De invloed van opvoeding

Mijn oudemensenwijsheidsboek nadert zijn voltooiing. Elf interviews over grote leventhema’s in elkaar vlechten. Dat valt niet mee. Maar het is wel fascinerend. Je ziet rode draden en grote verschillen. Wat enorm opvalt: hoe het levensscript van mensen toch in hoge mate bepaald wordt door hun opvoeding. Dat zou je extra bewust moeten maken bij wat je zelf je kinderen meegeeft.

Een van de eerste dingen die opvallen bij het uitwerken is het grote belang van de kindertijd. Neem Marietje van Winter (1927) die opgroeide in een intellectueel gezin en de boodschap meegekreeg ‘Je moet zorgen dat je altijd voor jezelf kunt zorgen, ook als meisje, want het zou zomaar kunnen dat je niet trouwt…’. Ze trouwde inderdaad niet (net zo min als haar 2 zussen), en leidde een leven dat volkomen in het teken stond van de wetenschap (idem voor haar zussen).

Relativering
Een andere duidelijke link tussen wat je van huis uit meekrijgt en hoe je later je eigen leven vormgeeft, vond ik bij communicatiedeskundige en theoloog Anne van der Meiden. Een van de sterke waarden in zijn ouderlijk huis was relativeren – en dan vooral de ‘waarheid’ van anderen. Vader en moeder voeren in het geloof hun eigen koers. Van slaafs navolgen was geen sprake. Welke autoriteit mensen ook hadden, je moet wel je eigen verstand blijven gebruiken. Moeder Van der Meiden kon zich vreselijk opwinden over Paulus standpunt over de vrouw. Onzin moest als zodanig benoemd worden, ook als het afkomstig was van een apostel. Datzelfde gold voor de predikant. Als de dominee gekke dingen zei, kreeg ‘ie onder uit de zak. ‘Onderzoekt alle dingen en behoud het goede’, dat was een belangrijke leidraad in het gezin. Zelf nadenken dus.

Richtsnoer
Als er 1 eigenschap is die zich in Van der Meidens leven aftekent dan is het wel zijn grote vermogen tot relativering. De bijbel geeft richting aan zijn handelen en fungeert dus als richtsnoer, maar hij beseft ook dat elke situatie anders is en dat je dus steeds opnieuw een zorgvuldige afweging moet maken. “Uiteindelijk draait het altijd om je eigen oordeel”, zegt hij.

De dood relativeren
En zo relativeert hij ook zijn eigen dood. Mede dankzij de wijze lessen van de biologieleraar op de middelbare school die het menselijk lichaam liet zien en de levensduur van alle onderdelen. “Botten: 300 jaar, hart 85 jaar… Enzovoort. Alle onderdelen kwamen aan bod. Zijn boodschap was glashelder: ‘De kerk zegt dat mensen sterven ‘als straf der zonde’. Niks daarvan! Je sterft omdat je onderdelen op zijn.’ Zo simpel is het.”

Zo'n directe lijn stelt je bijna automatisch voor de vraag: wat wil IK mijn kinderen meegegeven? En ook: wat geef ik ze bewust of onbewust voor boodschappen mee die zullen blijven haken? De belangrijkste les die ik hier zelf van heb opgestoken: wees je bewust van de enorme impact van wat je doet of zegt of nalaat. Dus wat je ook doet: zorg dat het positief is.