In de greep van het verleden

Als je beroepsmatig en privé met de positieve kanten van groei bezig bent, vergeet je wel eens dat het pad van groei niet altijd recht omhoog gaat. Dat er lelijke kronkels en lussen inzitten en dat je soms over de glibberige rand valt, zo de afgrond in, waardoor je ineens weer op het punt zit waar je begon. Stevig in de greep van het verleden. Hoezo groei?

Ik hoorde laatst iemand zeggen: ‘Juist onder de mensen die zich bezighouden met spiritualiteit komt veel depressie voor’. Dat is een interessante constatering. Of hij waar is weet ik niet, maar als ik in mijn eigen omgeving kijk, en nog dichterbij huis: naar mezelf, dan zie ik wel dat een spirituele levenswijze beslist niet gelijk staat aan ‘gelukkig zijn’. Wat me op zich verbaast, want mensen die zich bezighouden met innerlijke groei zijn wel bezig met een materie die je inzicht geeft in jezelf en de wereld om je heen. Je leert van een afstandje naar jezelf te kijken en de dingen en processen te duiden en er iets mee te doen. Spiritualiteit maakt je bewust van jezelf, van de dingen waar je aan moet werken, en biedt tevens handvatten om er daadwerkelijk mee aan de slag te gaan. Maar dat is kennelijk toch vooral theorie, want er loopt geen kaarsrecht pad van al die boeken over persoonlijke groei naar een gelukkig bestaan. Soms denk je dat je heel goed bezig bent en heel wat demonen hebt getackeld, en dan word je op eens volkomen onverwacht ingehaald door je verleden.

Godsdienstwaanzin
Ik stuit er dezer dagen op. Ik had mezelf een jaar gegeven om afstand te nemen van mijn godsdienstwaanzinnige vader. Om met mezelf aan de slag te gaan. Om de breuken te herstellen die in een Jan Siebelinik-achtige jeugd van hel en verdoemenis zijn aangebracht. En dat is gelukt. Ik heb aan mezelf gewerkt, big time. Ben grenzen overgegaan en heb mijn rugzak met volkomen gecrashte eigenwaarde achter me gelaten. Tegenwoordig geloof ik dat ik er mag zijn, en dat is na 45 jaar een enorme overwinning. Ik zie mezelf niet meer als het kleine kwetsbare zondige kind tegenover die ‘zondeloze’ autoritaire God-de-vader-figuur staan. Als ik nu aan mijn vader denk zie ik vooral een zielige, bang man die zich uit onzekerheid vastklampt aan zijn dogma’s en nooit geleerd heeft zelf te denken. Ik zie dat ik een heel stuk verder ben op het pad van vrijheid en geluk dan hij. Ik weet dat ik niet zijn mindere ben en dat hij mijn leven niet meer kan verpesten.

Reuzensprongen
En toch voel ik me doodsbenauwd bij het vooruitzicht hem met sinterklaas weer te zien. Dat is bij ons een familiefeest waar ik me niet met goed fatsoen aan kan ontrekken- en ook niet wil. Broers en zussen, neven en nichtjes, altijd heel gezellig. Maar het idee dat ik hem dan ook weer zie en de hand moet schudden ligt als een steen op mij borst. En ik begrijp niet hoe dat kan en het voelt reuze teleurstellend. Alsof ik geen stap verder gekomen ben. Alsof ik gewoon weer net zo hard in de kind-rol schiet als vroeger. Alsof ik geen reuzensprongen heb gemaakt in loslaten en groeien. Hoe kan ik zo zenuwachtig zijn, als ik honderd keer sterker ben dan het kind dat destijds geterroriseerd werd? Bestaat er wel vooruitgang of hou ik mezelf voor de gek?