versus de wens om vanuit rust te kunnen werken, de spirituele waarden versus de economische waarden. Maar dit komt niet goed uit de verf, de belofte van de inleiding (en ondertitel ‘franciscaans leiderschap in organisaties’) wordt niet ingevuld. Verwacht dus geen boek met verhalen van mensen die vanuit de waarden van Franciscus hun leiderschap in organisaties invullen. Kenmerkend is dat van de vijf personen die ten tonele komen in het boek, er slechts één is die in een onderneming werkt (Tex Gunning van Akzo) en hij lijkt eerder geïnspireerd wordt door Dadi Janki van de Brahma Kumaris dan door Franciscus. De anderen zijn leiders, maar eerder van bewegingen dan leiders in het moderne bedrijfsleven.

Als zenleraar lijkt Brigitte van Baren in dit boek eerder naar de overeenkomsten tussen zen en Franciscus van Assisi te zoeken, dan naar een concrete toepassing van de beginselen van Franciscus. Van Baren ziet veel overeenkomsten; alle waarden van Franciscus die zij aanhaalt, spelen evenzo in zen. Het gaat om algemene menselijke waarden zoals zij concludeert. Deze verbinding tussen Franciscus en zen wordt breed beschouwelijk ingevuld. De beschouwende schrijfstijl maakt dat het boek wat ontastbaar overkomt.

Link naar Brigitte van Baren: www.innersense.nl